Wideoszkolenie: Kontrola i nadzór nad fundacjami w starostwach

W programie m.in., wybrane zagadnienia:

• Kontrola AML - status instytucji obowiązanej, sprzeczne oświadczenia, płatności gotówkowe i częstotliwość pozyskiwania dokumentów.
• CRBR - obowiązki fundacji, zakres czynności starosty oraz zgłaszanie i aktualizacja danych beneficjentów rzeczywistych.
• Nadzór nad uchwałami- granice ingerencji, dostęp do informacji i dokumentów oraz środki nadzorcze wobec zarządu.
• Brak współpracy fundacji- nieodbieranie korespondencji, niewykonywanie celów statutowych, dokumentacja i podstawy dalszych działań.
• Nieaktywne i zadłużone fundacje- brak zarządu, długi, koszty postępowania oraz możliwości przeprowadzenia likwidacji.
• Postępowanie likwidacyjne - przesłanki, wniosek do sądu, dokumenty i uchwały, likwidator, majątek oraz wykreślenie z KRS.
• Statut sprawozdania i rejestracja- analiza finansowania, zakres informacji dla starosty, brak dokumentów z KRS i zmiany w organach fundacji.

Wzory pism, jakie otrzymają uczestnicy:

Szczegółowy program szkolenia:

1. Kontrola AML i sprzeczne oświadczenia fundacji

Zagadnienia programowe

• Ustalenie statusu instytucji obowiązanej, płatności gotówkowe i częstotliwość pozyskiwania oświadczeń.
• Zakres kontroli AML, wymagane dokumenty, brak odpowiedzi i reakcja na nieprawidłowości.

Pytania:

• Co, jeśli fundacja zgłosi, że wzięła pieniądze w gotówce - np. fundacja powie, że ktoś dał im 100 tys. zł w gotówce? Jaka w takiej sytuacji jest procedura postępowania organów ?
• Czy fundacja podlega kontroli starosty w sytuacji, gdy w sprawozdaniu za 2025 rok — po wcześniejszych monitach ministerstwa i zmianie deklaracji — w punkcie X wskazała, że jest instytucją obowiązaną w rozumieniu ustawy z dnia 1 marca 2018 roku o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, natomiast w punkcie XI oświadczyła, że nie przyjmowała ani nie dokonywała płatności w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, podczas gdy w ubiegłym roku złożyła oświadczenie, że nie jest instytucją obowiązaną oraz że nie prowadzi gier losowych?
• Jak często należy żądać oświadczeń dotyczących płatności gotówkowych oraz gier losowych?
• Z jakich obowiązków musi wywiązać się fundacja, aby spełnić przepisy ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu?
• Jaki zakres majątkowy fundacji podlega pod ustawę? Jakie wpływy finansowe wliczają się w zakres ustawy, a które nie?
• Kiedy i w jakich przypadkach starostwo może przeprowadzić kontrolę fundacji? Co podlega pod taką kontrolę? Jakich rzeczy nie powinien sprawdzać podczas kontroli?
• Jak powinna przebiegać kontrola fundacji pod kątem ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu? Jakie procedury należy zastosować w praktyce?
• Czy starosta powinien posiadać regulamin kontroli fundacji?
• Jakiej dokumentacji może wymagać starosta od fundacji, aby rzetelnie sprawdzić, czy fundacja przestrzega ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu? Co w sytuacji, gdy fundacja odmawia udostępnienia takich dokumentów?
• Czy starostwo ma występować z zapytaniem do fundacji o dokumenty wymagane ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, czy fundacja sama powinna wysyłać obowiązujące ją druki?
• Jakich terminów musi przestrzegać fundacja w zakresie dostarczenia staroście dokumentacji związanej z ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu?
• Jak postąpić w sytuacji, gdy fundacja nie złożyła żadnego obowiązującego oświadczenia? Co zrobić, jeśli w takiej sytuacji występuje brak kontaktu z fundacją?
• Jak skutecznie domagać się od fundacji oświadczeń i dokumentów? Z jakich podstaw prawnych może korzystać starosta i czy w danym przypadku możliwe są wniosek do sądu lub grzywna?
• Jakie kroki podjąć, gdy kontrola potwierdzi nieprawidłowości i naruszenie przepisów ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu?
• Co zrobić, gdy fundacja sugeruje, że nie ma narzędzi do wykonania obowiązkowych czynności związanych z ustawą?
• Kto wydaje legitymację służbową?

2. CRBR i granice nadzoru nad uchwałami

Zagadnienia programowe

• Obowiązki związane z CRBR i rozdzielenie kompetencji fundacji oraz starosty.
• Granice ingerencji, uchwały zarządu i różnice między nadzorem a kontrolą.

Pytania:

• Czy starosta ma obowiązek sprawdzać, czy fundacje są wpisane do CRBR oraz czy są tam wprowadzane zmiany?
• Jaki jest zakres obowiązków fundacji związany z centralnym rejestrem beneficjentów rzeczywistych?
• Kto powinien zgłaszać dane do rejestru beneficjentów rzeczywistych? Kto powinien się zapisać- cały zarząd, komisja rewizyjna czy tylko prezes?
• Jakie uchwały zarządu można nadzorować w sytuacji, gdy ustawa nie daje możliwości żądania tych uchwał?
• Na co powoływać się podczas kontroli, jeśli w przypadku stowarzyszeń są zapisy i artykuły w ustawie, na mocy których można wymagać od nich dokumentów, więc jak i na co powoływać się w przypadku fundacji, gdy takich artykułów i zapisów prawnych nie ma?
• Jaki zakres obowiązków ma starosta w stosunku do fundacji? Jakie czynności może podjąć, a jakich nie? Jakie są konkretne obowiązki starosty, które powinien wykonać w przypadku kontroli fundacji?
• Do jakiego momentu starosta może ingerować, sprawując nadzór fundacji w funkcjonowanie fundacji?
• Jakiego zakresu informacji i wyjaśnień może wymagać starosta od fundacji, nad którą sprawuje kontrolę? W co może ingerować, a w co nie?
• Z jakich metod i narzędzi może skorzystać starosta, sprawując czynności nadzorcze wobec fundacji?
• Jakie są różnice między nadzorem a kontrolą?
• Czym różni się fundacja od stowarzyszenia?
• Czy starosta może ingerować w wewnętrzne problemy fundacji?
• Na jakiej podstawie starosta może przeprowadzić kontrole?

3. Brak współpracy i nieprawidłowości w działalności

Zagadnienia programowe

• Brak kontaktu i nieodbieranie korespondencji, zmiany zarządu oraz niewykonywanie celów statutowych.
• Podstawy czynności nadzorczych, dokumentowanie nadzoru i reakcja na zgłoszenie nieprawidłowości.

Pytania:

• Jak współpracować z fundacją, która nie odpowiada na wezwania i nie odbiera korespondencji? Na jakie przepisy powołać się przy egzekwowaniu informacji?
• Co zrobić, aby zachęcić fundacje do współpracy i informowania starostę o zmianach w aktualizacji władzy, stanu zarządu i działaniu fundacji czy zawieszeniu działalności fundacji? Jak egzekwować od fundacji takie informacje?
• Jakie kroki może wystosować starosta w stronę fundacji, jeśli nie spełni ona swoich zadań statutowych? Na jakie przepisy prawne oraz ustawowe w takiej sytuacji może powołać się starosta?
• Jakie uprawnienia ma starosta, aby wykonać kontrolę w momencie, gdy zostanie do niego zgłoszona uwaga, że są nieprawidłowości w funkcjonowaniu fundacji?
• Czy można przeprowadzić kontrole fundacji, bez konkretnej podstawy jak np. zgłoszenia o nieprawidłowościach? Czy takie działania są legalne z perspektyw prawnej?
• Kiedy można dokonać niezapowiedzianej kontroli fundacji? Czy jest to legalne z punktu prawnego?
• Jakie dokumenty powinien mieć skompletowane starosta, aby formalnie prawidłowo prowadzić dokumentację nadzoru nad fundacjami?
• Jaki zakres zadań może realizować starosta, aby monitorować czy cele, jakie ma fundacja, zostały zrealizowane?
• Jak pomagać fundacji w tworzeniu dokumentacji, którą muszą prowadzić oraz w realizacji zadań statutowych fundacji?
• Co, jeżeli nie możemy wystąpić do sądu o nałożenie grzywny?

4. Fundacje nieaktywne i likwidacja z zadłużeniem

Zagadnienia programowe

• Nieaktywna fundacja, brak zarządu, zobowiązania i koszty postępowania.
• Przesłanki likwidacji, wniosek do sądu, dokumenty, likwidator, majątek i wykreślenie z rejestru.

Pytania:

• Jak należy postąpić w sytuacji, gdy „martwy podmiot” posiada długi, przez co nie można przeprowadzić jego likwidacji, i czy istnieje ryzyko poniesienia odpowiedzialności za te zobowiązania przez starostwo?
• Co zrobić, gdy fundacja przestanie działać, jednak przez lata nie podejmuje likwidacji? Jak ubiegać się o zwrot należności związany z postępowaniem sądowym, kuratorem przydzielonym przez sąd oraz wszelkich wydatków z tym związanych od fundacji, z którą nie ma kontaktu?
• Jak składać wniosek o likwidację, kiedy nie jest znany skład członków zarządu i nie jesteśmy w stanie potwierdzić, że minima zostały naruszone?
• Jakie przepisy i przesłanki stosuje się przy likwidacji fundacji, gdy zmniejszył się skład zarządu, występują nieprawidłowości, brak kontaktu albo fundacja nie może samodzielnie przeprowadzić likwidacji?
• Kiedy fundacja może przystąpić do likwidacji i jakie wymagania musi spełnić?
• Jak od strony starosty przebiega proces likwidacji fundacji i jak może on pomóc w przeprowadzeniu tego procesu?
• Jak starosta może pomóc fundacji w likwidacji swojej instytucji?
• Jak wygląda złożenie wniosku o likwidację fundacji i gdzie należy go skierować?
• Czy likwidację fundacji należy zgłaszać do sądu?
• Kto może wnioskować o zamknięcie i likwidację fundacji?
• Jaką dokumentację musi skompletować fundacja, aby zlikwidować fundację?
• Jakie uchwały fundacja musi posiadać, aby przystąpić do procesu likwidacji?
• W jaki sposób wybrać likwidatora fundacji? Kto może być takim likwidatorem? Jakie są jego obowiązki?
• Jak wygląda likwidacja fundacji, która posiada majątek?
• Jakie są koszty likwidacji fundacji?
• Jakie są terminy składania wniosków o likwidację? Jakich terminów fundacja musi przestrzegać?
• W jakim terminie powinna zakończyć się likwidacja?
• Jak dokonać usunięcia fundacji w momencie, kiedy dostanie już ona zlikwidowana?

5. Sprawozdania statut i źródła finansowania

Zagadnienia programowe

• Zakres sprawozdań i dokumentów udostępnianych staroście oraz analiza statutu.
• Dotacje, inne źródła finansowania i dokumentowanie pozyskiwania oraz wydatkowania środków.

Pytania:

• Czy fundacje mają obowiązek składać sprawozdania do starosty i kiedy starosta może zwrócić się o sprawozdanie z działalności?
• Kiedy zwracać się do fundacji o dokumentację, tak aby była ona po okresie rozliczeniowym?
• Jak prawidłowo analizować dokumenty udostępniane i dostarczane przez fundacje oraz jakie są to dokumenty?
• Jak starosta powinien interpretować źródła finansowania fundacji? Jak analizować pozyskiwanie i wydawanie środków finansowych przez fundację- na co zwrócić uwagę, co powinno być dla starosty alarmujące?
• Jaką metodą odczytywać dokumenty, wyciągi, które obrazują, ile funduszy fundacja posiada z dotacji, a ile spoza dotacji? Jaki zakres kontroli w takim przypadku obejmuje starostę? Na co zwrócić uwagę, co jest najistotniejsze w tej dokumentacji, no to reagować?
• Jeśli fundacja posiada inne źródła finansowania, to jaki ma obowiązek zaksięgowania i raportowania takiej sytuacji? Jak dokonuje się interpretacji takich danych z punktu widzenia starosty?
• Jakie uprawnienia posiada starosta do kontroli nad fundacjami, które pozyskują dofinansowania?
• Jak powinien prawidłowo wyglądać statut fundacji - na co zwrócić uwagę, gdzie powinna zapalić się czerwona lampka, że coś jest nie tak?

6. Rejestracja i zmiany w organizacji fundacji

Zagadnienia programowe

• Dokumenty z KRS, rejestracja fundacji i pomoc przy przygotowaniu dokumentacji.
• Zmiany w organach, uchwały i rozszerzanie działalności.

Pytania:

• Co w sytuacji, gdy sąd, który orzeka w KRS, wpisuje daną fundację do rejestru, jednak nie przesyła staroście kompletu dokumentów, brakuje statutu i załączników, które są wymagane?
• Jak starosta może pomóc w rejestracji fundacji w KRS? Jakie dokumenty i formularze powinna przygotować fundacja, jakie są terminy i koszty oraz w jakiej formie otrzyma rozstrzygnięcie sądu?
• Jak pokierować prawidło fundacje w momencie, gdy dojdzie do zmian np. w zarządzie czy w komisji rewizyjnej- gdzie fundacja musi to zgłaszać? Jaką dokumentację potrzebuje?
• Jak odpowiedzieć fundacji na pytanie, czy sama musi podjąć pracę na konstruowaniem uchwały czy może korzystać z gotowego wzoru?
• W jaki sposób starosta może pomóc organizacji w rozszerzeniu działalności fundacji?

Cele szkolenia:

1. Usystematyzowanie wiedzy dotyczącej kompetencji starosty w zakresie kontroli i nadzoru nad fundacjami oraz granic ingerencji organu w działalność fundacji.

2. Rozwinięcie umiejętności weryfikowania dokumentacji, sprawozdań i sposobu realizacji celów statutowych oraz identyfikowania naruszeń wymagających podjęcia działań nadzorczych.

3. Doskonalenie praktyki prowadzenia spraw dotyczących fundacji niewykonujących obowiązków, nieprzekazujących dokumentów lub prowadzących działalność w sposób budzący wątpliwości co do zgodności z prawem lub statutem.

4. Przygotowanie uczestników do prawidłowego stosowania przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz dokumentowania wyników kontroli i dalszych działań wobec fundacji.

5. Zapoznanie uczestników z zasadami kierowania spraw do sądu, prowadzenia likwidacji, ustalania likwidatora i postępowania z majątkiem fundacji, która kończy lub faktycznie zaprzestała działalności.

Metodologia:

Szkolenie zostanie przeprowadzone w formule online, na żywo, w czasie 5 godzin (w tym 0,5 przerwy) z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej porządkującej najważniejsze zagadnienia dotyczące kontroli i nadzoru nad fundacjami. Przebieg zajęć będzie oparty na omówieniu aktualnych zasad wynikających z przepisów prawa oraz na analizie praktycznych problemów występujących w starostwach powiatowych. W trakcie szkolenia prelegent będzie analizować i omawiać przypadki występujące w codziennej pracy. Forma prowadzenia zajęć - Q&A (Questions and Answers - na zasadzie pytanie-odpowiedź), umożliwi także zadawanie pytań w trakcie szkolenia i odnoszenie omawianych zagadnień do konkretnych sytuacji z praktyki i codziennej pracy. Metodologia będzie łączyć wykład ekspercki, omówienie procedur, analizę dokumentacji oraz rozwiązywanie problemów interpretacyjnych. Dzięki temu uczestnicy będą mogli nie tylko uporządkować wiedzę, ale również przełożyć ją na codzienną obsługę spraw związanych z kontrolą i nadzorem nad fundacjami.

Efekty:

WIEDZA

Uczestnicy zdobędą wiedzę dotyczącą zakresu uprawnień starosty wobec fundacji, obowiązków kontrolowanych podmiotów oraz przesłanek podejmowania działań przed sądem.

UMIEJĘTNOŚCI

Uczestnicy nauczą się analizować dokumentację fundacji, przygotowywać czynności kontrolne i nadzorcze oraz prowadzić sprawy wymagające interwencji wobec nieaktywnej lub naruszającej przepisy fundacji.

KOMPETENCJE

Uczestnicy będą potrafili samodzielnie ocenić wagę stwierdzonych nieprawidłowości i dobrać proporcjonalne działania nadzorcze, w tym działania prowadzące do likwidacji.