Wideoszkolenie: Szacowanie szkód w gospodarstwach rolnych

W programie m.in., wybrane zagadnienia:

• Wniosek i dokumenty rolnika - jak ustalić zakres gospodarstwa, sprawdzić informacje o dopłatach i ubezpieczeniu oraz rozdzielić szacowanie od ubiegania się o pomoc?
• Skład i praca komisji - jakie kwalifikacje, obecność członków i podpisy zweryfikować przy organizowaniu lustracji?
• Zjawisko i terminy - jak udokumentować datę szkody oraz odróżnić terminy oględzin od przekazania protokołu?
• Przymrozki, powódź i susza - jak dobrać metodę oceny do rodzaju szkody i udokumentować uszkodzenia upraw?
• Powierzchnie, plony i koszty - jak wykazać ugory, użytki zielone, średni plon i dokumenty potwierdzające wydatki?
• Protokół i załączniki - jak sporządzić dokument, zebrać podpisy, potwierdzić kopię i postąpić przy odmowie rolnika?
• Kilka gmin i województw - jak-ustalić siedzibę gospodarstwa oraz właściwość przy protokole częściowym i zbiorczym?

Szczegółowy program szkolenia:

1. Wniosek producenta rolnego i zakres szacowania

Zagadnienia:

• warunki przyjęcia wniosku
• dane gospodarstwa
• dokumenty
• odróżnienie szacowania od przyznawania pomocy

Pytania

• Jakie warunki należy spełnić oraz jakie dokumenty należy złożyć wraz z wnioskiem o oszacowanie szkód? Czy to się różni od wniosku o pomoc?
• Czego producent rolny może oczekiwać od komisji przy szacowaniu szkód, a które sprawy dotyczą odrębnego postępowania o pomoc?
• Czy we wniosku rolnik wskazuje wszystkie swoje ziemie, które posiada czy tylko te, które uległy zniszczeniu?
• Czy do wniosku o szacowanie szkód powinna być obligatoryjnie załączona informacja o posiadaniu ubezpieczonych upraw?
• Czy rolnik ma obowiązek złożyć wraz z wnioskiem o szacowanie szkód aktualny wniosek o płatności bezpośrednie?
• Czy na jednym wniosku można zaznaczyć suszę i przymrozki?
• Co jeżeli rolnik złożył wniosek o szacowanie strat, a nie złożył wniosku o dopłaty bezpośrednie?
• Jak ustalić i udokumentować datę szkody przy przymrozkach trwających kilka dni, oraz wykorzystać dane IMGW?
• Jeżeli rolnik składa drugi raz wniosek o szacowanie strat w danym roku, to czy w drugim wniosku dopisujemy procent strat? Jeżeli w jednym roku podał 80% strat, to czy w drugim może podać maksymalnie 20%, niezależnie od tego czy pierwsza strata była spowodowana przymrozkiem, a druga gradobiciem?
• Co w sytuacji gdy rolnik złożył wniosek przez aplikację i został on odrzucony przez zaniżenie szacowania i ponownie składa wniosek w urzędzie drogą tradycyjną? Czy jest taka możliwość?
• Jak zweryfikować uprawnienia producenta prowadzącego działy specjalne produkcji rolnej, który nie ma gospodarstwa o powierzchni co najmniej 1 ha?

2. Powołanie skład i organizacja pracy komisji

Zagadnienia:

• wniosek do wojewody
• kwalifikacje członków
• obecność
• bezstronność
• koszty dojazdu

Pytania

• Czy za każdym razem przed przystąpieniem do pracy komisji trzeba informować wojewodę?
• Kto występuje z wnioskiem o powołanie komisji?
• Co musi się znajdować we wniosku o powołaniu komisji?
• Jaka wielkość obszaru powinna obejmować szkody?
• Gdzie można znaleźć wzór wniosku o powołanie komisji?
• Z ilu osób składa się komisja?
• Kto powinien być przewodniczącym komisji?
• Czy rolnik musi być obecny podczas szacowania szkód przez komisję?
• Czy są wymagania dotyczące wykształcenia członków komisji – wyższe lub średnie w zakresie rolnictwa, wykształcenie/doświadczenie zawodowe w zakresie budownictwa?
• Jeżeli członek komisji ma gospodarstwo rolne, ale nie ma wykształcenia rolniczego, to czy musi przedstawić zaświadczenie od sołtysa? Czy takim zaświadczeniu należy określić: do kogo należy gospodarstwo, gdzie leży i ile lat na nim ktoś pracował?
• Czy członkiem komisji może być urzędnik, który nie ma wykształcenia rolniczego, ale jego rodzice posiadali kiedyś gospodarstwo?
• Co, jeżeli w urzędzie nie ma pracowników z wykształceniem rolniczym? Czy taka osoba może szacować szkody w terenie?
• Co w przypadku, gdy członek izby rolniczej nie ma wykształcenia rolniczego?
• Czy członek komisji, który posiada własne gospodarstwo rolne, może brać udział w pracach komisji we własnym gospodarstwie?
• Czy po podaniu kwoty szacowanych szkód przez rolnika, komisja powinna ją zweryfikować?
• Czy gmina może zwrócić koszty delegacji komisji, która w celu szacowania szkód korzysta z prywatnego samochodu?
• Czy przy komisji pięcioosobowej w lustracji muszą uczestniczyć wszyscy członkowie, czy wystarczy trzech, i jaki skład podpisuje protokół?

3. Zjawiska terminy i metody szacowania

Zagadnienia:

• dowody wystąpienia zjawiska
• terminy lustracji
• metody szacowania przymrozków, powodzi i suszy

Pytania

• Co w przypadku, gdy policja lub straż pożarna odmawia przyjazdu na zgłoszenie?
• Szkody powstały z powodu gradobicia. Co w sytuacji, gdy nieoficjalnie wiemy, że gradobicie mogło wystąpić w dniach 3-8 maja a żaden rolnik nie złożył wniosku do gminy o szacowanie strat, ani żadna informacja nie wpłynęła oficjalnie? Wojewoda 28 maja powołał stałe komisje i wymaga od nich posiadania dowodów na wystąpienie gradobicia. Skąd je uzyskać?
• Jak powinno przebiegać szacowanie przymrozków?
• Czy przymrozki obejmują uprawy takie jak łąki i pastwiska? Jakie zboża można szacować przy przymrozkach?
• Czy wójt ma obowiązek ogłoszenia na stronie urzędu informacji o wystąpieniu przymrozków w przypadku wypłynięcia kilku wniosków?
• Jak powinno przebiegać szacowanie przy intensywnych opadach?
• Jak powinno przebiegać szacowanie suszy?
• Co ma być podstawą podczas szacowania szkody związanej z suszą?
• Gdzie rolnik może sprawdzić, czy faktycznie jest susza? W jaki sposób ma wykorzystać ta wiedze?
• Jak rozpoznać, czy deszcz był nawalny, czy ulewa? Jakie są różnice między nimi i jak określić, kiedy deszcz uznaje się za nawalny?
• Czy przymrozki szacujemy w ciągu 2 miesięcy od dnia wystąpienia zjawiska, czy od dnia złożenia wniosku przez rolnika?
• Co komisja powinna brać pod uwagę podczas szacowania szkód?
• Jak prowadzić szacowanie szkód w przypadku zalanych budynków gospodarczych, zwłaszcza w wyjątkowych sytuacjach, gdy osoba prowadziła działalność ogrodniczą i nie była rolnikiem?
• Jakie są wytyczne, co do wyboru metody w wyliczeniu szkód w zależności od jej rodzaju np. podczas suszy, przymrozki, deszcze?
• Jak poprawnie wpisywać powierzchnie gruntów w przypadku powodziowych szacunków szkód? Jak należy wypisywać procenty?
• Jak rozróżnić wynik oszacowania szkód, dane IUNG i próg strat wymagany w konkretnym programie pomocy — co oznacza wynik 28%?
• Czy w przypadku szacowania szkód z powodu deszczu nawalnego obowiązuje ekspertyza?
• Czy szacując straty w związku z przymrozkami wiosennymi powinno się spisać skrócony protokół na miejscu?
• Czy należy szacować straty w szkółkach ozdobnych?
• Czy na gruntach dzierżawionych można zgłaszać szkody?
• Kto ponosi odpowiedzialność za koszty związane z utylizacją zniszczonych upraw po powodzi?
• Jak postąpić po zniszczeniu uprawy przez przymrozek i jej ponownym obsianiu po 20 maja oraz jak sprawdzić informacje zgłoszone do ARiMR?

4. Protokół powierzchnie plony i koszty

Zagadnienia:

• zakres danych
• kody upraw
• podpisy
• załączniki
• dokumentowanie kosztów
• przekazanie protokołu

Pytania

• Jeżeli rolnik nie wpisał w załączniku do wniosku w kolumnie 5 i 6 (koszty nieponiesione i koszty dodatkowo poniesione) powinien wpisać 0?
• Jak tworzyć protokół i co należy w nim wpisać w przypadku szkód powodziowych, suszy czy też przymrozków?
• Z jakiego aktualnego wzoru protokołu, słowników i wytycznych należy korzystać w 2026 r. oraz jak uwzględnić wymagania właściwego wojewody?
• Czy wypełniamy go pismem drukowanym?
• W ilu egzemplarzach sporządzamy protokół?
• Kto powinien podpisać protokół?
• Jak wykazać datę sporządzenia protokołu i datę lustracji, gdy oględziny sadów i zbóż odbyły się w różnych terminach?
• Jak prawidłowo zakwalifikować uprawy do odpowiednich kodów w wykazie np. w przypadku zielonki?
• Pod jaką uprawą należy uwzględnić rośliny miododajne?
• Do jakich roślin zakwalifikować w protokole szparagi i rabarbar?
• Jak rozumieć pojęcie koszty poniesione i nieponiesione w protokole - produkcja zwierzęca?
• Jak udokumentować odmowę podpisania lub odbioru protokołu przez producenta przed jego potwierdzeniem przez wojewodę?
• Jaki termin obowiązuje przy przekazaniu protokołu wojewodzie i od którego zdarzenia jest liczony — od lustracji czy sporządzenia dokumentu?
• Kiedy przekazać producentowi protokół po weryfikacji wojewody i jak postąpić przy stratach poniżej 30%?
• Jak pozostawić w aktach kopię protokołu oraz kto może potwierdzić ją za zgodność z oryginałem?
• Czy w protokole umieszczamy informację dotyczącą tego kto jest właścicielem dzierżawionego gruntu?
• Gdzie w protokole należy wpisać uprawy, które rolnik posiada, ale dokonał szacowania części z nich w innej gminie? Czy powierzchnia ta ma wpływ na prawidłowe wyliczenie łącznej wysokości oszacowanych szkód?
• Co zrobić w sytuacji, w której protokoły od urzędów są niekompatybilne z tym, co przedstawiają rolnicy?
• Co w przypadku, gdy w kilku wnioskach jest wpisany sad znajdujący się na kilku działach, ale na każdej z nich nie ma jednego rodzaju drzew? Jak to ująć w protokole?
• Jeżeli rolnik posiada grunty w kilku gminach, to czy w naszej gminie w załączniku o stratach w uprawach wpisujemy wszystko, czy tylko znajdujące się na terenie naszej gminy?
• Podczas szacowania szkód w sprawie przymrozków wiosennych okazało się, że producent rolny nie ma jeszcze wysianych na gruncie wszystkich upraw. Czy wpisujemy je do protokołu?
• Czy przed uzgodnieniem u wojewody powinniśmy wysłać wszystkie protokoły do ARiMR w celu weryfikacji ich poprawności?
• Czy sporządzając protokół mamy obowiązek przekazać go do agencji lub wojewody? Czy tylko do gospodarza?
• Przykład: Część gruntu znajduje się w naszej gminie. Jeżeli szacowane są straty tylko z jednej gminy, to czy na pierwszej stronie protokołu zaznaczamy, że szacowanie jest z całego gospodarstwa, czy tylko z jego części? Kto ma sporządzić protokół?
• Jak ustalić powierzchnię upraw na dzień szkody i wyodrębnić wieloletnie użytki zielone przy wypełnianiu formularza?
• Jak wykazać ugory, grunty pod budynkami i uprawy niezgłoszone do dopłat — w powierzchni gospodarstwa, załączniku czy uwagach?
• Jakimi dokumentami rolnik lub sadownik potwierdza średni plon z hektara i jaki okres powinna obejmować dokumentacja?
• Czy faktury za środki antyprzymrozkowe potwierdzają koszty wykazywane w protokole i jakie inne dowody kosztów należy zweryfikować?
• Które załączniki należy podpisać i przekazać z protokołem, jeżeli część formularzy nie dotyczy danego gospodarstwa?
• Czy do dokumentacji przekazywanej wojewodzie należy dołączyć kopie polis i dowody poniesionych kosztów?

5. Aplikacja suszowa i rozbieżności w wynikach

Zagadnienia:

• porównanie danych monitoringu, aplikacji i oględzin
• wyjaśnianie zastrzeżeń rolników

Pytania

• Jeżeli rolnik nie złoży wniosku w aplikacji, to czy komisja może odmówić szacowania?
• Jak należy weryfikować podaną susze przez system?
• Przykład: Co należy zrobić w sytuacji, gdy rolnicy zgłaszają wątpliwości co do oszacowania szkód przez IUNG, szczególnie gdy rok wcześniej zbierali 5 ton, a w tym roku tylko 2 tony, co może wskazywać na rozbieżność w szacunkach sięgającą nawet 50%?
• Co należy zrobić w sytuacji, gdy dwie sąsiednie działki mają różny procent starty (15% i 6%), podany przez Instytut w Puławach?
• Przykład: Na powiecie jest 30 gmin i w niektórych gminach jest zbiornik wody np. rzeka i te opady są przez to większe. Wtedy nie przekłada się to na cały powiat- jak do tego podejść? Zwiększyć ilość stacji diagnostycznych? Czy inaczej należy w takim przypadku szacować szkody?
• Co należy zrobić w sytuacji, gdy w jednym końcu wioski pada deszcz i znajduje się tam stacja meteorologiczna, a we wiosce obok nie ma opadów, co prowadzi do błędnych szacunków?

6. Gospodarstwo w kilku gminach lub województwach

Zagadnienia:

• właściwość komisji
• siedziba gospodarstwa
• protokoły częściowe i zbiorcze
• wymiana informacji

Pytania

• Gdzie są powołane komisje? Czy szacowania dokonuje się w swoim zasięgu terytorialnym?
• Co w przypadku, gdy w gminie właściwej ze względu na siedzibę gospodarstwa rolnika nie została powołana przez Wojewodę komisja lub komisja powołana zakończyła już pracę, to kto sporządza ostateczny protokół?
• Co w przypadku, gdy gospodarstwo rolne jest położone na obszarze dwóch województw, w którym wystąpiły szkody? Czy komisja powołana przez Wojewodę, właściwego dla miejsca położenia największej części tego gospodarstwa, sporządza protokół końcowy na podstawie protokołu oszacowania szkód, przedłożonego przez producenta rolnego? W jakim terminie przekazujemy protokół Wojewodzie?
• W przypadku, gdy rolnik ma grunty w innej gminie, ale ma tam zerowe straty to w protokole w pkt. 7 zaznaczamy, że zostały uwzględnione straty z innych gmin?
• Co w przypadku gdy rolnik posiada grunty w dwóch gminach? Czy są potrzebne dwa protokoły? Kto sporządza protokół cząstkowy a kto zbiorczy?
• Jak postąpić, gdy producent posiada uprawy w innych gminach lub województwach, ale deklaruje, że nie złoży tam wniosku?
• Czy dla gospodarstwa położonego wyłącznie w jednej gminie sporządza się protokół częściowy czy zbiorczy?
• Jak ustalić siedzibę gospodarstwa i w jakim rejestrze zweryfikować jej dane?

7. Szkody w sadach i uprawach owocowych

Zagadnienia:

• ocena uszkodzeń kwiatów i owoców
• terminy i liczba oględzin

Pytania

• Jakie uszkodzenia owoców uzasadniają uznanie strat i jak odróżnić obniżenie jakości od eliminacji plonu?
• Jakie uszkodzenia eliminują jabłka?
• Czy przemarznięcie samych kwiatów w sadzie wymaga jednej czy dwóch lustracji?

Cele szkolenia:

1. Usystematyzowanie wiedzy dotyczącej przyjmowania i weryfikowania wniosków o oszacowanie szkód w gospodarstwach rolnych, w tym wymaganych informacji i załączników, zakresu zgłaszanych gruntów oraz postępowania przy kilku zdarzeniach powodujących straty w jednym roku.

2. Rozwinięcie umiejętności prawidłowej organizacji pracy komisji do spraw szacowania szkód, obejmującej zasady jej powoływania, wymagania wobec członków, podział zadań oraz przygotowanie do prowadzenia oględzin i oceny strat w terenie.

3. Doskonalenie praktyki w zakresie szacowania szkód spowodowanych różnymi zjawiskami atmosferycznymi, w szczególności suszą, przymrozkami, gradobiciem, deszczem nawalnym i powodzią, z uwzględnieniem właściwych metod, terminów i rodzaju uszkodzonych upraw.

4. Przygotowanie uczestników do prawidłowego sporządzania i weryfikowania protokołów szacowania szkód, w tym klasyfikowania upraw, ujmowania kosztów, powierzchni i procentu strat oraz postępowania w przypadku gospodarstw obejmujących grunty położone w kilku gminach.

5. Zapoznanie uczestników z zasadami postępowania w przypadku rozbieżności pomiędzy wynikami aplikacji a oceną komisji, w tym sposobami analizowania różnic w poziomie strat, reagowania na zastrzeżenia rolników oraz ustalania właściwego sposobu dalszego procedowania.

Metodologia:

Szkolenie zostanie przeprowadzone w formule online, na żywo, w czasie 5 godzin (w tym 0,5 przerwy) z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej porządkującej najważniejsze zagadnienia dotyczące szacowania szkód na gruntach rolnych. Przebieg zajęć będzie oparty na omówieniu aktualnych zasad wynikających z przepisów prawa oraz na analizie praktycznych problemów występujących w urzędach miast i gmin. W trakcie szkolenia prelegent będzie analizować i omawiać przypadki występujące w codziennej pracy. Forma prowadzenia zajęć - Q&A (Questions and Answers - na zasadzie pytanie-odpowiedź), umożliwi także zadawanie pytań w trakcie szkolenia i odnoszenie omawianych zagadnień do konkretnych sytuacji z praktyki i codziennej pracy. Metodologia będzie łączyć wykład ekspercki, omówienie procedur, analizę dokumentacji oraz rozwiązywanie problemów interpretacyjnych. Dzięki temu uczestnicy będą mogli nie tylko uporządkować wiedzę, ale również przełożyć ją na codzienną obsługę spraw związanych z szacowaniem szkód na gruntach rolnych.

Efekty:

WIEDZA
Uczestnicy zdobędą wiedzę dotyczącą procedury szacowania szkód w gospodarstwach rolnych, zasad działania komisji oraz wymagań związanych z dokumentowaniem strat po poszczególnych zjawiskach atmosferycznych. Poznają również reguły dotyczące gospodarstw położonych na terenie kilku gmin lub województw.

UMIEJĘTNOŚCI

Uczestnicy będą potrafili zweryfikować wniosek rolnika, dobrać właściwy sposób szacowania szkody oraz prawidłowo sporządzić protokół z przeprowadzonych czynności. Nauczą się także właściwie ujmować powierzchnie, rodzaje upraw, procent strat oraz dane pochodzące z kilku gmin.

KOMPETENCJE

Uczestnicy rozwiną kompetencje pozwalające samodzielnie rozwiązywać nietypowe i sporne przypadki związane z szacowaniem szkód, w tym rozbieżności między aplikacją a ustaleniami komisji, ponowne zgłoszenia strat, odmowę podpisania protokołu oraz różne wyniki szacowania dla sąsiadujących gospodarstw.