Wideoszkolenie: Rekultywacja gruntów

W programie m.in., wybrane zagadnienia:

• Jak prawidłowo zakończyć rekultywację i odebrać wykonane prace? Jak powinien wyglądać wniosek o zakończenie rekultywacji, jakich dokumentów i załączników wymagać oraz na co zwrócić uwagę przed wydaniem decyzji uznającej rekultywację za zakończoną?
• Jak pilnować terminów i egzekwować wykonanie obowiązku rekultywacji? Od kiedy liczyć 5-letni termin, jak postępować, gdy rekultywacja trwa zbyt długo, jak ponaglać zobowiązanego oraz kiedy stosować egzekucję administracyjną, wykonanie zastępcze lub obciążenie kosztami?
• Jak ustalać i zmieniać kierunek rekultywacji? Kto powinien ustalić kierunek, jakie dokumenty i opinie brać pod uwagę oraz jak postępować przy rekultywacji rolnej, leśnej, wodnej, przy wypełnianiu wyrobisk lub w przypadku zmiany wcześniej ustalonego kierunku?
• Jak prowadzić sprawy rekultywacji z wykorzystaniem odpadów?Jak weryfikować decyzje dotyczące przetwarzania odpadów, oceniać możliwość wypełniania wyrobisk oraz postępować w przypadku terenów mokrych, zagrożonych wodą lub materiałów o niejasnym statusie?
• Jak oceniać grunty zdegradowane i zdewastowane oraz korzystać z opinii rzeczoznawców?Jak ustalać stopień utraty lub ograniczenia wartości użytkowej gruntów, kiedy potrzebne są opinie rzeczoznawców, kto ponosi ich koszty i jak wykorzystać je w postępowaniu?
• Jak postępować w przypadku nielegalnego wydobycia i nietypowych sytuacji terenowych? Jak prowadzić sprawy dotyczące wyrobisk powstałych bez koncesji, działek gminnych, starych wyrobisk, nieużytków oraz terenów, na których działalność wydobywcza była prowadzona niezgodnie z przepisami?
• Kto odpowiada za rekultywację po zmianie właściciela lub zniknięciu przedsiębiorcy?Jak postępować w przypadku sprzedaży działki, śmierci osoby zobowiązanej, wykreślenia firmy z KRS, zmiany dzierżawcy lub przekształcenia przedsiębiorcy oraz jak ustalić podmiot odpowiedzialny za dalsze wykonanie rekultywacji?

Szczegółowy program szkolenia:

Pytania uczestników, na które odpowiedzieliśmy podczas ostatniego szkolenia

• Co powinien zrobić starosta w sytuacji, gdy upłynął już 5-letni termin rekultywacji, przedsiębiorca nie wystąpił z wnioskiem o zakończenie rekultywacji, a następnie złożył wniosek o zmianę kierunku rekultywacji, uzasadniając niedokończenie prac brakiem surowca do zakończenia rekultywacji? Czy w takiej sytuacji należy wszcząć postępowanie egzekucyjne, a jeśli tak, to jakie działania może podjąć starosta, aby uniknąć prowadzenia egzekucji administracyjnej?
• Do starosty wpłynął wniosek o ustalenie kierunku rekultywacji w 2026 r., podczas gdy koncesja na wydobywanie piasku wygasła w 2017 r. Czy poza postępowaniem egzekucyjnym organ może podjąć dodatkowe działania mające na celu wyegzekwowanie obowiązku przeprowadzenia rekultywacji?
• Jak postępować w sytuacji, gdy podczas odbioru prac rekultywacyjnych zgłoszonych przez przedsiębiorcę starosta dokonuje pomiaru nachylenia skarp nadwodnych, a OUG wykonuje pomiary innym urządzeniem i uzyskuje odmienne wyniki, po czym wydaje negatywną opinię?
• Wpłynął wniosek o uznanie rekultywacji za zakończoną samoistnie w kierunku rolnym na terenie działki o powierzchni 0,12 ha oznaczonej w ewidencji jako „K”. Działka została odziedziczona po babci. W zasobach organu brak jest dokumentacji dotyczącej koncesji, a według wnioskodawczyni wydobycie piasku miało charakter okazjonalny i zostało zakończone ponad 30 lat temu. Jak powinno wyglądać postępowanie w takiej sprawie?
• Czy możliwa jest rekultywacja wyrobiska zawodnionego poprzez wykorzystanie odpadów?
• Jak postępować w sytuacji, gdy po eksploatacji torfu powstało wyrobisko oznaczone w ewidencji jako „K”, które samoistnie wypełniło się wodą? Przedsiębiorca zakończył eksploatację złoża w 2019 r., jednak koncesja nadal nie wygasła. Po wezwaniu przedsiębiorca złożył dokumentację dotyczącą ustalenia kierunku i terminu rekultywacji oraz jej zakończenia, wskazując, że wyrobisko jest już wypełnione wodą, a skarpy zostały wyrównane. Czy rekultywacja powinna zostać wykonana w terminie 5 lat od faktycznego zakończenia eksploatacji, tj. do końca 2024 r.? Czy za cały 2025 r. oraz część 2026 r. należy naliczyć sankcję w wysokości 200% opłaty? Czy do wniosku o ustalenie kierunku i terminu rekultywacji należy dołączyć dwie opinie rzeczoznawców i czy obowiązek ten występuje zawsze?
• Czy gmina jako właściciel gruntów może wystąpić o rekultywację terenów po eksploatacji złoża kruszywa naturalnego w celu zmiany użytku „K”, jeżeli koncesja wygasła 13 lat temu, przedsiębiorcy zakończyła się umowa dzierżawy i nie jest on zainteresowany wykonaniem rekultywacji?
• Koncesja wygasła, rekultywacja nie została zakończona, a nieruchomość ma nowego właściciela – dzierżawcę z KOWR. Czy możliwe jest przeniesienie obowiązku rekultywacji na nowego właściciela, jeżeli wystąpi z takim wnioskiem, a dotychczasowy zobowiązany wyrazi zgodę na zmianę decyzji? Nowy właściciel nie prowadził wydobycia ani nie posiadał koncesji, jednak zamierza przeprowadzić rekultywację i uzyskać zgodę na przetwarzanie odpadów.
• Kiedy należy wydawać decyzję dotyczącą stopnia ograniczenia lub utraty wartości użytkowej gruntów – czy na etapie ustalania kierunku rekultywacji, jeżeli strona nie zamierza uzyskać pełnej decyzji w jednym postępowaniu?
• Jeżeli zostanie złożony wniosek wyłącznie o ustalenie kierunku, sposobu i terminu rekultywacji, np. w kierunku rolnym, czy konieczne jest wezwanie do przedłożenia opinii dwóch rzeczoznawców dotyczących ustalenia, czy grunty są zdegradowane lub zdewastowane zgodnie z art. 28 ust. 5 ustawy? Jeżeli tak, to czy brak takich opinii powinien skutkować wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania? Czy obowiązek dołączenia opinii dotyczy również przedsiębiorców prowadzących eksploatację kopalin?
• Jeżeli w decyzji nałożono obowiązek corocznego zawiadamiania organu do 28 lutego o zmianach dotyczących gruntów podlegających rekultywacji, a obowiązek ten nie jest realizowany, jakie działania może podjąć organ?
• Jeżeli osoba fizyczna składa wniosek o wydanie decyzji rekultywacyjnej, czy może wskazać konkretną datę zakończenia działań rekultywacyjnych?
• Co powinien zrobić starosta, gdy przedsiębiorca, któremu cofnięto koncesję wydaną przez marszałka województwa, nie zamierza wystąpić o decyzję rekultywacyjną, jest niewypłacalny i zadłużony wobec wielu instytucji, a teren po wydobyciu jest częściowo zalany wodą i wymaga uporządkowania, jednak organ nie posiada środków na wykonanie zastępcze?
• Czy decyzje rekultywacyjne mogą być wydawane z urzędu w sytuacji, gdy kontakt z przedsiębiorcą jest utrudniony lub brak jest współpracy z jego strony?
• W decyzji ustalającej kierunek rekultywacji sprzed kilkunastu lat nałożono obowiązek sporządzenia projektu rekultywacji zawierającego opis planowanych prac. Obecnie złożono wniosek o wydanie decyzji o zakończeniu rekultywacji, jednak prace zostały wykonane w sposób odmienny od przewidzianego w projekcie, choć zgodny z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Czy w takiej sytuacji można wydać decyzję o zakończeniu rekultywacji?
• Przedsiębiorca złożył wniosek o zakończenie rekultywacji, jednak poza wskazaniem wykonania prac związanych z wytworzeniem warstwy próchniczej nie określił powierzchni objętej pracami. Czy organ powinien wezwać do uzupełnienia wniosku?
• Czy istnieje orzecznictwo potwierdzające możliwość uznania rekultywacji za zakończoną bez wcześniejszego ustalenia kierunku rekultywacji?
• Jak postępować w przypadku, gdy rekultywacja została wykonana bez wcześniejszego ustalenia kierunku rekultywacji, a następnie złożono wniosek o uznanie jej za zakończoną? Czy w takiej sytuacji należy wydać decyzję ustalającą kierunek rekultywacji zgodnie ze stanem faktycznie wykonanych prac?
• Czy opinie rzeczoznawców są wymagane również w sytuacji, gdy organ nie ma wątpliwości co do ustalenia kierunku rekultywacji?

1. Zakończenie rekultywacji, nowa koncesja i egzekwowanie rekultywacji

• Co powinno znaleźć się we wniosku o zakończenie rekultywacji?
• Jak skłonić osobę zobowiązaną do rekultywacji do wywiązania się ze zobowiązania, jeśli jeszcze tego nie zrobiła?
• Jak skutecznie przeprowadzić zakończenie rekultywacji?
• Co zrobić w sytuacji, gdy upłynął okres rekultywacji, a osoba zobowiązana do jej wykonania nadal próbuje wydobyć złoże i składa wniosek o kolejną koncesję?
• Czego należy wymagać podczas zakańczania rekultywacji? W jaki sposób kontrolować jej zakończenie?
• Jakie rodzaje sankcji wyróżniamy?
• Jak należy postępować w przypadku rekultywacji wykonanej bez zezwolenia? Czy można korzystać z sankcji, a jeśli tak, to jakich?
• Co zrobić z osobą, która nie wywiązuje się z przeprowadzenia rekultywacji poeksplotacyjnej, gdy grunty objęte rekultywacją miały klasę V i VI?
• W jaki sposób ponaglać osobę zobligowaną do rekultywacji?
• W jaki sposób urzędnik może bronić się przed egzekucją administracyjną rekultywacji?
• Jak wygląda egzekucja administracyjna rekultywacji? W jaki sposób postępować gruntami w klasach I-III gdy termin przeprowadzenia rekultywacji zostanie przekroczony?
• Na co zwracać uwagę w przypadku decyzji o uznaniu rekultywacji gruntów za zakończoną? W jaki sposób odebrać wykonane prace rekultywacyjne?
• Co robić w sytuacji, gdy rekultywacja trwa dłużej niż 5 lat? Jak rozpatrywać takie przypadki? Niektórzy piszą rozpatrzenia np. surowiec jest przerabiany w innych kopalniach, jak naliczać kary gdy są słabe mineralne gruntu?
• Jakie dokumenty są potrzebne, aby uznać rekultywacje za zakończoną?
• Jak naliczyć opłaty karne, jeżeli rekultywacja dotyczyła gruntów klas niechronionych? Jak wyegzekwować zakończenie tej rekultywacji? Czy obowiązek egzekucji istnieje gdy grunty są niechronione?

2. Utrata właściwości użytkowych gruntów oraz opinie rzeczoznawców

• Czy opinia rzeczoznawców jest wymagana w przypadku wydobycia kruszywa i braku wartości użytkowej gruntu?
• Czy stwierdzenie ograniczenia wartości użytkowej gruntów przez dwóch biegłych jest zawsze niezbędne?
• Kto ponosi koszty opłacenia opinii rzeczoznawców? Jak wygląda kwestia finansowania?
• Kto powinien wymagać opinii rzeczoznawców o utracie wartości użytkowej gruntów w przypadku działalności wydobywczej? Czy należy wymagać opinii, jeżeli decyzja o rekultywacji została wydana przed eksplantacją?
• Czy każdy "stopień utraty" wartości gruntów powinien mieć komplet decyzji?
• Co powinna zawierać opinia rzeczoznawcy?
• Czym jest "stopień utraty"?
• W jakim celu wydaje się decyzje ustalające stopień ograniczenia nieruchomości?
• Czy przy każdej rekultywacji musi być wydana opinia dwóch rzeczoznawców?
• Kto może być rzeczoznawcą?

3. Rekultywacje odpadami, terminy oraz nietypowe sytuacje

• Czym jest projekt rekultywacji?
• Jakie są kategorie rekultywacji?
• Jak powinny wyglądać decyzje rekultywacyjne?
• Jakie są terminy rekultywacji?
• Jakie są rodzaje rekultywacji?
• Czy można przedłużyć termin rekultywacji? Czy jest to termin bezwzględny?
• Jakich dokumentów należy wymagać od inwestorów?
• Co zrobić w sytuacji gdy właściciel terenu, na którym występuje zagłębienie występuje o wydanie decyzji zobowiązującej o rekultywacje?
• Jak przeprowadzać rekultywację zdegradowanych gruntów po kopalniach gazu? Czy istnieje wymóg przedkładania przez wnioskodawcę analizy badań po wykonaniu robót związanych z poszukiwaniem węglowodorów do starostwa?
• Jak wygląda proces rekultywacji terenów poprzemysłowych?
• Do czyich obowiązków należy wykonanie dokumentacji rekultywacyjnej?
• Jak postępować w sytuacji, gdy osoba zobowiązana do wykonania rekultywacji w jej ramach, w miejscu wykopu robi staw?
• Czym są grunty zdewastowane, a czym są grunty zdegradowane?
• Czy urzędnicy muszą wymagać projektu rekultywacji, jeśli go nie zatwierdzają?
• Czy w przypadku gdy grunty są niekorzystnie przekształcone przez działalność prowadzoną na danym terenie 50 lat temu, można uznać za rekultywację naturalną zarośnięcie działki przez okres jej nieużytkowania?
• Co zrobić w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie posiada koncesji na wydobycie, a została wydana przez Starostę koncesja na rekultywację użytków rolnych? Jak w takim wypadku radzić sobie z inwestorami?
• Jak postępować w sytuacji, gdy odbywa się wydobycie, a firma nie występuje o kierunek rekultywacji? W jaki sposób egzekwować postępowanie, jeśli zamiast firmy o kierunek rekultywacji wystąpi starostwo?
• Problem ewidencyjny starych wyrobisk, na których widnieje “k” (grunt własności gminnej), gmina sprzedaje nieruchomość i nalicza podatek od “k” (widniejącym w ewidencji). Jak postępować z takimi działaniami?
• Wyrobiska w pobliżu rzeki, stwarza sytuację zagrażającą połączenia wód płynących z miejscem eksploatacji. Jakie organy powiadomić? Jaki kierunek powinien być obrany i kto go ustala? Czy starosta powinien ustalać kierunek rekultywacji? Ponadto, wyrobisko jest rekultywowane odpadami.
• Jak regularnie przeprowadzać kontrole rekultywacyjne? Przy wydaniu koncesji, firma jednocześnie dostaje decyzję o rekultywacji (termin za 30/40 lat). Czy w takiej sytuacji starostwo co roku ma zbierać informacje dotyczące wykonanych prac rekultywacyjnych?
• Co robić w przypadku, gdy po uzyskaniu opinii organów opiniujących okazało się, że kierunki są niezgodne z planem zagospodarowania przestrzennego?
• Co zrobić, gdy przedsiębiorca nie ujawnia użytku „K”, czyli kopalny (zmiana przeznaczenia) i występują niezgodności?
• Jaką podstawę prawną należy stosować, gdy na obszarze zrekultywowanym po zakładzie górniczym są plany stworzenia osiedla?
• Czy niwelowanie gruntów rolnych podlega rekultywacji?
• Zakup wyrobiska bez koncesji- Na jakiej podstawie urzędnik może zezwolić na rekultywacje, w sytuacji gdy nowi właściciele złożyli wniosek o kierunek rekultywacji? Kto powinien się tym zająć-starostwo czy marszałek?
• Czy gdy przedsiębiorca składa wniosek o kierunku rekultywacji, jest zobligowany dostarczyć jakąś rekultywację?

4. Rekultywacja różnymi rodzajami odpadów

• Jakie odpady mogą być stosowane do rekultywacji bez zabezpieczenia roszczeń?
• Problematyka rekultywacji przy użyciu odpadów-Jak weryfikować decyzje na przetwarzanie odpadów itd.?
• Co robić w sytuacji wystąpienia odpadów radioaktywnych? Tereny po odpadach hutniczych z prawdopodobieństwem wystąpienia np. głowic nuklearnych- W jaki sposób się do nich ustosunkować?
• Co robić gdy hałdy piachu będące pozostałością po wydobyciu, które służyły jako materiał do rekultywacji odpadami, zostały uznane w drodze decyzji za materiał niepełnowartościowy? Jakie działania podjąć?
• Po-rekultywacyjne gospodarowanie odpadami, chęci pozyskania szlak, wtórna rekultywacja - co robić?

5. Nielegalna eksploracja

• Jak prowadzić postępowanie w przypadku nielegalnego wydobycia? W jakim terminie, w jaki sposób, jakie dokumenty powinny zostać złożone? Jak powinna przebiegać rekultywacja takich terenów?
• Cała procedura rekultywacji nielegalnej eksploracji - jak do tego podejść? Jakie decyzje powinno się wydawać?
• Nielegalne wydobycie, a przepisy gospodarki przemysłowej? Co zrobić na gruntach z nielegalną eksportacją? Jakie postępowania wprowadzić? Czy można to nazwać przemysłem?
• W jaki sposób powinien zachować się starosta, w przypadku prowadzenia przez urząd górniczy postępowania, w sprawie nielegalnego wydobycia kopaliny bez koncesji? Co z rekultywacją?

6. Kierunki rekultywacji

• Zasady kwalifikacji - do czego kwalifikować, np. usunięcie pagórka?
• Jak określić kierunek rekultywacji ze względu na dokumenty?
• Jakie są rodzaje i kierunki rekultywacji? W jaki sposób właściwie udokumentować wybór danego kierunku?
• Kto powinien ustalać kierunek rekultywacji w przypadku, gdy jest wyznaczona rekultywacja kopalni i zasypywanie odpadami? Co w sytuacji gdy pojawi się woda i jak takie wyrobisko ma się wtedy do prawa wodnego?
• Zmiana kierunku rekultywacji - który wybrać w przypadku dwóch sprzecznych opinii?

7. Nowy właściciel gruntu lub znikająca z rynku firma

• Co zrobić, jeżeli zobowiązana do rekultywacji osoba fizyczna zmarła? Jakie działania podjąć?
• Jak postępować w sytuacji gdy nałożony na firmę obowiązek rekultywacji nadal trwa, a firma, która spowodowała degradację w latach 70. już nie istnieje? Co robić?1
• Kto powinien rekultywować teren, gdy następuje zmiana właściciela, ale on nie spowodował dewastacji?
• Jakie czynności podjąć, jeżeli nie został ustalony sprawca degradacji? Jak powinno przebiegać finansowanie, z jakich środków? Jeśli nie został wyznaczony sprawca, jeżeli nie ma środków na rekultywację, jak to powinno być zrekultywowane?
• Kto powinien być odpowiedzialny za ustalenie podmiotów postępowania? Wnioskodawcy i właściciel gruntów? Czy również właściciele nieruchomości sąsiednich?
• Co zrobić, jeżeli osoba zobowiązana do rekultywacji nie wykonuje tego obowiązku, a w międzyczasie zawiera akt notarialny i zmienia się właściciel nieruchomości? Jak powinna wyglądać procedura?
• Osoba, która uzyskała koncesję, dzierżawi grunt i zakończyła wydobywanie. Koncesja wygasła, a właściciel gruntu wycofał dzierżawę i zabronił wejścia na grunt. Teraz właściciel wymaga ustalenia kierunku rekultywacji na osobę, która miała koncesję. Czy bez ustalenia kierunku można od razu robić zakończenie, bo rekultywacja została przeprowadzona?
• Niewykonanie rekultywacji przez sprawcę degradacji i zmiana właściciela- Jakie istnieją narzędzia prawne w tym zakresie?
• Przedsiębiorca przekształcił się, a poprzedni nie wykonał rekultywacji. Obecnie wyznaczono inny kierunek, wyrósł tam las, a nowy zarząd zawnioskował o zmianę. Czy starostwo może zmienić w takim przypadku kierunek rekultywacji?
• Postępowanie administracyjne, procedura, jak wyegzekwować rekultywacje, gdy firmy znikają z rynku?
• Czy urzędnicy mogą przenieść obowiązek rekultywacji?
• Co zrobić, gdy osoba zobowiązana do rekultywacji sprzedała działkę? Czy nowy właściciel może prowadzić rekultywację? Czy na podstawie decyzji rekultywacyjnej może starać się o decyzję na odzysk odpadów w celu unieszkodliwienia tych odpadów poza instalacjami i na wypełnianiu powstałych terenów poeksploatacyjnych?

Cele szkolenia:

1. Usystematyzowanie wiedzy dotyczącej prowadzenia postępowań w sprawach rekultywacji gruntów, od ustalenia obowiązku i kierunku rekultywacji do uznania procesu za zakończony.

2. Rozwinięcie umiejętności prawidłowego kwalifikowania gruntów zdegradowanych i zdewastowanych oraz wykorzystywania opinii i ekspertyz potrzebnych do ustalenia zakresu obowiązków rekultywacyjnych.

3. Doskonalenie praktyki prowadzenia spraw dotyczących wykorzystania odpadów w rekultywacji, wyrobisk, zmian stosunków wodnych i terenów objętych nielegalnym wydobyciem kopalin.

4. Przygotowanie uczestników do ustalania podmiotu odpowiedzialnego za rekultywację w przypadku zmiany właściciela nieruchomości lub podmiotu, którego działalność doprowadziła do degradacji gruntu.

5. Zapoznanie uczestników z zasadami kontroli wykonania obowiązków, postępowania w przypadku niedotrzymania terminów oraz stosowania instrumentów służących wyegzekwowaniu rekultywacji.

Metodologia:

Szkolenie zostanie przeprowadzone w formule online, na żywo, w czasie 5 godzin (w tym 0,5 przerwy) z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej porządkującej najważniejsze zagadnienia dotyczące rekultywacji gruntów. Przebieg zajęć będzie oparty na omówieniu aktualnych zasad wynikających z przepisów prawa oraz na analizie praktycznych problemów występujących w starostwach powiatowych i urzędach miast na prawach powiatu. W trakcie szkolenia prelegent będzie analizować i omawiać przypadki występujące w codziennej pracy. Forma prowadzenia zajęć - Q&A (Questions and Answers - na zasadzie pytanie-odpowiedź), umożliwi także zadawanie pytań w trakcie szkolenia i odnoszenie omawianych zagadnień do konkretnych sytuacji z praktyki i codziennej pracy. Metodologia będzie łączyć wykład ekspercki, omówienie procedur, analizę dokumentacji oraz rozwiązywanie problemów interpretacyjnych. Dzięki temu uczestnicy będą mogli nie tylko uporządkować wiedzę, ale również przełożyć ją na codzienną obsługę spraw związanych z rekultywacją gruntów.

Efekty:

WIEDZA

Uczestnicy zdobędą wiedzę dotyczącą przebiegu postępowania rekultywacyjnego, ustalania kierunku i zakresu rekultywacji oraz odpowiedzialności podmiotów zobowiązanych do jej wykonania.

UMIEJĘTNOŚCI

Uczestnicy nauczą się analizować stan gruntu i dokumentację, formułować obowiązki rekultywacyjne oraz oceniać, czy wykonane prace pozwalają na zakończenie rekultywacji.

KOMPETENCJE

Uczestnicy będą potrafili samodzielnie prowadzić problemowe postępowania rekultywacyjne i podejmować działania w przypadku niewykonania nałożonych obowiązków.