Wideoszkolenie: Nieczystości ciekłe

W programie m.in., wybrane zagadnienia:

• Plan i organizacja kontroli– harmonogram, upoważnienia, zawiadomienia, BIP, kontrola zza biurka i czynności w terenie.
• Ewidencja gminna– zbiorniki bezodpływowe, przydomowe oczyszczalnie, pustostany, ROD, źródła danych i aktualizacja wpisów.
• Umowy i dowody wywozu– faktury, rachunki, częstotliwość usług, zużycie wody, rozbieżności i brak dokumentów.
• Przebieg i dokumentacja kontroli – protokół, dowody, doręczenia, odmowa współpracy, współwłasność i kontrola zdalna.
• Nieprawidłowości i sankcje – nielegalne zrzuty, szczelność urządzeń, mandaty, decyzje, zalecenia i egzekucja obowiązków.
• Przedsiębiorcy i sprawozdawczość – zezwolenia, zlewnie, cenniki, rejonizacja, kontrola przedsiębiorców i weryfikacja raportów.
• Wykonanie zastępcze i współpraca organów– wywóz zastępczy, przyłączenie do kanalizacji, PINB, WIOŚ i przypadki szczególne.

Wzory pism, jakie otrzymają uczestnicy:

Szczegółowy program szkolenia:

Plan kontroli i przygotowanie czynności
Zagadnienia programowe

• harmonogram, upoważnienia, zawiadomienia, BIP, kontrola zza biurka i czynności w terenie.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „plan kontroli i przygotowanie czynności”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• przypadki szczególne (niezamieszkałe, budowy, sezonowość).
• Czy plan kontroli musi posiadać konkretną datę kontroli dla każdej nieruchomości?
• Z deklaracji śmieciowej wynika, że nieruchomość jest niezamieszkała. Czy należy ją ująć w planie kontroli i wykonać kontrolę?
• Co w przypadku, gdy na kontrolę zgłaszają się osoby spoza planu? Czy wówczas trzeba sporządzić protokół?
• Co w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w trakcie kontroli?
• Pytania uczestników ostatniego terminu szkolenia, na które odpowiedzieliśmy:
• Czy plan kontroli dotyczący nieczystości ciekłych powinien być sporządzany na okres jednego roku czy dwóch lat?
• Czy plan kontroli dwuletni oznacza obowiązek kontroli każdej nieruchomości co najmniej raz w tym okresie?
• Czy plan kontroli może obejmować jedynie miejscowości (bez wskazywania adresów), czy konieczne jest wskazanie konkretnych nieruchomości?
• Jak często należy sporządzać plan kontroli – rocznie czy w cyklu dwuletnim?
• Czy można zmienić już zatwierdzony plan kontroli w trakcie roku?
• Czy plan kontroli musi być bezwzględnie sporządzany od sierpnia do sierpnia?
• Czy wcześniejszy brak planu kontroli wymaga jego „nadrobienia” i rozdzielania okresów?
• Czy plan kontroli może być dokumentem wewnętrznym, jeśli równolegle sporządzany jest plan roczny do publikacji?
• Czy plan kontroli może obejmować okres np. od kwietnia do grudnia, jeśli został sporządzony w trakcie roku?
• Czy dwuletni plan kontroli oznacza równomierne rozłożenie kontroli, czy można je skumulować w wybranym okresie?
• Czy w planie kontroli należy wskazywać numery nieruchomości, czy wystarczą miejscowości i ulice?
• Czy plan kontroli musi być zatwierdzany w określonym trybie i publikowany (np. BIP)?
• Czy termin planu kontroli jest sztywny dla wszystkich gmin (w odniesieniu do miesiąca sierpnia)?
• Czy w planie kontroli mogą być wskazane miejscowości?
• Jak należy postąpić w przypadku braku reakcji mieszkańca na wysłane zawiadomienie o kontroli oraz czy pracownicy gminy mogą udać się na teren nieruchomości osobiście?
• Czy kontrole należy prowadzić według własnego planu kontroli i nie ma obowiązku skontrolowania wszystkich nieruchomości co dwa lata?
• Czy istnieje konkretny przepis wskazujący na brak obowiązku wydawania zarządzenia oraz publikowania go w BIP?
• Czy analizę prawdopodobieństwa naruszenia prawa należy sporządzać raz na dwa lata, analogicznie do planu kontroli?

2. Metodyka kontroli i źródła danych

Zagadnienia programowe

• harmonogram, upoważnienia, zawiadomienia, BIP, kontrola zza biurka i czynności w terenie.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „metodyka kontroli i źródła danych”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Czy trzeba informować o kontroli, kiedy trzeba, kiedy nie trzeba?
• gospodarstwa rolne i rolnicze wykorzystanie ścieków.
• Co z nieruchomościami, których właściciele, będący rolnikami deklarują nawadnianie ściekami z gospodarstwa domowego własnych pól, w ramach zwykłego korzystania z wód, które dopuszcza Prawo wodne? Na jakiej podstawie prawnej rolnik może zagospodarowywać ścieki we własnym zakresie?
• rozbieżności: zużycie wody vs wywóz nieczystości ciekłych.
• Czy wystarczające jest kontrolowanie nieruchomości wyłącznie „zza biurka”? Czy jest potrzeba kontrolowania wszystkich mieszkańców również w terenie?
• Z czego wynikają daty, do których należ zmienić uchwały? Co się stanie, jeśli zmiana uchwały będzie później? Co, jeżeli nie zmienimy uchwały o górnych stawkach w wymaganym przez ustawodawcę terminie?
• Czy straż miejska ma obowiązek przeprowadzania takich kontroli, czy może odmówić ich wykonywania?
• Jak należy postąpić, jeżeli właściciel nieruchomości nie reaguje na wezwanie, i czy można nałożyć karę za utrudnianie przeprowadzenia kontroli w sytuacji, gdy w gminie nie ma straży miejskiej?
• Czy protokół z kontroli może być podpisany wyłącznie przez pracownika gminy w przypadku, gdy kontrola jest prowadzona zza biurka, a właściciel samodzielnie przesyła wszystkie dokumenty do urzędu?
• Czy na kontrolę w terenie może udać się dwóch pracowników urzędu bez asysty policji?
• Czy gmina będąca dostawcą wody może wykorzystać własne dane dotyczące zużycia wody na danej nieruchomości podczas kontroli ilości odprowadzanych nieczystości ciekłych?
• Czy zarządzenie organu wykonawczego w sprawie przeprowadzenia kontroli może być aktualizowane w trakcie trwania cyklu kontrolnego?
• Czy przyjęcie dwuletniego cyklu kontrolnego obejmującego pełne lata kalendarzowe spełnia wymogi formalne?
• Jak postąpić z właścicielami nieruchomości, którzy nie posiadają dodatkowego podlicznika, a rozbieżności między zużyciem wody a ilością wywożonych ścieków tłumaczą podlewaniem ogrodu lub napełnianiem basenu?

3. Ewidencja zbiorników i oczyszczalni

Zagadnienia programowe

• zbiorniki bezodpływowe, przydomowe oczyszczalnie, pustostany, ROD, źródła danych i aktualizacja wpisów.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „ewidencja zbiorników i oczyszczalni”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Czy plan kontroli powinien zawierać wszystkie adresy, pod którymi znajdują się zbiorniki bezodpływowe i przydomowe oczyszczalnie ścieków?
• Czy w planie kontroli muszą być wpisane wszystkie działki?
• Jeżeli nie mamy sporządzonego planu kontroli na ten rok z uwagi na to, że 90% nieruchomości z ewidencji zostało skontrolowanych w ubiegłym roku, to czy można w kwietniu tego roku sporządzić plan na drugą połowę tego roku wyznaczając do planu nowe nieruchomości?
• Co ze ściekami z tzw. sławojki na nieruchomościach prywatnych, również w sytuacji, gdy nie ma podłączenia do zbiornika oraz przydomowej oczyszczalni? Problem najczęściej dotyczy starszych ludzi.
• Co w przypadku nieruchomości rekreacyjnych, które korzystają ze studni? Jak udokumentować zużycie wody?
• Czy istnieje zakaz stosowania oczyszczalni drenażowych w obrębie aglomeracji?
• Elektroniczna ewidencja. Jak ją tworzyć, jakie programy mogą okazać się pomocne?
• Jeżeli gmina ma prowadzić ewidencję na podstawie dostępnych danych, to skąd wziąć dane dotyczące, czy na nieruchomości jest zbiornik bezodpływowy, czy POŚ oraz jaka jest pojemność i przepustowość?
• Czy zbiorniki bezodpływowe ewidencjonujemy bez znaczenia, czy jest to domek letniskowy czy przedsiębiorca, tylko ze względu na właściwość miejscową?
• Jak ewidencjonować dwa oddzielne szamba i jeden wodomierz?
• Czy poprawnym jest prowadzenie ewidencji wyłącznie za pomocą dedykowanego programu? Czy powinna być dodatkowo w pliku Excel?
• Co w przypadku informacji od właścicieli programu, w którym tworzymy ewidencję, że nie ma możliwości wydrukowania całej ewidencji wraz z wynikami kontroli danych zbiorników, bo program na dany dzień tego nie przewidywał, zrobienie ewidencji edytowalnej zajmie kilka miesięcy? Co zrobić, jeżeli WIOŚ tego nie uznaje?
• Czy w decyzji dla właściciela nieruchomości za odbiór szamba naliczamy opłatę za 1 m3 odebranych ścieków, czy z góry za cały zbiornik?
• Co w przypadku, gdy jeden zbiornik jest na 9 wyodrębnionych mieszkań znajdujących się w jednym budynku, gdzie każdy z lokali ma innego właściciela? Jak sporządzić protokół z kontroli?
• Czy pojemnik typu mauzer może być traktowany jako zbiornik bezodpływowy?
• Czy w planie kontroli należy uwzględniać wszystkie nieruchomości ujęte w ewidencji zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni?
• Czy w planie kontroli dwuletnim należy wpisać całą ewidencję nieruchomości?
• Czy coroczny przegląd szczelności lub stanu zbiornika bezodpływowego musi być wykonywany przez osobę z określonymi uprawnieniami?
• Czy można uzyskać dane lub raporty z systemów/programów do prowadzenia ewidencji zbiorników i wywozu nieczystości?
• Czy gmina powinna kontrolować firmy i przedsiębiorstwa pod kątem posiadania zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków i częstotliwości ich opróżniania, czy jest to zadanie starostwa?
• Czy planem kontroli może być ewidencja?
• Jak należy postąpić w przypadku braku zgłoszeń zbiorników bezodpływowych lub przydomowych oczyszczalni ścieków przez mieszkańców, mimo wcześniejszego rozesłania pism z formularzami, oraz czy w takiej sytuacji należy traktować ewidencję jako kompletną, czy częściową?
• Czy do ewidencji należy wliczać firmy w kontekście obliczania procentu skanalizowania gminy?
• Czy w ramach szkolenia zostaną omówione kwestie rodzinnych ogrodów działkowych, pustostanów oraz domków letniskowo-rekreacyjnych?
• Czy w sytuacji, gdy po wysłaniu wezwania do kontroli i braku reakcji właściciela, podczas kontroli w terenie ustalono, że nieruchomość jest pustostanem, wystarczy sporządzić protokół z kontroli, wysłać go do właściciela i zakończyć czynności, zaznaczając w ewidencji, że nieruchomość stanowi pustostan?
• Czy w celu stworzenia rzetelnej bazy danych do ewidencji zbiorników bezodpływowych należy zwrócić się do starostwa z konkretnym wnioskiem o udostępnienie informacji o zgłoszeniach takich zbiorników?
• Czy w przypadku, gdy dana nieruchomość nie figuruje w ewidencji, ale istnieje informacja, że znajduje się na niej zbiornik, można od razu przeprowadzić kontrolę, czy też najpierw należy wezwać właściciela do złożenia zgłoszenia?Jak należy postąpić w przypadku mieszkańca, który zgłosił w starostwie budowę prototypu przydomowej oczyszczalni ścieków niewytwarzającej osadu?
• Czy w przypadku awarii przydomowej oczyszczalni ścieków (np. uszkodzenia pompy lub zamarznięcia drenażu) instalację należy traktować jako zbiornik bezodpływowy i wymagać częstotliwości opróżniania właściwej dla zbiorników bezodpływowych?
• Jaki jest zakres kontroli prowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w zakresie gospodarowania nieczystościami ciekłymi?
• Za jaki okres w ewidencji powinna być wykazywana ilość zużytej wody: od momentu poprzedniej kontroli, jako średnie zużycie roczne, czy za poprzedni rok?
• Jak postąpić w sytuacji, gdy właściciel kupił dom ze zbiornikiem lub otrzymał go w spadku, nie zna dokładnej pojemności zbiornika i podaje ją jedynie orientacyjnie?
• Na jakie przepisy należy się powołać przy żądaniu danych dotyczących pojemności zbiorników w celu prowadzenia ewidencji zgodnie z wytycznymi NIK?
• Jak postąpić w przypadku, gdy właściciel posiada nieszczelny zbiornik bezodpływowy, brak jest możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, a właściciel zasłania się brakiem środków finansowych na zakup nowego zbiornika?

4. Umowy, dowody wywozu i częstotliwość usług

Zagadnienia programowe

• faktury, rachunki, częstotliwość usług, zużycie wody, rozbieżności i brak dokumentów.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „umowy, dowody wywozu i częstotliwość usług”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Czy terminy wywozów bierzemy z regulaminu, czy faktyczną częstotliwość z dowodów płacenia za usługę?
• Jeśli ktoś ma umowę na wodę z PWiK a nie ma szamba (zbiornika bezodpływowego), to jak egzekwować wywóz nieczystości z takiej nieruchomości?
• Czy możemy wydać decyzję lub zalecenia pokontrolne odnośnie częstotliwości opróżniania zbiorników, a jeśli to nie poskutkuje, to zgłosić fakt do innych organów w celu nałożenia kary?
• Czy przedłożenie umowy, podpisanej kilka dni po otrzymaniu wezwania z urzędu oraz jednego rachunku jest wystarczające, aby stwierdzić, że właściciel wywiązuje się z obowiązku?
• Co, jeżeli właściciel nieruchomości nie chce nas wpuścić i nie chce okazać rachunków?
• Czy jest obowiązek prawny przechowywania faktur lub paragonów za wywóz nieczystości?
• Co należy rozumieć przez okazanie umów i dowodów opłaty, jak urzędnik powinien to udokumentować – zrobieniem ksero, notatką?
• Jak postępować z mieszkańcami w przypadku, gdy firma asenizacyjna posiadająca zezwolenie nie zawiera umów z mieszkańcami i wystawiają wyłącznie potwierdzenia wywozu nieczystości?
• Co w sytuacji, gdy mieszkaniec nie posiada umowy, nie chce jej zawrzeć, ale regularnie dokonuje wywozu 12 razy w roku?
• Mieszkańcy często mają podpisaną umowę z jedną firmą, a okazują dowody wywozów od innych firm. Czy muszą wykazać umowę z każdą firmą, która odbiera od nich nieczystości?
• Z jaką częstotliwością mieszkaniec powinien opróżniać szambo? Czy należy regulować częstotliwość opróżniania?
• Podczas kontroli w domu obecne jest tylko małoletnie dziecko, które okazało umowę, bez dowodów uiszczania opłat. Właściciela w trakcie kontroli nie było. Co w takiej sytuacji?
• Czy określenie w uchwale częstotliwości opróżniania dla ZB i POŚ raz na 2 lata jest wystarczające?
• Czy można w planie kontroli pominąć nieruchomości, które wykazują wysoki poziom (np. powyżej 80%) wywozu ścieków w stosunku do zużycia wody?
• Czy minimalny procent wywozu ścieków w stosunku do poboru wody może być podstawą oceny podczas kontroli?
• Jaka jest podstawa prawna do żądania od mieszkańców faktur za wodę podczas kontroli?
• Czy firma asenizacyjna ma obowiązek wpisywania na fakturach ilości odebranych ścieków?
• Czy można nałożyć karę administracyjną na właściciela nieruchomości, który mimo wezwań nie przedstawił dowodów wywozu nieczystości?
• Czy podczas kontroli wystarczy oświadczenie o aktualności umowy z firmą asenizacyjną, jeśli wcześniej była zawarta na czas nieokreślony?
• Na podstawie jakiego przepisu policja może nałożyć mandat za brak umowy oraz dowodów uiszczania opłat za wywóz nieczystości ciekłych w gminie, w której nie ma straży gminnej?
• Czy należy stosować sankcje karne za niestosowanie się do regulaminu utrzymania czystości i porządku w gminie w odniesieniu do częstotliwości wywozu ścieków, jeżeli mieszkańcy tłumaczą się zamieszkiwaniem mniejszej liczby osób lub posiadaniem większej instalacji niż wymagana?
• Jak należy postąpić podczas kontroli, gdy mieszkaniec nie posiada dowodów wywozu ścieków twierdząc, że gmina posiada te dane w sprawozdaniach firm asenizacyjnych – czy nałożyć sankcje, czy sporządzić notatkę służbową na podstawie sprawozdania?
• Jaka jest podstawa prawna do żądania od mieszkańców okazania faktur za zużycie wody podczas kontroli nieczystości ciekłych?
• Czy uchwała gminy wprowadzająca inne sposoby dokumentowania odbioru ścieków stanowi delegację prawną do całkowitego zniesienia obowiązku posiadania umów na wywóz nieczystości ciekłych?
• Czy w przypadku nieruchomości niezamieszkanej wystarczającym dowodem w trakcie kontroli jest oświadczenie właściciela o braku użytkowania nieruchomości?
• Jak wyegzekwować okazanie dowodów wywozu nieczystości ciekłych i jak postąpić w przypadku, gdy właściciel odmawia ich okazania?
• Czy w przypadku braku posiadania przez właściciela nieruchomości wystarczającej liczby faktur lub paragonów za wywóz nieczystości można zastosować pouczenie zamiast nakładania grzywny?
• Czy w trakcie kontroli prawidłowe jest przedstawienie przez właściciela nieruchomości umowy z jednym przedsiębiorcą oraz faktur za wywóz ścieków wystawionych przez innego przedsiębiorcę uprawnionego na terenie gminy, czy właściciel powinien posiadać umowę również z podmiotem faktycznie odbierającym nieczystości?

5. Protokół, doręczenia i przebieg kontroli

Zagadnienia programowe

• protokół, dowody, doręczenia, odmowa współpracy, współwłasność i kontrola zdalna.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „protokół, doręczenia i przebieg kontroli”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Czy w piśmie należy wskazać konkretny termin, kiedy przychodzimy na kontrolę?
• Kto ma "zmusić " właściciela do wykonania badań? Na jakiej podstawie? Kto za to zapłaci?
• Co może zrobić gmina, jeżeli właściciel nieruchomości na prywatnej działce wylewa z działalności olej do muszli?
• Jak technicznie wygląda wpis w książce kontroli podczas przeprowadzania kontroli zdalnej?
• Czy można odmówić podpisania protokołu?
• Czy istnieje obowiązek kontroli wszystkich nieruchomości co najmniej raz na dwa lata?
• Czy kontrolę można uznać za zakończoną bez podpisanego protokołu?
• Jak należy postąpić w sytuacji, gdy do kontroli wezwano właściciela nieruchomości, a z dokumentami stawiła się jego córka, oraz czy jest ona osobą uprawnioną do podpisania protokołu?
• Czy podpisany protokół z kontroli można wysłać drogą elektroniczną, tak aby kontrolowany mógł go podpisać i odesłać w ten sam sposób?
• Jak należy postąpić, gdy właściciel nieruchomości dwukrotnie nie odebrał wezwania pocztowego i nie zareagował na dodatkowe powiadomienie e-mail lub telefoniczne?
• Kogo należy wezwać w sytuacji, gdy w księdze wieczystej wpisana jest inna osoba (np. osoba zmarła), ktoś inny użytkuje nieruchomość, a jeszcze ktoś inny jest potencjalnym właścicielem z powodu nieuregulowanych spraw spadkowych?

6. Nielegalne odprowadzanie, szczelność i działania naprawcze

Zagadnienia programowe

• nielegalne zrzuty, szczelność urządzeń, mandaty, decyzje, zalecenia i egzekucja obowiązków.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „nielegalne odprowadzanie, szczelność i działania naprawcze”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Co zrobić, jeśli mieszkaniec nie chce wpuścić urzędnika na posesję? Czy dzwonić na policję?
• Czy w związku z brakiem informacji dot. ilości pobranej wody można przyjąć wartość dla wszystkich nieruchomości 36 m3/rok?
• Czy można zaliczyć udokumentowanie umowy ustnej jako nagrane w audio? A jeśli brak takiego udokumentowania (w 99,99% tak będzie), to mieszkaniec nie posiada udokumentowanej umowy, więc może otrzymać mandat. Z tego powodu de facto nieposiadanie pisemnej umowy będzie się wiązać z brakiem takiej umowy.
• Co gmina może zrobić w przypadku nielegalnie odprowadzanych ścieków?
• Co zrobić w sytuacji, kiedy stwierdzamy, że ktoś ma nieszczelne szambo? Czy w dalszym kroku powołujemy biegłego? Powołujemy biegłego na podstawie przepisów ochrony środowiska czy ustawy czystościowej?
• Jak postąpić w sytuacji, gdy jest podejrzenie, że na nieruchomości zamiast szczelnego szamba wykorzystuje się starą studnię?
• Ile kontroli rocznie należy przeprowadzić w gminie?
• Jakie działania należy podjąć, gdy od mieszkańca wpłynie zgłoszenie o nielegalnym odprowadzaniu ścieków, a starostwo odmówi przeprowadzenia kontroli?
• Czy działkowicz może posiadać na przykład toaletę turystyczną lub kompostującą?
• Jak należy prowadzić kontrolę i postępowanie wobec osób posiadających nielegalne instalacje sanitarne oraz nieruchomości bez dostępu do bieżącej wody?
• Jak należy postąpić oraz jakie konsekwencje grożą gminie w sytuacji, gdy w wymaganym terminie nie uda się przeprowadzić kontroli wszystkich nieruchomości?
• W jakiej formie nakładana jest grzywna za uchylanie się od obowiązków w gminie, w której nie funkcjonuje straż gminna?

7. Przydomowe oczyszczalnie i przyłączenie do kanalizacji

Zagadnienia programowe

• zbiorniki bezodpływowe, przydomowe oczyszczalnie, pustostany, ROD, źródła danych i aktualizacja wpisów.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „przydomowe oczyszczalnie i przyłączenie do kanalizacji”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Czy wizję lokalną można uznać za kontrolę?
• Jeżeli kontrolujemy mieszkańców za rok wstecz, a w międzyczasie mieszkaniec podłączył się do kanalizacji, to czy należy go ukarać?
• Jak rozumieć sformułowanie, że oczyszczalnia spełnia wymagania prawa? Zapewnia dostateczny poziom oczyszczania, jest zgłoszona do eksploatacji?
• Co w sytuacji, gdy właściciel nie posiada deklaracji, nie ma żadnych dokumentów, a na dodatek sam skonstruował oczyszczalnię parędziesiąt lat temu?
• W jaki sposób określić częstotliwość opróżniania osadników przydomowych oczyszczalni? Czy istnieje inna metoda niż z instrukcji użytkowania osadnika?
• Czy zgłoszenie eksploatacji jest podstawą wpisu do ewidencji POŚ?
• Jaka powinna być częstotliwość wywozu osadów z przydomowych oczyszczalni ścieków? Czy gmina może taką częstotliwość narzucić posiadaczom przydomowych oczyszczalni ścieków?
• Co w sytuacji, gdy firma odbierająca nieczystości ciekłe wywiozła je na inną oczyszczalnię, niż ta, którą ma określoną w zezwoleniu?
• Jakie będą konsekwencje dla gminy, jeśli nie podejmie żadnych działań w stosunku do nieruchomości, która ma możliwość podłączyć się do kanalizacji, a tego nie zrobiła? Nieczystości ze zbiornika nie są wywożone.
• Czy plan kontroli obejmuje wszystkie zewidencjonowane szamba i przydomowe oczyszczalnie?
• Czy do protokołu z kontroli należy dołączać kopie okazanych dokumentów, jeżeli właściciel ma obowiązek jedynie ich okazania?
• Co należy zrobić w przypadku, gdy właściciel nieruchomości wybudował przydomową oczyszczalnię ścieków bez zgłoszenia i pozwolenia na budowę oraz nie zgłosił jej do urzędu gminy, mimo że w decyzji o warunkach zabudowy znajduje się zapis nakazujący odprowadzanie ścieków do szczelnego zbiornika lub sieci kanalizacyjnej?
• Co należy zrobić w sytuacji, gdy wezwanie do kontroli zostało wysłane do mieszkańca, który podłączył już nieruchomość do sieci kanalizacyjnej – czy należy wówczas sporządzić protokół, czy wystarczy notatka służbowa?
• Czy istnieje obowiązek wyznaczenia dodatkowej nieruchomości w planie kontroli, w przypadku gdy pierwotnie wyznaczona nieruchomość została już podłączona do sieci kanalizacyjnej?
• W jakiej częstotliwości powinien być usuwany osad z przydomowej oczyszczalni ścieków, jeśli zapis w regulaminie gminy wskazuje wywóz nie rzadziej niż raz w roku (chyba że z instrukcji wynika inaczej), a mieszkaniec przedstawił instrukcję dopuszczającą wywóz co 2 lata z możliwością modyfikacji częstotliwości w zależności od sposobu użytkowania instalacji?
• Czy przydomowe oczyszczalnie ścieków zgłoszone i wykonane przed 2021 rokiem podlegają ponownemu zgłoszeniu w celu weryfikacji prawidłowości ich działania?
• Czy w sytuacji trwającej rozbudowy sieci kanalizacyjnej oświadczenie właściciela nieruchomości o podpisaniu umowy na przyłączenie zwalnia z przeprowadzenia kontroli zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków?
• Jak postąpić w przypadku, gdy właściciel nie wywozi nieczystości ciekłych i istnieje podejrzenie, że zbiornik jest nieszczelny, oraz w jaki sposób zobligować go do wymiany zbiornika lub przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej?
• Czy przy wydawaniu decyzji o nakazie przyłączenia do sieci kanalizacyjnej należy badać możliwość grawitacyjnego odprowadzenia ścieków, oraz czy brak takiej możliwości stanowi ustawową przesłankę braku uzasadnienia ekonomicznego przyłączenia?
• Czy w sytuacji, gdy jeden ze współwłaścicieli nieruchomości zmarł, można wydać decyzję o nakazie przyłączenia do sieci kanalizacyjnej wyłącznie na drugiego, żyjącego współwłaściciela?
• Czy w sytuacji nieustalonego stanu prawnego nieruchomości (np. toczącego się postępowania spadkowego po zmarłym współwłaścicielu) uzasadnione jest wydawanie decyzji o nakazie przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, zważywszy na trudności ze wskazaniem podmiotu zobowiązanego?
• Jak postąpić w sytuacji, gdy właściciel chce zgłosić przydomową oczyszczalnię ścieków, lecz nie posiada żadnej dokumentacji, oraz jak przeprowadzić procedurę legalizacji takiej oczyszczalni?
• Na jakie przepisy należy się powołać w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji nakazującej przyłączenie do sieci kanalizacyjnej i wyłonieniu wykonawcy, właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na wejście firmy na teren posesji?
• W jaki sposób właściciel nieruchomości powinien udowodnić prawidłowe oczyszczanie ścieków w przydomowej oczyszczalni i jaki dokument stanowi wystarczające potwierdzenie?

8. Zezwolenia i kontrola przedsiębiorców

Zagadnienia programowe

• zezwolenia, zlewnie, cenniki, rejonizacja, kontrola przedsiębiorców i weryfikacja raportów.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „zezwolenia i kontrola przedsiębiorców”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Co w sytuacji, gdy dom jest wynajmowany a właściciel jest nieosiągalny?
• Czy gmina może wystąpić o wydanie warunków technicznych?
• Czy przedsiębiorca powinien składać zerowe sprawozdanie kwartalne?
• Jeśli mieszkaniec jest jednocześnie podmiotem z zezwoleniem na wywóz ścieków, to jakiego potwierdzenia można od niego wymagać?
• Co, jeżeli mieszkańcy nie mają umowy z przedsiębiorcą, ale posiadają rachunki?
• Jeżeli w gminie nie ma uchwały w sprawie aglomeracji, jest brak kanalizacji, a nieczystości zgodnie z zezwoleniami trafiają poza gminę do stacji zlewnych, jak to się ma do nowych przepisów?
• Firma złożyła wniosek o zezwolenie na odbiór nieczystości ciekłych do wniosku dołączyła umowę z oczyszczalnią na terenie innej gminy. Czy obowiązuje w zakresie umowy jakaś rejonizacja, ponieważ ostatnio był przedsiębiorca, który poinformował że tylko może oddawać ścieki z gminy do oczyszczalni na terenie tej gminy?
• Co w sytuacji, gdy została wydana decyzja o wykonaniu zastępczym a w czasie jej trwania mieszkaniec podpisał umowę z przedsiębiorstwem? Czy decyzja nadal obowiązuje, czy traci ważność?
• Jak gmina ma wybrać przedsiębiorcę do opróżniania zbiorników w ramach wykonania zastępczego?
• Czy w sprawozdaniu do PGW Wody Polskie i WIOŚ odnosi się do stanu na 31 grudnia poprzedniego roku, jeśli plan kontroli obejmuje inny okres?
• Jak uzupełniać ewidencję wywozu nieczystości, jeśli sprawozdania zawierają tylko adresy bez dat i ilości?
• Jak weryfikować, czy ścieki zostały przypisane do aglomeracji czy poza nią, i czy można wymagać od przedsiębiorcy takich informacji?
• Co należy zrobić w przypadku, gdy przedsiębiorca nie wykazuje na fakturze lub paragonie ilości odebranych nieczystości ciekłych oraz stawki za metr sześcienny, a jedynie łączną kwotę za wykonaną usługę?
• Jak należy postąpić w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie powiadamia gminy o podniesieniu stawek za świadczone usługi?
• Jak postąpić w przypadku zakupu nowego pojazdu przez przedsiębiorcę w trakcie obowiązywania zezwolenia, jeśli wniosek zawierał parametry techniczne pojazdów, ale w samej decyzji nie wpisano numerów rejestracyjnych? Czy wymaganie zgłoszenia nowego pojazdu w takiej sytuacji jest zasadne?
• Czy przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych ma obowiązek składania sprawozdania zerowego?
• Jak należy postąpić w sytuacji, gdy przedsiębiorca nakłada na mieszkańców kary za przekroczenie parametrów ścieków i odmawia kolejnych odbiorów nieczystości z powodu ich niezapłacenia, podczas gdy gmina wymaga od mieszkańców przedstawienia dowodów odbioru?
• Czy przedsiębiorców posiadających zezwolenie na opróżnianie zbiorników bezodpływowych i transport nieczystości ciekłych należy kontrolować w cyklu dwuletnim?
• Jak należy weryfikować sprawozdania kwartalne przedsiębiorców w zakresie wykazanych umów, jeżeli uchwała gminy zwalnia mieszkańców z obowiązku posiadania pisemnych umów na wywóz nieczystości?
• Jak sprawdzić, jakimi pojazdami wywożą ścieki przedsiębiorcy, skoro informacja ta nie jest zawarta w decyzji?
• Czy w decyzjach należy wykazywać pojazdy asenizacyjne bez względu na to, czy przedsiębiorca posiada jeden, czy kilka pojazdów, oraz jak należy postąpić i czy istnieje obowiązek zgłaszania zakupu nowego pojazdu?
• Jak postąpić w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości twierdzi, że posiada ustną umowę na wywóz nieczystości, w kontekście braku możliwości zdania ścieków na stacji zlewnej przez przedsiębiorcę bez zawartej umowy?

9. Roczne sprawozdanie gminne i uchwały

Zagadnienia programowe

• zbiorniki bezodpływowe, przydomowe oczyszczalnie, pustostany, ROD, źródła danych i aktualizacja wpisów.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „roczne sprawozdanie gminne i uchwały”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Co w sytuacji, gdy osoba posiada nieruchomość oraz jest zameldowana, a nie mieszka pod danym adresem? Czy osoba zgłasza takie szambo?
• Co jeśli nowy mieszkaniec lub nabywca kupuje dom i nie ma wiedzy, czy poprzednik złożył zgłoszenie, a także nie ma wiedzy na temat POŚ lub szamba?
• Co, jeżeli firma asenizacyjna nie wykazuje w sprawozdaniu kwartalnym wszystkich wywozów?
• Jeżeli ze sprawozdania firmy asenizacyjnej wynika, że mamy odpowiednią liczbę wywozów, to czy trzeba wzywać mieszkańca do okazania dokumentów wywozu?
• Czy kontrolujemy również budynki gminnych spółdzielni lub szkoły publiczne na terenie gminy?
• Czy WIOŚ może żądać archiwalnych wyliczeń danych do sprawozdania z poprzedniego roku?
• Czy kabiny sanitarne typu TOI TOI należy traktować jako zbiorniki bezodpływowe? Czy w nowym sprawozdaniu do WIOŚ i Wód Polskich trzeba przedstawiać dane o ich ilości gromadzonych i odebranych nieczystości?
• Jakie są konsekwencje braku szczegółowych zapisów w uchwale dotyczącej stawek lub zasad wywozu nieczystości?
• Czy dane w sprawozdaniach należy podawać z okresu dwuletniego zgodnie z planem kontroli, bez uwzględniania poprzedniego cyklu dwuletniego?
• Które z kar może nałożyć gmina, jeżeli za utrudnianie przeprowadzenia kontroli karę powinna nałożyć policja ze względu na brak straży miejskiej?
• Czy brak osobistego stawiennictwa właściciela nieruchomości na wezwanie do kontroli (przy potwierdzonym odbiorze wezwania) stanowi udaremnianie lub utrudnianie kontroli w rozumieniu przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?
• Czy wysłanie wezwania najpierw do użytkownika nieruchomości, który dokonał jednorazowego wywozu ścieków i jego dane znajdowały się w sprawozdaniu, stanowiło błąd?
• Czy w przypadku przeprowadzenia kontroli przez straż miejską, która nie wykazała nieprawidłowości, gmina ma obowiązek przeprowadzenia ponownej kontroli tej samej nieruchomości, czy są to dwie niezależne kontrole?

10. Decyzje, egzekucja i wykonanie zastępcze

Zagadnienia programowe

• wywóz zastępczy, przyłączenie do kanalizacji, PINB, WIOŚ i przypadki szczególne.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „decyzje, egzekucja i wykonanie zastępcze”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Co w przypadku domu w budowie?
• Jak należy traktować pojęcie "właściciela" w postępowaniach egzekucyjnych?
• Czy gmina zostanie ukarana, jeżeli pomimo obowiązku nie nałoży na mieszkańca kary grzywny lub nie wykona wykonania zastępczego?
• Jak się ma wykonanie zastępcze w przypadku podłączenia do kanalizacji? Prawo budowlane wymaga zgłoszenia lub pozwolenia na budowę, a nie da się zrobić zgłoszenia bez oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością; musi być zgoda właściciela, czyli musi tego chcieć każdy ze współwłaścicieli.
• Decyzja nakazująca podłączenie do kanalizacji jest ostateczna, gdy strona nie złoży odwołania w terminie 14 dni. Kiedy zaczyna się egzekucja, skoro nie ma daty w decyzji określającej termin obowiązku podłączenia?
• Jak wybrać podmiot do wykonania zastępczego decyzji na wywóz nieczystości ciekłych? Czy musi to być postępowanie przetargowe? Czy pojedyncze zlecenie?
• Co z oświadczeniami wystawionymi przez firmy asenizacyjne potwierdzającymi wywóz nieczystości z konkretnej nieruchomości?
• Czy można odwołać się od protokołu WIOŚ?
• Czy wykonanie zastępcze tylko w przypadku braku umowy czy w przypadku braku dowodów uiszczenia opłaty za wywóz również?
• Czy dopuszczalne jest stosowanie progów procentowych (np. stosunku zużycia wody do ilości wywożonych ścieków) przy typowaniu nieruchomości do kontroli?
• Jak przeprowadzić analizę danych dotyczących wywozu nieczystości, jeśli brak jest pełnych danych ilościowych?
• Czy w bieżącej kontroli należy wymagać dokumentów wywozu nieczystości za kilka lat wstecz (np. 2025–2026)?
• Czy możliwe jest ograniczenie liczby kontroli w roku na podstawie analizy danych (np. wysokiego poziomu udokumentowanego wywozu)?
• Czy przed wydaniem decyzji należy wszcząć postępowanie, czy też samo wezwanie do kontroli i protokół z kontroli stanowią już część postępowania, po której można od razu wydać decyzję?
• Jakim dokumentem formalnie kończy się kontrola nieruchomości zakończona wynikiem negatywnym – protokołem czy decyzją o wykonaniu zastępczym?
• Jak należy postąpić w sytuacji, gdy z poboru wody wynika duże jej zużycie przy zbyt rzadkich wywozach nieczystości, a właściciel twierdzi, że nie ma potrzeby częstszego wywozu, przy jednoczesnym braku możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej — czy jedynym rozwiązaniem jest zgłoszenie sprawy do PINB, czy istnieją inne możliwości prawne?
• Jak należy postąpić w sytuacji, gdy z systemu elektronicznego wynika, że wywozów nieczystości było więcej, niż wynika z dokumentów przedstawionych przez właściciela nieruchomości?
• Czy wykonanie zastępcze można zlecić w trybie in-house do kwoty 170 000 zł?

Cele szkolenia:

1. Usystematyzowanie wiedzy dotyczącej planowania i prowadzenia kontroli zbiorników bezodpływowych oraz przydomowych oczyszczalni ścieków, w tym przygotowania planu kontroli, upoważnień, zawiadomień oraz wyboru właściwej formy kontroli.

2. Rozwinięcie umiejętności weryfikowania prawidłowości gospodarowania nieczystościami ciekłymi na nieruchomości, w szczególności poprzez analizę umów, rachunków, częstotliwości wywozów, zużycia wody oraz danych pochodzących z ewidencji i sprawozdań przedsiębiorców.

3. Doskonalenie praktyki prowadzenia ewidencji zbiorników bezodpływowych i przydomowych oczyszczalni ścieków, obejmującej pozyskiwanie i aktualizowanie danych, kwalifikowanie różnych rodzajów nieruchomości oraz postępowanie w przypadku brakujących lub rozbieżnych informacji.

4. Przygotowanie uczestników do właściwego reagowania na stwierdzone nieprawidłowości, takie jak brak umowy lub dowodów wywozu, nielegalne odprowadzanie ścieków, nieszczelność instalacji, brak zgłoszenia POŚ czy niewykonanie obowiązku przyłączenia do kanalizacji.

5. Zapoznanie uczestników z zasadami kontroli przedsiębiorców i realizacji obowiązków sprawozdawczych, w tym weryfikacją sprawozdań kwartalnych, zezwoleń i stacji zlewnych oraz przygotowaniem rocznego sprawozdania gminnego i organizacją wykonania zastępczego.

Metodologia:

Szkolenie zostanie przeprowadzone w formule online, na żywo, w czasie 5 godzin (w tym 0,5 przerwy) z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej porządkującej najważniejsze zagadnienia dotyczące nieczystości ciekłych. Przebieg zajęć będzie oparty na omówieniu aktualnych zasad wynikających z przepisów prawa oraz na analizie praktycznych problemów występujących w UMiG . W trakcie szkolenia prelegent będzie analizować i omawiać przypadki występujące w codziennej pracy. Forma prowadzenia zajęć - Q&A (Questions and Answers - na zasadzie pytanie-odpowiedź), umożliwi także zadawanie pytań w trakcie szkolenia i odnoszenie omawianych zagadnień do konkretnych sytuacji z praktyki i codziennej pracy. Metodologia będzie łączyć wykład ekspercki, omówienie procedur, analizę dokumentacji oraz rozwiązywanie problemów interpretacyjnych. Dzięki temu uczestnicy będą mogli nie tylko uporządkować wiedzę, ale również przełożyć ją na codzienną obsługę spraw związanych z nieczystościami ciekłymi.

Efekty:

WIEDZA

Uczestnicy zdobędą wiedzę dotyczącą obowiązków gminy, właścicieli nieruchomości i przedsiębiorców w zakresie gospodarowania nieczystościami ciekłymi oraz zasad prowadzenia kontroli, ewidencji i sprawozdawczości. Poznają również przesłanki stosowania sankcji, decyzji pokontrolnych i wykonania zastępczego.

UMIEJĘTNOŚCI

Uczestnicy będą potrafili analizować dane dotyczące zużycia wody i odbioru nieczystości, oceniać przedstawiane umowy i dowody wywozu oraz prawidłowo dokumentować wyniki kontroli. Nauczą się także identyfikować nieprawidłowości w ewidencjach i sprawozdaniach oraz ustalać dalszy tok postępowania.

KOMPETENCJE

Uczestnicy rozwiną kompetencje do samodzielnego rozwiązywania złożonych przypadków związanych z gospodarką ściekową, w tym dotyczących nieruchomości sezonowych i niezamieszkałych, gospodarstw rolnych, starych POŚ, braku dokumentacji czy odmowy współpracy właściciela. Będą potrafili dobrać właściwe działania kontrolne, administracyjne i egzekucyjne do ustalonego stanu faktycznego.