Wideoszkolenie: Procedura UPUL i egzekwowanie względem właścicieli

W programie m.in., wybrane zagadnienia:

• Czy organ może sfinansować sporządzenie UPUL dla lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa, korzystając ze środków przeznaczonych na ochronę środowiska na podstawie art. 400 ustawy z 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska?
• Jakie zabiegi w lesie może przeprowadzić właściciel lasu, gdy starosta nie zlecił nowego planu urządzenia lasu, a stary dokument stracił ważność lub go w ogóle nie było?
• Co zrobić, gdy pozyskano drewno z lasu objętego UPUL-em lub decyzją wydaną na podstawie ISL poza limitem określonym w tych dokumentach?
• Czy starosta może ocechować drewno po nałożeniu kary grzywny na właściciela lasu?
• W jakim stopniu starosta powinien uwzględniać wnioski i zastrzeżenia składane przez właścicieli lasów prywatnych do projektu UPUL-u?
• Czy zalesienie gruntu po wejściu w życie planów ogólnych będzie wymagało wydania decyzji o warunkach zabudowy, do jakiej strefy taki teren powinien być przypisany w planie ogólnym?
• Czy do wsparcia na zalesienie mogą zostać przeznaczone grunty, które nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy? Jakie warunki należy spełnić w latach 2026/2027?

Wzory pism, jakie otrzymają uczestnicy:

Szczegółowy program szkolenia:

1. Procedura utworzenia i zatwierdzenia UPUL

• Jak rozumieć definicję lasu? Czy utworzenie uproszczonego planu urządzania lasu jest obowiązkowe dla organu?
• Czym jest „zwarty kompleks leśny” i jak należy go interpretować?
• Jak klasyfikować powierzchnię do utworzenia UPUL? Kiedy najlepiej zlecić inwentaryzację?
• W jakiej formie zatwierdza się UPUL, a w jakiej aneks do tego dokumentu?
• Czy dane z UPUL muszą być wprowadzone do ewidencji gruntów i budynków?
• Jak postępować w przypadku ujawnienia błędów w odebranych już przez pracowników dokumentach UPUL lub ISL?
• Czy gmina może zawiadomić właściciela o wyłożeniu UPUL-u ogłoszeniem na BIP?
• Na jakim etapie tworzenia dokumentacji UPUL powinny być prowadzone konsultacje społeczne?
• Jaki organ wydaje decyzję z zakresu gospodarki leśnej, jeśli właścicielem lasu jest Skarb Państwa w zarządzie trwałym marszałka województwa?
• Kto powinien sfinansować wykonanie UPUL-u należącego do koła łowieckiego, czy jeżeli dokument sporządza koło łowieckie wymaga on przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko?
• Czy osoba fizyczna może sama sfinansować wykonanie UPUL-u dla swojej działki, jeżeli wykaże interes faktyczny w pozyskaniu drewna ze swojej własności?
• Czy starosta może zatwierdzić UPUL, dla którego właściciel jednej z działek wniósł zastrzeżenia do projektu dokumentu?
• Czy starosta powinien uwzględniać wszystkie wnioski zastrzeżenia składane przez właścicieli lasu do UPUL?
• Czy starosta może zmusić osobę prawną do sporządzenia UPUL-u?
• Czy starosta może samodzielnie zmieniać zapisy w wykonanym przez firmę przyjmującą zlecenie projekcie dokumentu UPUL lub ISL?
• Czy starosta może wydać decyzję na wycięcie drzewa bez UPUL-u, jeżeli wnioskujący podmiot to gmina, która twierdzi, że drzewa zagrażają bezpieczeństwu publicznemu?
• Czy sporządzenie jednego UPUL-u dla obrębu, w którym powierzchnie lasów wahają się od 1 ha do 50 ha jest wadliwe?
• Co w sytuacji, gdy działka ma kilku współwłaścicieli, którzy nie mogą dojść do porozumienia przy jej gospodarowaniu?
• Czy w UPUL zlecanym do wykonania przez starostę organ ujmuje grunty stanowiące współwłasność osób fizycznych i spółek prawa handlowego?
• Jak rozumieć 60 dniowy termin wyłożenia UPUL w odniesieniu do terminu 30 dni, w którym jest możliwość składania zastrzeżeń i wniosków w sprawie planu przez właścicieli nieruchomości?

2. Nadzór nad lasami prywatnymi w oparciu o ISL i UPUL i bez posiadanych dokumentów urządzeniowych

• Czy starosta może zalegalizować drewno pozyskane z działki wpisanej do UPUL jako przeznaczonej do zalesienia, która nie jest gruntem użytkiem „ls” w EGIB? Jakie zabiegi w lesie może przeprowadzić właściciel lasu, gdy starosta nie zlecił nowego planu urządzenia lasu, a stary dokument stracił ważność lub go w ogóle nie było?
• Czy starosta powinien wymagać od właściciela oświadczenia o spełnieniu wymagań dobrej praktyki leśnej?
• Czy właściciel lasu potrzebuje decyzji starosty na wywóz z lasu złomów i wywrotów?
• Jakie działania podejmuje starosta, gdy grunt leśny wykorzystywany jest do składowania odpadów?

3. Wydawanie decyzji na podstawie ISL oraz decyzje administracyjne przypisane postępowaniom administracyjnym

• Jaki jest termin wydania decyzji administracyjnych na podstawie inwentaryzacji stanu lasów?
• Czy starosta finansuje wykonanie ISL ze środków własnych?
• Czy starosta musi wydać decyzję na podstawie ISL?
• Czy wydanie decyzji na podstawie ISL może nastąpić na wniosek strony?
• Jak wydać decyzję na podstawie ISL, gdy działka ma wielu współwłaścicieli, a jeden z nich nie żyje?
• Czy wnioskodawca może przedłożyć organowi własny ISL do wydania decyzji w trybie art. 19 ust. 3 ustawy o lasach?
• Jak jest definicja „przypadków losowych” na gruncie ustawy o lasach?
• Czy w decyzji określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej należy dokonać oceny prawidłowości sporządzenia UPUL-u?

4. Orzecznictwo sądowo-administracyjne w zakresie nadzoru nad lasami 2025/2026

• Wyrok NSA z dnia 22 października 2025 r. dot. zakresu kompetencji sądów w zakresie rozstrzygania zastrzeżeń do UPUL-u.
• Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2025 r dot. wymogu precyzyjności decyzji administracyjnej w stosunku do określenia przez organ obowiązków dla właścicieli lasów.
• Wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2025 r. - różnica w środkach zaskarżenia
• dla czynności odmowy ocechowania drewna i odmowy wydania dokumentu stwierdzającego legalność drewna.
• Wyrok NSA z 12 lutego 2026 r. dotyczący prawnego powiązania ewidencji gruntów i budynków z UPUL-em.
• Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 grudnia 2025 r. – odmowa zmiany lasu na użytek rolny pod drogę dojazdową w kontekście planów ogólnych.
• Wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2025 r. – dotyczący zabudowy mieszkaniowej na terenach leśnych jako „budynków służących gospodarce leśnej”.

5. Współpraca instytucjonalna przy zatwierdzaniu dokumentacji urządzeniowej

• W jakim terminie konserwator zabytków powinien uzgodnić UPUL lub decyzję wydawaną na podstawie ISL, jeżeli użytek leśny jest wpisany do rejestru zabytków?
• Czy projekt ISL musi być zaopiniowany przez nadleśniczego?
• Strategiczna ocena odziaływania na środowisko – czym jest dla dokumentu UPUL i czy za każdym razem należy ją wykonywać?
• Czy należy uwzględniać opinię RDOŚ przy zatwierdzania UPUL-u i czy należy występować o opinię dla inwentaryzacji stanu lasów lub wydawanych na gruncie ustawy o lasach decyzji?

6. Powiązanie ustawy o lasach z innymi aktami prawnymi z zakresu ochrony środowiska

• Czy informacje zawarte w UPUL-u należy udostępniać w ramach udostępnienia informacji o środowisku?
• Jakie działania powinien podjąć starosta, żeby park w ewidencji nie był użytkiem „ls”?
• Czy zalesienie gruntu po wejściu w życie planów ogólnych będzie wymagało wydania decyzji o warunkach zabudowy, do jakiej strefy taki teren powinien być przypisany w planie ogólnym?
• Czy do wsparcia na zalesienie mogą zostać przeznaczone grunty, które nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy? Jakie warunki należy spełnić w latach 2026/2027?
• Czy właściciel może ogrodzić swój las w każdej sytuacji?

7. Sytuacje problematyczne

• Czy można zmienić las na użytek rolny pod agroturystykę?
• Co powinien zrobić starosta w przypadku samowoli budowlanej na działce leśnej?
• Czy starosta może najpierw zmienić użytek leśny na rolny, a później wyłączyć ten użytek rolny z produkcji rolnej?
• Jeżeli działka w miejscowym planie zagospodarowania ma przeznaczenie pod zabudowę zagrodową, to czy to przesądza o automatycznej zmianie użytku leśnego na użytek rolny?
• Czy, jeżeli na użytku rolnym nie ma drzew, a działka jest dodatkowo ujęta w UPUL w wykazie rozbieżności, można wydać decyzję o zmianie użytku leśnego na rolę?
• Co zrobić, gdy pozyskano drewno z lasu objętego UPUL-em lub decyzją wydaną na podstawie ISL poza limitem określonym w tych dokumentach?
• Czy starosta może ocechować drewno po nałożeniu kary grzywny na właściciela lasu?
• Jaką treść ma zawierać zaświadczenie starosty wydawane zgodnie z art. 37a ust. 1 pkt. 3 ustawy o lasach, gdy powiat nie posiada ważnego UPUL-u?
• Czy grunty z wykazu rozbieżności powinny służyć automatycznemu przeklasyfikowaniu w EGIB na grunty nieleśne?
• Czy grunt zrekultywowany w kierunku leśnym można zalesić i wprowadzić do UPUL-u, czy trzeba najpierw zmienić użytek w ewidencji gruntów i budynków?
• Na kim spoczywa obowiązek powiadomienia policji o nielegalnym pozyskaniu drewna, a na kim o kradzieży drewna z lasu nie stanowiącego własności Skarbu Państwa?

8. Postępowanie egzekucyjne w administracji w zakresie ustawy o lasach

• Jak prowadzić egzekucję zadań ujętych w UPUL od właścicieli lasów?
• Czy grzywnę w celu przymuszenia nakładamy na wszystkich współwłaścicieli, czy na każdego z osobna?
• Ile razy można nakładać grzywnę w celu przymuszenia?
• Na czyje konto wpływa grzywna, kiedy należy ją zwrócić dłużnikowi?
• Jeżeli wydaliśmy decyzję na podstawie art. 9 ustawy o lasach, to czy dla prowadzenia egzekucji należy wydać kolejną decyzję na podstawie art. 24 ustawy o lasach?
• Czy starosta powinien egzekwować obowiązki z decyzji wydanej na podstawie ISL na poprzedniego właściciela?
• Czy starosta może wydać decyzję nakazującą usuniecie drzew z działki leśnej, jeżeli nie ma jej ujętej w UPUL?
• Jak wymusić na właścicielu lasu realizację zadań z zakresu gospodarki leśnej?
• Jak ma postąpić starosta, gdy właściciel lasu dokonał całkowitej wycinki drzew z użytku leśnego?

9. Finansowanie dokumentacji urządzeniowej

• Czy organ może sfinansować sporządzenie UPUL- u dla lasów położonych na gruntach osób fizycznych, korzystając ze środków przeznaczonych na ochronę środowiska na podstawie art. 400 ustawy z 27.04.2001r. Prawo ochrony środowiska?
• Jakie są możliwości dofinansowania realizacji UPUL- u ?
• Kiedy i gdzie należy złożyć wniosek o dofinansowanie UPUL -u?
• Gdzie można wnioskować o dofinansowanie ISL ?
• Jak przygotować dokumenty do procedury przetargowej?
• Czy wszystkie czynności związane z uzgadnianiem dokumentów planistycznych można powierzyć zleceniobiorcy?

10. Projektowane zmiany w ustawy o lasach mające wpływ na czynności nadzorcze organu

• Jakie są wnioski z pierwszego etapu pilotażu lasów społecznych?
• Czy zmieni się forma zatwierdzenia UPUL-u?
• Czy zmieni się forma opiniowania dokumentów planistycznych przez RDOŚ?
• Czy będzie można prowadzić gospodarkę leśną bez dokumentów planistycznych?
• Jakie nowe kompetencje rady gminy i społeczeństwa wprowadza projekt ustawy w stosunku do PUL-u?
• Czy właściciel lasu będzie mógł się zwolnić z odpowiedzialności za niektóre wypadki w lesie?

Cele szkolenia:

1. Usystematyzowanie wiedzy dotyczącej procedury sporządzania, opiniowania, wyłożenia i zatwierdzania uproszczonych planów urządzania lasu oraz inwentaryzacji stanu lasów. Uczestnicy poznają zasady postępowania z zastrzeżeniami właścicieli, błędami w dokumentacji oraz zmianami i aneksami do UPUL.
2. Rozwinięcie umiejętności prowadzenia nadzoru nad lasami niestanowiącymi własności Skarbu Państwa. Celem jest przygotowanie uczestników do prawidłowego działania zarówno na podstawie obowiązujących dokumentów urządzeniowych, jak i w sytuacji ich braku lub utraty ważności.

3. Doskonalenie praktyki wydawania precyzyjnych i prawidłowo uzasadnionych decyzji administracyjnych na podstawie ustawy o lasach, UPUL oraz ISL. Uczestnicy poznają zasady prowadzenia postępowań dotyczących współwłasności, przypadków losowych, pozyskania drewna i nakładania obowiązków z zakresu gospodarki leśnej.

5. Przygotowanie do skutecznego egzekwowania od właścicieli lasów obowiązków wynikających z decyzji administracyjnych i dokumentacji urządzeniowej. Uczestnicy uporządkują zasady stosowania grzywny w celu przymuszenia, prowadzenia egzekucji wobec współwłaścicieli oraz reagowania na niewykonanie zadań gospodarczych.

6. Zapoznanie uczestników z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych, zasadami współpracy z innymi organami oraz projektowanymi zmianami w ustawie o lasach. Pozwoli to prawidłowo uwzględniać stanowiska RDOŚ, nadleśniczych i konserwatorów zabytków oraz przygotować urząd do zmian dotyczących dokumentów planistycznych i kompetencji organów.

Metodologia:

Szkolenie zostanie przeprowadzone w formule online, na żywo, w czasie 5 godzin (w tym 0,5 przerwy) z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej porządkującej najważniejsze zagadnienia dotyczące procedury UPUL oraz egzekwowania obowiązków właścicieli lasów. Przebieg zajęć będzie oparty na omówieniu aktualnych zasad wynikających z przepisów prawa oraz na analizie praktycznych problemów występujących w starostwach powiatowych. W trakcie szkolenia prelegent będzie analizować i omawiać przypadki występujące w codziennej pracy. Forma prowadzenia zajęć - Q&A (Questions and Answers - na zasadzie pytanie-odpowiedź), umożliwi także zadawanie pytań w trakcie szkolenia i odnoszenie omawianych zagadnień do konkretnych sytuacji z praktyki i codziennej pracy. Metodologia będzie łączyć wykład ekspercki, omówienie procedur, analizę dokumentacji oraz rozwiązywanie problemów interpretacyjnych. Dzięki temu uczestnicy będą mogli nie tylko uporządkować wiedzę, ale również przełożyć ją na codzienną obsługę spraw związanych z procedurą UPUL i egzekwowaniem względem właścicieli lasów.

Efekty:

Wiedza

Uczestnicy zdobędą uporządkowaną wiedzę dotyczącą procedury tworzenia i zatwierdzania UPUL i ISL, kompetencji starosty, zasad nadzoru nad lasami prywatnymi oraz powiązań ustawy o lasach z przepisami dotyczącymi ewidencji gruntów, ochrony środowiska i planowania przestrzennego. Poznają również najnowsze kierunki orzecznictwa i projektowane zmiany mające wpływ na czynności nadzorcze organu.

Umiejętności

Uczestnicy nauczą się analizować dokumentację urządzeniową, prowadzić postępowania administracyjne i przygotowywać rozstrzygnięcia dotyczące obowiązków właścicieli lasów, pozyskania i legalizacji drewna, zmian użytków oraz sytuacji występujących przy współwłasności nieruchomości. Będą potrafili dobierać właściwy tryb postępowania w przypadku braku ważnego UPUL, przekroczenia limitów pozyskania drewna, nielegalnej wycinki lub niewykonania zadań gospodarczych.

Kompetencje

Uczestnicy rozwiną kompetencje w zakresie samodzielnego podejmowania decyzji w złożonych sprawach dotyczących nadzoru nad gospodarką leśną oraz egzekwowania obowiązków administracyjnych. Będą przygotowani do współpracy z właścicielami lasów, gminami, nadleśnictwami, RDOŚ, konserwatorem zabytków i innymi instytucjami uczestniczącymi w procedurach dotyczących UPUL i ISL.