Wideoszkolenie: Pomniki przyrody

W programie m.in., wybrane zagadnienia:

• Ustanowienie pomnika – kryteria, oględziny, dokumentacja, zgoda właściciela, uzgodnienie z RDOŚ i treść uchwały.
• Ewidencja i oznakowanie – dane o obiekcie, geolokalizacja, CRFOP, tablice, przeglądy i aktualizacja informacji.
• Pielęgnacja i konserwacja – ekspertyzy, zakres zabiegów, uchwała, wykonawca, nadzór, finansowanie i odpowiedzialność.
• Zagrożenie i uszkodzenie – awaria, wichura, stan nagły, zabezpieczenie terenu, dowody i działania bez zbędnej zwłoki.
• Usuwanie i znoszenie ochrony – przesłanki, opinie, uchwała, wycinka całego drzewa lub gałęzi i dokumentacja sprawy.
• Własność prywatna i infrastruktura – obowiązki właściciela, zajętość gruntu, drogi, sieci, odszkodowania i finansowanie prac.
• Obszary i obiekty szczególne – aleje, Natura 2000, parki krajobrazowe, zabytki, inwestycje publiczne i gatunki inwazyjne

Wzory pism, jakie otrzymają uczestnicy:

Szczegółowy program szkolenia:

Rozpoznanie i ustanawianie pomnika przyrody
Zagadnienia programowe

• Kryteria, oględziny, dokumentacja, zgoda właściciela, uzgodnienie z RDOŚ i treść uchwały.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „rozpoznanie i ustanawianie pomnika przyrody”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Czy można podcinać pomniki do 30 % korony? Jakie są zalecenia dotyczące podcinania pomników przyrody?
• Właściciel posesji chce pokryć koszty pielęgnacji pomnika przyrody. Czy rada gminy może to w jakiś sposób ustanowić, czy koszty muszą być pokryte z budżetu?
• Co zrobić w przypadku częściowych wywrotów? Czy obwód drzewa ma tu znaczenie?
• Czy złamana brzoza do 50 cm obwodu może być usunięta bez oględzin organu?
• Jakie muszą być spełnione warunki, aby zdjąć pomnik przyrody?
• Kto ustala pomniki przyrody? Jakie obwody brać pod uwagę?
• Czy zawsze mamy obowiązek ustanowienia pomnika przyrody na terenie gminnym, na wniosek mieszkańca (oczywiście spełniającego wymagania)? Czy możemy odmówić?
• Jak ustanowić pomnik przyrody, jeśli nie ma na to zgody Lasów Państwowych?
• Jakie są obowiązki gminy po ustanowieniu formy ochrony przyrody?
• Gmina posiada piękną aleję lipową (2 × 7 drzew), którą w całości ustanowiono pomnikiem przyrody, ale jedno z drzew jest w wyraźnie bardzo złym stanie – co z nim robić?
• Jak napisać projekt uchwały w celu ustanowienia pomnika przyrody? Jakie załączniki powinny być dołączone do projektu uchwały? Z kim należy uzgadniać projekt uchwały?
• Przykład: istnieje potrzeba zaktualizowania uchwał, dotyczących wykazu pomników przyrody (doprecyzowanie lokalizacji, zmiana liczby, braki) tym bardziej, że okazało się, że RDOŚ nie ma kilku uchwał gminy z roku 1994 i 1997, na które się powołujemy. W tych uchwałach pojawia się paragraf dotyczący wejścia w życie – ma być nim termin wywieszenia informacji (uchwały) na tablicy ogłoszeń urzędu. Niestety, uchwały te nie zostały nigdy opublikowane, w żadnym dzienniku urzędowym. Czy te uchwały są ważne? Czy w tamtych latach wymagały ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym? Jak je traktować, skoro nie zostały dopełnione formalności związane z publikacją ww. uchwał w Dz.U.? Jest to na tyle istotne, że uchwałami tymi ustanowioną dość dużą liczbę pomników przyrody, których dotyczyć będą aktualne uchwały.
• Podejmowanie uchwał na bazie starych przepisów. Mieliśmy jednocześnie aleję zabytkową będącą pomnikiem przyrody, w skład której wchodziło ok. 400 drzew. Po tylu latach liczba tych drzew jest już inna (w większości są one w bardzo złym stanie). Czy należy podjąć uchwałę w sprawie ustanowienia pomnika przyrody albo zniesienia? Czy trzeba dla każdego drzewa osobno założyć kartę?
• Kto i w jakim terminie wprowadza zmiany w CRFOP po podjęciu uchwały o ustanowieniu form ochrony przyrody?
• [Kto odpowiada za pomnik – gmina czy właściciel?
• Czy wnioskodawca (Stowarzyszenie), który złożył do gminy wniosek o ustanowienie pomników przyrody powinien podać dokładnie współrzędne drzewa, zrobić opis itp.? Czy to jest w obowiązku gminy?
• Jeżeli nie mamy gatunków IGO, to też musimy raportować do RDOŚ?
• W jaki sposób usunąć kilka drzew obumierających z pomnika wieloobiektowego – aleja lip (70 drzew) usytuowanych w drodze wojewódzkiej, ustanowionej w oparciu o rozporządzenie wojewody?

Ewidencja, CRFOP i oznakowanie

Zagadnienia programowe

• Dane o obiekcie, geolokalizacja, CRFOP, tablice, przeglądy i aktualizacja informacji.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „ewidencja, crfop i oznakowanie”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Wymagania pielęgnacyjne odnośnie pomników przyrody – jak często dokonywać cięć, czy i jak prowadzić ewidencję cięć, dzienniki cięć?
• Jak postąpić w sytuacji, gdy właściciel nie chce wpuścić urzędnika na teren działki w celu oceny stanu zdrowotnego pomnika? Jaka jest ścieżka postępowania - orzeczenia, interpretacje w tej sprawie?
• Czy można usuwać drzewa pomnikowe z powodu montażu instalacji fotowoltaicznych?
• Jakie są wymagania dla firm wykonujących opinie?
• Jak opracować załącznik mapy dla użytków ekologicznych - czy są jakieś darmowe portale, lub czy można wykonać załącznik na CRFOP, ze współrzędnymi punktów załamań?
• Jakie informacje powinna zawierać karta ewidencyjna, aby skutecznie monitorować stan zdrowotny pomnika przyrody?
• Tabliczkę z informacją o "alei drzew" umieszczamy na drzewie, czy przed aleją drzew, na samodzielnej nóżce?
• Gdzie można sprawdzić, jakie pomniki przyrody są w gminie? Czy jest jakiś,,geoserwis”, gdzie są one szczegółowo opisane?
• Czy jest konieczna dodatkowa (poza gminnymi) rejestracja pomników przyrody? Jakie są obowiązki gmin w tym zakresie?
• Czy gmina sama zleca zrobienie tablic informacyjnych i sama za nie płaci?
• Jakie obowiązki ma gmina w zakresie danych przekazywanych do Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody?
• Jakie musimy mieć uprawnienia do ścięcia pomnika przyrody?
• Czy można umocować tabliczkę „pomnik przyrody” na drzewie za pomocą gwoździ nierdzewnych?

Pielęgnacja, konserwacja i ekspertyzy

Zagadnienia programowe

• Ekspertyzy, zakres zabiegów, uchwała, wykonawca, nadzór, finansowanie i odpowiedzialność.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „pielęgnacja, konserwacja i ekspertyzy”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Jak przeprowadzać zabiegi pielęgnacyjne i jakie są procedury ochronne dla pomników przyrody?
• Standardy pielęgnacji drzewostanów, będących pomnikami przyrody. Jak otoczyć opieką pomniki przyrody? Jakie zabiegi pielęgnacyjne można stosować?
• Jakie zabiegi pielęgnacyjne należy wykonywać, aby utrzymać pomniki przyrody (drzewa) w dobrej kondycji zdrowotnej?
• Jak poprawnie stosować cięcia pielęgnacyjne?
• Jak prawidłowo wykonywać cięcia w obrębie koron drzew? Jaki okres jest najlepszy na wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych w obrębie koron drzew?
• Czy można robić wiązania? Czy takie zabiegi trzeba również uzgadniać z RDOŚ?
• Kto powinien się zajmować pielęgnacją pomnika przyrody, jeśli działka jest zagrodzona, a właściciel chce pielęgnować? W jakiej formie musi mieć zgodę od organu na przeprowadzenie takich zabiegów np. usuniecie posuszu, podcięcie gałęzi? Czy drogą uchwały rady gminy na zabiegi pielęgnacyjne?
• Jakie formy nakazu dotyczące wykonywania prac pielęgnacyjnych może stosować gmina?
• Jeżeli właściciel, na którego posesji znajduje się pomnik przyrody chce się od niego ubezpieczyć, może wymagać od gminy podania aktualnego stanu zdrowia drzewa albo przeprowadzenia ekspertyzy, ponieważ takich informacji wymaga ubezpieczyciel?
• Kto sprawuje nadzór nad pomnikiem przy drodze powiatowej?
• Dąb rosnący w pasie drogi powiatowej. Czy powiat może być zobowiązany do pielęgnacji drzewa? Kto i w jaki sposób może zobowiązać powiat do takich działań?
• Jak pisać uchwały dotyczące prac pielęgnacyjnych?
• Czy uchwała w sprawie przeprowadzenia zabiegów pielęgnacyjnych również konsultuje się z RDOŚ przed jej uchwaleniem?
• Czy uchwałę dotyczącą pielęgnacji pomników przyrody można podjąć na cały rok albo nawet na dłużej?
• Czy uchwałę o pielęgnacji powinno się opiniować?
• Czy można napisać uchwałę zbiorczą w sprawie pielęgnacji pomników?
• Czy dokonywania zabiegów pielęgnacyjnych trzeba dokonywać uchwalą Rady Gminny, jeżeli w uchwale powołującej taki obowiązek nie został zapisany?
• Jakie dokumenty powinny być gromadzone od firm pielęgnujących drzewa pomnikowe?
• Jakie szkolenia powinni mieć ukończone pracownicy firmy wykonującej zabiegi na pomniku przyrody? Czy jest to uregulowane?
• Jakie wymagania stosować co do osób, które zajmują się konserwacją, pielęgnacją i leczeniem pomników przyrody?
• Czy gmina musi powiadamiać o pracach pielęgnacyjnych? Kogo?
• Jak inne gminy radzą sobie z problemami finansowymi związanymi z pielęgnacją pomników przyrody?
• Czy można zrobić jedną ekspertyzę dla kilku różnych spraw?
• Jak kosztowne są ekspertyzy dendrologiczne?
• Czy są określone wymagania, jakie musi spełniać osoba wykonująca ekspertyzę dendrologiczną? Czy to musi być biegły z listy ekspertów? Czy wystarczy dowolna firma, która ogłasza się, że wykonuje takie ekspertyzy? O co chodzi z kursem II stopnia?
• Jak weryfikować posiadanie kursu II stopnia? Czy możemy dopuścić do przeprowadzenia zabiegów firmy bez tych uprawnień?
• Czy do aktualizacji pomników przyrody trzeba mieć opinię dendrologa, czy tylko w przypadku ustanowienia nowego drzewa jako pomnik?
• Jeśli mamy opinię dendrologiczną, wskazującą na zabiegi pielęgnacyjne, wtedy piszemy o uzgodnienie do RDOŚ, potem podejmujemy uchwałę, a następnie firma wykonuje zabiegi?
• Czy wszystkie zabiegi należy opiniować w RDOŚ?
• Czy potrzebna jest opinia dendrologiczna przy ustanawianiu drzewa pomnikiem?
• Jakie obostrzenia można zastosować wobec wykonawcy drogi lub przyłącza wodno-kanalizacyjnego?
• Drzewo rośnie na sąsiedniej posesji, a jego gałęzie wystają na teren mojej działki na około 2 metry. Czy można je przyciąć samodzielnie, bez uzyskania zgody sąsiada?
• Jaka jest podstawa prawna wymagań dla wykonawców prac pielęgnacyjnych?
• Z czego wynika, że firma wykonująca zabiegi pielęgnacyjne musi posiadać certyfikat?
• Czy uchwały rady dot. zabiegów pielęgnacyjnych uzgadniamy z RDOŚ?
• Kto prowadzi pielęgnację alei pomnikowych, które rosną w pasach dróg powiatowych?
• Jakich uprawnień możemy wymagać od autora ekspertyzy i kto może ją przeprowadzić?
• Kto zleca i opłaca ekspertyzę dot. uszkodzonego pomnika przyrody, jeżeli drzewo rośnie na terenie spółdzielni mieszkaniowej?
• Z czego wynika lista wymagań względem osób, które prowadzą prace pielęgnacyjne?
• Jeżeli w grudniu została przeprowadzona ekspertyza dendrologiczna dla jednego pomnika przyrody na terenie gminy, a nie mamy wykonawcy prac, to czy powinniśmy teraz podjąć uchwałę i znaleźć firmę, która zajmie się pracami nad pomnikiem?
• Czy w strefie ochrony konserwatorskiej można prowadzić zabiegi pielęgnacyjne bez decyzji konserwatora?

Zagrożenia, uszkodzenia i działania nagłe

Zagadnienia programowe

• Awaria, wichura, stan nagły, zabezpieczenie terenu, dowody i działania bez zbędnej zwłoki.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „zagrożenia, uszkodzenia i działania nagłe”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Jakie są możliwości gminne związane z wiązaniami w koronach?
• Kto sprząta liście na działce prywatnej lub spółdzielni? Kto odpowiada za pielęgnację, a kto za zabiegi jak: wiązania, przycięcia, zabezpieczenia?
• Czy można obciąć nadłamane podczas wichury i stwarzające zagrożenie dla odwiedzających ludzi gałęzie pomnika przyrody, np. dębu bez uzgodnień?
• Kto odpowiada za zmianę statusu drzewa z pomnika przyrody na zwykłe drzewo, by można je było usunąć, jeżeli stanowi zagrożenie (na terenie zwykłym, niezabytkowym)? Wcześniej uznano je za pomnik zarządzeniem wojewody, teraz jest we władaniu gminy - do kogo więc się zwrócić?
• Czy można zmienić status z pomnika przyrody w przypadku nagłego zagrożenia?
• Jak powinno wyglądać postępowanie związane z wydawaniem zgody na usunięcie pomnika przyrody jeśli występuje konflikt interesów na linii: właściciel posesji (kwestie związane z bezpieczeństwem) – towarzystwo ekologiczne, będące stroną postępowania, które absolutnie nie wyraża zgody na usunięcie pomnika?
• Jak postąpić z pojedynczym pomnikiem przyrody, rosnącym w alei drzew?
• Odnajdywanie i określanie usytuowania pomnika przyrody pomników przyrody według niejasnych informacji posiadanych przez gminę. Przykład: gmina posiada około 16 pomników przyrody, ale nie są one dokładnie zlokalizowane; jedyny opis jaki posiada gmina, to np. informacja: „obiekt usytuowany 20 m od ścieżki” lub „40 m od drogi” a teraz każe się gminie odnaleźć obiekt, dookreślić lokalizację i znaleźć pieniądze na opiekę – czy faktycznie gmina ma za to płacić?
• Uregulowania prawne i przepisy kompetencyjne po 2009 roku. Jaka moc mają uchwały i zarządzenia wojewody z chwilą zmian kompetencyjnych?
• Jakie obowiązki zostały nałożone na gminę w związku z z wejściem w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o gatunkach obcych (Dz. U. 2021 poz. 1718)?
• Czy pomimo tego, że drzewo nie jest pomnikiem przyrody, można mu nadać imię poprzez uchwałę Rady Miejskiej, czy przyjąć tylko zwyczajowo takie imię? Jak to wygląda w sytuacji, gdy jest to pomnik przyrody?
• Jak często przeprowadzać przeglądy pomników?
• Jeżeli pomnik przyrody rośnie na terenie leśnym i został zgłoszony przez nadleśnictwo o zagrożeniu bezpieczeństwa, to czy gmina musi podjąć działania w tym zakresie?

Usuwanie drzewa lub gałęzi i zniesienie ochrony

Zagadnienia programowe

• Przesłanki, opinie, uchwała, wycinka całego drzewa lub gałęzi i dokumentacja sprawy.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „usuwanie drzewa lub gałęzi i zniesienie ochrony”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Jak dbać o pomniki przyrody w mieście?
• Czy musi być zgoda właściciela, aby wprowadzić na jego terenie formy ochrony przyrody? Czy wnioskować o uchwalenie skoro jest wyraźny sprzeciw mieszkańca?
• W jaki sposób znieść i usunąć pomnik przyrody w pasie drogowym?
• Jak postąpić w sytuacji zgłoszenia od zarządcy dróg o usunięcie drzewa będącego pomnikiem?
• Czy można usunąć ułamane konary albo całe przewodniki pomników przyrody?
• Kto klasyfikuje pomnik do usunięcia?
• Kto może wnieść sprzeciw wobec zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa przez osobę fizyczną?
• Dlaczego starostwo nie wydaje zgody na usunięcie drzew, które mają mniej niż 50 cm na wysokości 130 cm?
• Pomniki przyrody, które są martwe – co należy z nimi robić? Czy trzeba z nimi coś robić, jeśli rosną na terenie leśnym?
• Jeżeli RDOŚ wydaje postanowienie odmowne na wycinkę, to czy jest to opinia ostateczna czy Burmistrz może wydać decyzję zezwalającą?
• Kto ma usunąć pomnik przyrody w sytuacji, w której nawet straż pożarna nie podejmuje takich działań względem drzewa?
• Jakie gatunki drzew są pod ochroną? Czy wszystkie gatunki drzew można wycinać? Czy potrzebna jest specjalna procedura do usunięcia takich drzew?
• Czy do usunięcia gałęzi potrzebne jest zezwolenie lub firma z odpowiednimi uprawnieniami?
• Jaka jest procedura zdjęcia ochronności z pomnika? Kwestie prawne związane z likwidacją pomników przyrody.
• Czy w przypadku zniesienia pomnika przyrody na ternie leśnym, usunięcie drzewa może nastąpić na podstawie ustawy o lasach?
• Czy o zniesieniu pomnika przyrody, znajdującego się na terenie prywatnym, decyduje właściciel terenu?
• Procedura zniesienia ochronności z pomnika przyrody w sytuacji, kiedy drzewo pomnikowe przewraca się na środku drogi i nie ma miejsca, na które można je odsunąć. Jakie czynności można wykonać w takich sytuacjach? Czy należy blokować drogę i czekać na uchwałę rady gminy?
• Czy śmierć drzewa uznanego za pomnik przyrody musi być przesłanką do zniesienia jego ochrony?
• Czy każdy może zgłosić drzewo do ochrony pomnikowej?
• Jaka jest rola społeczeństwa procesie ustanawiania formy ochrony przyrody?
• W jakich sytuacjach należy konsultować wydanie decyzji z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska?
• Czy prezydent miasta ma prawo zawężać lub powiększać strefę ochronną?
• Czy zamiast dwóch pozwoleń na wycinkę drzew lub krzewów wydawać jedno pozwolenie na podstawie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami? Czy dotyczy to także prywatnych posesji?
• W alei drzew pomnikowych jedno z drzew uschło i wymaga usunięcia. Zarząd dróg wystąpił do wójta o wydanie zgody na usunięcie drzewa. Jak procedować w takiej sprawie?
• Jak należy oznakować formy ochrony przyrody?
• Czy usunięcie posuszu też wymaga podjęcia uchwały?
• Czy można zrobić inwentaryzację starych, obecnych pomników przyrody i na jej podstawie zrobić "porządek" w uchwałach - tzn. uchylić stare i wprowadzić formy ochrony przyrody nową uchwałą zbiorczą?
• Mamy niezgodność danych pochodzących z CRFOP z podanymi danymi w corocznym sprawozdaniu dot. statystyki gminy w zakresie ochrony środowiska. Jak doprowadzić do wzajemnej zgodności? Jakie kroki podjąć?
• Jak postąpić w sytuacji, gdy właściciel pomnika przyrody wystąpił do Gminy o zniesienie formy ochrony przyrody, a Gmina dokonała ekspertyzy i wykonała niezbędne prace poprawiające statykę drzewa. Czy w takim przypadku, jeśli ustało zagrożenie, to Rada powinna podjąć uchwałę odmawiającą zniesienie formy ochrony?
• Kto powinien usunąć pomnik przyrody, jeżeli jest suchy?
• W przypadku zgłoszenia obejmującego trzy drzewa, z których jedno znajduje się poza terenem wnioskodawcy, czy sporządza się protokół i informuje, że dwa drzewa można usunąć, a jedno nie, czy wydaje się decyzję sprzeciwiającą dotyczącą całego zgłoszenia?
• Czy wymagane jest podjęcie uchwały przeprowadzenia prac ochrony czynnej na użytku ekologicznym?

Pomniki na nieruchomościach prywatnych

Zagadnienia programowe

• Obowiązki właściciela, zajętość gruntu, drogi, sieci, odszkodowania i finansowanie prac.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „pomniki na nieruchomościach prywatnych”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Czy pomnik przyrody powinien być ogrodzony?
• Jak postępować z pomnikami przyrody, które znajdują się na terenach prywatnych?
• Czy gmina ma obowiązek pielęgnowania pomników na posesjach prywatnych?
• Kto zajmuje się pielęgnacją pomników przyrody na działce prywatnej? Kto odpowiada za stan pomnika przyrody, gdy rośnie na prywatnej posesji?
• Na działce prywatnej rośnie dąb, będący pomnikiem przyrody, który ma dziurę w środku. Właścicielka nieruchomości żąda, aby dziurę wypełnić materiałem zabezpieczającym. Czy gmina może odmówić tego zabiegu, jeżeli uważa, że drzewo jest w dobrym stanie, ponieważ w taki sposób rosną dęby?
• Jak postępować w przypadku roszczeń odszkodowań z wyłączenia części gruntu?
• Co zrobić z drzewami, które stwarzają zagrożenie, a rosną na gruntach prywatnych? Czy gmina może usunąć takie drzewo na swój koszt?
• Jak radzić sobie z brakiem odpowiedzialności za uszkodzenia lub obumarcia drzew wskutek prowadzonych inwestycji (np.: parkingi budowane wokół pomników przyrody, przebudowy drogi, rewitalizacje)?
• Na jakiej podstawie możemy odmówić osobie fizycznej zezwolenia na usunięcie pomnika z terenu prywatnego?
• Czy można ustanowić pomnik przyrody na gruncie prywatnym, bez zgody właściciela gruntu?
• Czy podanie wysokości pomnika w opisie jest obowiązkowe?
• Czy do usunięcia cisa pospolitego posadzonego na terenie miasta na posesji prywatnej zawsze wymagane jest odstępstwo, gdy nie jest ono pomnikiem przyrody?
• Jeżeli pomnik przyrody znajduje się na posesji prywatnej, to czy gmina opłaca wykonanie prac pielęgnacyjnych?

Drogi, sieci i inwestycje publiczne

Zagadnienia programowe

• Obowiązki właściciela, zajętość gruntu, drogi, sieci, odszkodowania i finansowanie prac.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „drogi, sieci i inwestycje publiczne”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Kto odpowiada za stan pomnika przyrody, gdy rośnie w parku na terenie publicznym?
• Jak postąpić w sytuacji nacisków społeczeństwa w celu uznania drzewa za pomnik przy jednoczesnym sprzeciwie właściciela działki?
• Jak przycinać drzewo pomnikowe, aby gniazdo bociana się utrzymało?
• W jaki sposób przeprowadzić inspekcję i diagnostykę drzew bez użycia specjalistycznych sprzętów oraz przy wykorzystaniu specjalistycznych urządzeń pomiarowych?
• Jak dokumentacja jest niezbędna oraz jaki należy zrobić opis przyrodniczy drzewostanu, aby drzewo uznać za pomnik przyrody?
• Czy chore drzewo brać pod uwagę przy ustanawianiu pomnika przyrody?
• Co to są rozwiązania alternatywne przy realizacji inwestycji celu publicznego? Czy jeśli firma wodociągowa przedstawi organowi rozwiązania alternatywne, które nie uszkodzą korzeni, to nie ma konieczności podejmować uchwały zdejmującej ochronność?
• Czy konieczne jest ogłaszanie uchwały w dzienniku?
• Czy uchwała o pomnikach przyrody powinna być ustalana z radą pożytku publicznego i organizacjami pozarządowymi?
• Kto powinien usunąć pomnik w sytuacji, gdy droga należy do powiatu, a drzewa rosną przy tej drodze – gmina czy powiat?
• Co zrobić w sytuacji, gdy pomnik przyrody rośnie na środku pola rolnego. Jest uschnięty w 70% i ma dziury w pniu, a właściciel wystosował pismo o jego podcinkę?

Aleje drzew i obszary chronione

Zagadnienia programowe

• Aeje, Natura 2000, parki krajobrazowe, zabytki, inwestycje publiczne i gatunki inwazyjne.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „aleje drzew i obszary chronione”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Jakie przepisy regulują zarządzanie tak usytuowanymi pomnikami przyrody?
• Jak radzić sobie z niechęcią mieszkańców na ustanawianie nowych pomników?
• Czy w przypadku usuwania cisa pospolitego każdorazowo potrzebne jest odstępstwo od ochrony gatunków chronionych?
• Jak oceniać stan zdrowotny oraz stabilność drzew, które posiadają dziuple, ubytki, wypróchnienia?
• Czy przy ustanawianiu pomnika przyrody wymagane są konsultacje społeczne?
• Postępowanie z użytkami ekologicznymi, obszarami Natura 2000. Jak uzyskiwać pozwolenia na poszczególne formy ochrony przyrody, zezwolenia na wycinki, zezwolenia na wykonywanie prac pielęgnacyjne?
• Czy na obszarze Natura 2000 to osoba fizyczna składa zgłoszenie zamiaru usunięcia drzew? Czy musi być wniosek o wydanie zezwolenia?
• Jaki organ jest właściwy do wydania zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na terenach zamkniętych i w obszarze Natura 2000?
• Czy każdorazowo należy uzgadniać usunięcie drzewa na prywatnej działce, która mieści się na obszarze Natura 2000 z RDOŚ?
• Czy i kiedy można wydać zezwolenie na usunięcie drzew rosnących na obszarze Natura 2000?
• Jeżeli właściciel gruntu rolnego chce wyciąć hektar lasu z obszaru Natura 2000 (prawdopodobnie jest to samosieja, ale już podrośnięta), to czy dajemy zgodę w ramach przywrócenia gruntu do użytku rolnego, czy występujemy do RDOŚ? Kto ma wystąpić – urząd czy właściciel gruntu?
• Jeżeli osoba prywatna usuwa drzewo z terenu Natura 2000, to do gminy składa zgłoszenie i gmina nie oceniając oddziaływania na środowisko wydaje decyzję milczącą?
• Jeżeli 90% gminy jest objęte programem Natura 2000, to na wszystko wymagane jest zezwolenie?
• Mieszkanka złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew, na terenie objętym strefą chronionego krajobrazu. Drzewa są w złym stanie zdrowotnym. Co w takim przypadku?
• Jak wygląda sytuacja wycinki drzew w obszar chronionego krajobrazu? Jakie są odstępstwa i czym się kierować przy wydawaniu decyzji rozporządzeniem czy ustawą?
• Czy na obszarze chronionego krajobrazu możliwa jest wycinka drzew o obwodach pni do 50 cm bez konieczności zgłoszenia i uzyskania zezwolenia?
• Czy w przypadku wycinki drzew związanej z przywróceniem gruntów rolnych na terenie parku krajobrazowego, gdzie jest zakaz usuwania zadrzewień polnych, zgłaszamy taki proceder na policję?
• Na obszarze Lasów Państwowych znajduje się grupowy pomnik przyrody (obiekt obejmujący 34 dęby), ustanowiony rozporządzeniem Wojewody Wielkopolskiego w 2000 roku. W Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody widnieje jednak liczba 50 drzew, podczas gdy prawidłowa liczba wynosi 34. Nadleśnictwo wystąpiło z wnioskiem o zmianę nieprawidłowych danych. Jakie działania należy podjąć: czy zmienić obowiązujące rozporządzenie poprzez zmniejszenie liczby drzew o 16 sztuk, czy też przygotować uchwałę znoszącą dotychczasowy pomnik przyrody i jednocześnie ustanawiającą nowy grupowy pomnik przyrody z właściwą liczbą drzew?

Tereny zabytkowe i współpraca z konserwatorem

Zagadnienia programowe

• Aleje, Natura 2000, parki krajobrazowe, zabytki, inwestycje publiczne i gatunki inwazyjne.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „tereny zabytkowe i współpraca z konserwatorem”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Jakie obowiązki dokumentacyjne ma gmina wobec takich pomników?
• Jak postąpić w sytuacji, gdy właściciel chce rozbudować działkę i drzewo jest kolizyjne?
• Czy można usunąć gałąź, która wystaje za ogrodzenie na drogę (drzewo jest na terenie zabytkowym, przy dworku)?
• Wizja w terenie. Co dokładnie sprawdzamy?
• W jaki sposób prowadzić rejestr i monitorować stan form ochrony przyrody na terenie gminy?
• Jakimi zakazami można objąć otulinę?
• Jeśli pomnik przyrody znajduje się na terenie zabytku i prace pielęgnacyjne trzeba uzgadniać z konserwatorem zabytków, to czy Rada Gminy też musi podjąć oddzielnie uchwałę o pracach pielęgnacyjnych dla tego zabytku?
• Od czego zacząć działania w sytuacji, gdy pomnik przyrody - jesion, rosnący na terenie przykościelnym, własność parafii, która wystąpiła z pismem do wójta o ratowanie drzewa – próchnieje od nasady pnia i zaobserwowano odchody owadów (być może to pachnica dębowa – gatunek chroniony). Teren dodatkowo jest objęty ochroną konserwatora zabytków. Kto najpierw: konserwator zabytków, czy RDOŚ? Kogo ma zatrudnić gmina: dendrologa czy entomologa? Jakie dokumenty lub pozwolenia?
• Jak informować osoby fizyczne - właścicieli działek wpisanych do rejestru zabytków - o zasadach usuwania drzew i krzewów z ich nieruchomości?
• Jak przeprowadzić likwidację pomnika przyrody ze względu na zły stan fitosanitarny? Czy uzgodnienie tego stanu jest obowiązkowe z konserwatorem zabytków, gdy pomnik przyrody znajduje się na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków?
• Czy każde drzewo wymaga konsultacji i zgody konserwatora? Jakie są progi obwodu tych drzew?
• Czy wszystkie kwestie dotyczące pomników przyrody wymagają konsultacji z wojewódzkim konserwatorem zabytków? Czy konserwator musi akceptować miejsce dosadzania drzew i sposób przycinania krzaków?
• Czy każdy może złożyć wniosek o wpisanie do rejestru zabytków? Czy właściciel działki prywatnej jest czynnym uczestnikiem procedowania?
• Jak naliczyć karę jeżeli ktoś bez zgody wyciął drzewa z parku przy zespole zamkowym wpisanym w spis zabytków?
• W jaki sposób znieść drzewa będące pomnikami przyrody na drodze powiatowej, stanowiącej aleję zabytkową? Czy najpierw należy podjąć uchwałę dotyczącą zniesienia pomnika przyrody, a potem decyzja od konserwatora zabytków?
• Gdzie można sprawdzić zabytki swojej gminy w Internecie?
• Czy pomniki przyrody w alei dębowej mogą wrastać koronami w następne korony drzew pomnika przyrody?
• W przypadku zniesienia statusu pomnika przyrody z alei drzew wpisanej do rejestru zabytków, gdy gmina nie jest właścicielem alei (właścicielem jest powiat), który podmiot konsultuje sprawę z konserwatorem zabytków: powiat czy gmina?
• Czy w przypadku parku zabytkowego jedną decyzję wydaje konserwator zabytków, a drugą urząd gminy?
• Czy drzewa o obwodach do 50 cm w strefie ochrony konserwatorskiej można wycinać bez decyzji konserwatora?
• Kto jest właściwy do złożenia wniosku na usunięcie drzewa w przypadku podjęcia uchwały o przeprowadzeniu prac konserwatorskich w alei drzew polegających na usunięcia drzew i nasadzenia nowego?
• Jaka jest procedura zgłaszania prac konserwatorskich w Centralnym Rejestrze Zabytków?

Uchwały dawne, gatunki inwazyjne i przypadki szczególne

Zagadnienia programowe

• Aeje, Natura 2000, parki krajobrazowe, zabytki, inwestycje publiczne i gatunki inwazyjne.
• Praktyczna procedura dotycząca obszaru „uchwały dawne, gatunki inwazyjne i przypadki szczególne”: właściwość, dokumenty, terminy, dowody i najczęstsze błędy.

Pytania / case’y

• Co jaki czas trzeba aktualizować obmiary pomnika przyrody?
• Jak unikać odwołania na zajętość terenu w sytuacji, kiedy nie było zapytania o zgodę właściciela?
• Czy warto pisać uchwałę zbiorczą w sprawie pielęgnacji pomników? Czy można podjąć uchwałę tylko wtedy, gdy mamy wszystko zaktualizowane?
• Czy pomniki przyrody należy monitorować ciągle, czy od czasu do czasu?
• Czy są jakieś terminy ustanawiania pomników przyrody?
• Przypadek pomnika przyrody - jest to lipa z leżącym na ziemi konarem, który też jest fragmentem pomnika. W związku z planowaną inwestycją istnieje konieczność przesunięcia konaru. Co należy zrobić w takim przypadku?
• Jest grupa pomników, które nie spełniają tych samych wymiarów, ale rosną obok siebie. Czy jest to właściwe, jeśli niektóre drzewa nie spełniają wymiarów pomnikowych?
• Do kogo się zwrócić, jeśli w spisie gminnym istnieje pomnik przyrody ale GDOŚ twierdzi że go nie ma? Jak szukać w dziennikach urzędowych pomników przyrody?
• W jaki sposób można zaskarżyć uchwałę rady?
• W danej gminie pomniki przyrody ustanowione są jeszcze na podstawie starych rozporządzeń. Czy jest nowy termin narzucający gminom zaktualizowanie tych kwestii i podjęcie uchwały przez radę gminy?
• Co powinno zawierać zgłoszenie obecności inwazyjnych gatunków obcych w środowisku?
• W jaki sposób gmina przekazuje raporty dotyczące inwazyjnych gatunków chronionych Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska?
• W jaki sposób i z jaką częstotliwością należy dokonywać aktualizacji danych dotyczących form ochrony przyrody w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody?
• Czy wykonanie wiązań i podpór powinna uzgadniać rada gminy?
• Czy aktualizując pomnik przyrody podejmujemy nową uchwałę, czy uchwałę zmieniającą?
• Jak będzie nazywać się uchwała w sprawie aktualizacji?
• Czy nadanie imienia pomnikowi przyrody można zrobić w ramach uchwały aktualizującej?
• Czy piękne, bardzo okazałe drzewo będące gatunkiem uznanym jako inwazyjne, znajdujące się na liście IGO może zostać uchwalone pomnikiem?
• Co w sytuacji, gdy na podstawie starego rozporządzenia został powołany pomnik przyrody na terenie gminy X, a po latach po aktualizacji okazało się, że faktycznie rośnie na terenie gminy sąsiedniej?

Cele szkolenia:

1. Usystematyzowanie wiedzy dotyczącej ochrony, monitorowania i pielęgnacji pomników przyrody, w tym zasad prowadzenia inspekcji, wykonywania cięć, wiązań i innych zabiegów oraz dokumentowania stanu zdrowotnego drzew.

2. Rozwinięcie umiejętności prawidłowego ustalania odpowiedzialności za pomniki przyrody znajdujące się na terenach prywatnych, publicznych i w pasach drogowych, w szczególności w zakresie finansowania, zlecania prac, dostępu do nieruchomości oraz obowiązków właściciela i gminy.

3. Doskonalenie praktyki w zakresie przygotowywania i procedowania uchwał dotyczących pomników przyrody, obejmujących ustanawianie formy ochrony, wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych, aktualizację istniejących aktów oraz znoszenie ochrony.

4. Przygotowanie uczestników do prawidłowego postępowania w sytuacjach zagrożenia, uszkodzenia lub obumarcia pomnika przyrody, w tym oceny konieczności wykonania ekspertyzy, zastosowania działań zabezpieczających oraz przeprowadzenia procedury usunięcia drzewa lub zniesienia jego ochrony.

5. Zapoznanie uczestników z zasadami współpracy z innymi organami i prowadzenia dokumentacji form ochrony przyrody, w tym uzgodnień z RDOŚ i konserwatorem zabytków, aktualizacji rejestrów oraz przekazywania danych do Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody.

Metodologia:

Szkolenie zostanie przeprowadzone w formule online, na żywo, w czasie 5 godzin (w tym 0,5 przerwy) z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej porządkującej najważniejsze zagadnienia dotyczące pomników przyrody. Przebieg zajęć będzie oparty na omówieniu aktualnych zasad wynikających z przepisów prawa oraz na analizie praktycznych problemów występujących w urzędach miast i gmin. W trakcie szkolenia prelegent będzie analizować i omawiać przypadki występujące w codziennej pracy. Forma prowadzenia zajęć - Q&A (Questions and Answers - na zasadzie pytanie-odpowiedź), umożliwi także zadawanie pytań w trakcie szkolenia i odnoszenie omawianych zagadnień do konkretnych sytuacji z praktyki i codziennej pracy. Metodologia będzie łączyć wykład ekspercki, omówienie procedur, analizę dokumentacji oraz rozwiązywanie problemów interpretacyjnych. Dzięki temu uczestnicy będą mogli nie tylko uporządkować wiedzę, ale również przełożyć ją na codzienną obsługę spraw związanych z pomnikami przyrody.

Efekty:

WIEDZA

Uczestnicy zdobędą wiedzę dotyczącą zasad ustanawiania, utrzymywania, pielęgnowania i znoszenia ochrony pomników przyrody oraz obowiązków gminy wobec tych form ochrony. Poznają również wymagania dotyczące ekspertyz dendrologicznych, uchwał, ewidencji i współpracy z właściwymi organami.

UMIEJĘTNOŚCI

Uczestnicy będą potrafili ocenić stan i sytuację prawną pomnika przyrody, dobrać właściwy tryb postępowania oraz przygotować dokumentację niezbędną do pielęgnacji, usunięcia, ustanowienia lub zniesienia ochrony. Nauczą się także rozpoznawać przypadki wymagające uzgodnienia z RDOŚ lub konserwatorem zabytków.

KOMPETENCJE

Uczestnicy rozwiną kompetencje pozwalające samodzielnie prowadzić złożone sprawy związane z ochroną pomników przyrody, w tym dotyczące gruntów prywatnych, infrastruktury drogowej, terenów zabytkowych, obszarów Natura 2000, zagrożeń bezpieczeństwa oraz rozbieżności w starych uchwałach i rejestrach.