Celem zmian w Ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest przede wszystkim zwiększenie skuteczności systemu gospodarowania odpadami komunalnymi.

Proponowane rozwiązania są odpowiedzi na rzeczywiste problemy i potrzeby samorządów, mieszkańców i pozostałych uczestników objętych systemem. Mają posłużyć również realizacji założeń unijnej polityki oraz Krajowego Planu Gospodarki Odpadami 2028.

Jakie są założenia nowelizowanej ustawy?

1. Bardziej elastyczne naliczanie opłat za odpady – system opłat ma być bardziej elastyczny, co ma przyczynić się do skuteczniejszej segregacji odpadów,
2. Doprecyzowanie zasad rozliczeń indywidualnych w blokach – projekt precyzuje ograniczenia dotyczące stosowania indywidualnych opłat za odpady w budynkach wielolokalowych,
3. Ulgi dla kompostujących bioodpady – właściciele mieszkań w zabudowie wielorodzinnej, działek rekreacyjnych, czy ogrodów działkowych, którzy kompostują bioodpady, będą mogli skorzystać ze zniżek,
4. Opcjonalne ulgi dla grup wymagających wsparcia – możliwe będzie wprowadzenie zniżek w opłatach za odpady dla osób starszych, niepełnosprawnych lub znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej,
5. Ochrona interesów gmin przy zmianie właściciela nieruchomości – gminy zyskają prawo do pobierania opłaty za odpady do czasu zgłoszenia zmiany właściciela nieruchomości,
6. Dostęp do danych dla sprawiedliwego wdrożenia ROP – samorządy otrzymają dostęp do niezbędnych danych, co pozwoli lepiej wprowadzić system rozszerzonej odpowiedzialności producenta,
7. Lepszy nadzór nad systemem i obsługa nieruchomości letniskowych – wzmocniona zostanie kontrola nad systemem gospodarowania odpadami, w tym nad nieruchomościami letniskowymi objętymi systemem gminnym,
8. Jasne zasady wyższych opłat za brak segregacji – doprecyzowano sytuacje, w których stosuje się wyższe opłaty za nieselektywną zbiórkę odpadów,
9. Możliwość przeciwdziałania niekorzystnym rozstrzygnięciom nadzorczym – gminy otrzymają narzędzia, aby ograniczyć skutki niektórych decyzji nadzorczych, które mogą być dla nich niekorzystne,
10. Uszczelnienie systemu opłat – wzmocnione zostaną mechanizmy kontroli i weryfikacji opłat za odpady, z wykorzystaniem dostępnych danych,
11. Skuteczniejsze egzekwowanie obowiązku segregacji odpadów – zwiększy się skuteczność w egzekwowaniu selektywnej zbiórki odpadów, aby osiągnąć wyższy poziom recyklingu,
12. Poprawa jakości danych i sprawozdawczości – projekt przewiduje dokładniejsze określenie obowiązków dla instalacji odbierających odpady,
13. Uelastycznienie zasad dotyczących opóźnień w sprawozdaniach – przepisy zostaną tak skonstruowane, aby uwzględnić rożne przyczyny opóźnień w składaniu sprawozdań i wpływu opóźnień na wysokość kar,
14. Doprecyzowanie zasad działania PSZOK – PSZOK-i będą mogły obierać także inne odpady komunalne, a zasady ich działania zostaną dokładniej określone,
15. Realizacja celów Krajowego Planu Gospodarki Odpadami 2028 – projekt ustawy wdraża założenia Planu, wprowadzając między innymi obowiązek tworzenia minimalnej liczby PSZOK-ów oraz poprawę ich dostępności.

ISTOTA ROZWIĄZAŃ

1. Zróżnicowanie opłat w zależności od ilości i jakości odpadów - mieszkańcy będą płacić opłaty uzależnione od masy wytwarzanych odpadów i stopnia ich segregacji, co ma promować dokładniejszą selekcję i uczciwy podział kosztów,
2. Jasne zasady odpowiedzialności za identyfikację odpadów w lokalach - doprecyzowano, kto odpowiada za techniczne możliwości identyfikacji odpadów w lokalach, co ma ułatwić stosowanie indywidualnych rozliczeń w budynkach wielolokalowych,
3. Więcej nieruchomości objętych ulgami za kompostowanie - rozszerzono katalog nieruchomości, dla których możliwe jest obniżenie opłat w przypadku kompostowania bioodpadów,
4. Większa elastyczność w przyznawaniu ulg - gminy będą mogły stosować ulgi nie tylko dla mieszkańców w trudnej sytuacji, ale też dla drobnych rzemieślników i przedsiębiorców,
5. Obowiązek zgłaszania zmian właściciela nieruchomości - właściciel będzie musiał zgłosić zbycie lub zmianę prawa własności, co pozwoli gminie uniknąć strat w poborze opłat,
6. Więcej danych w dokumentacji przetargowej - dokumenty przetargowe muszą zawierać szczegółowe koszty odbioru i zagospodarowania poszczególnych frakcji odpadów,
7. Nieruchomości letniskowe w systemie gminnym - jeśli gmina zdecyduje się objąć systemem nieruchomości niezamieszkałe, to również domki letniskowe mogą w nim pozostać,
8. Nowe zasady nakładania podwyższonych opłat za brak segregacji - odejście od automatycznego wszczynania postępowania za każde zawiadomienie – podwyższone opłaty będą nakładane w bardziej elastyczny sposób,
9. Gminy mogą odzyskać opłaty, mimo unieważnienia uchwały - wprowadzono możliwość dochodzenia opłat przez gminy nawet wtedy, gdy uchwała o ich poborze została uznana za nieważną,
10. Sprawdzanie deklaracji opłat z wykorzystaniem danych z wodociągów - gminy będą mogły weryfikować poprawność deklaracji śmieciowych na podstawie danych o zużyciu wody, co pozwoli na bardziej sprawiedliwe opłaty,
11. Gminy muszą jasno określić, co oznacza segregacja - nałożono obowiązek definiowania przez gminy warunków, które muszą być spełnione, by uznać, że odpady są zbierane selektywnie,
12. Więcej danych o odpadach od zbieraczy nieprofesjonalnych - instalacje przetwarzające odpady będą musiały przekazywać gminom informacje o ilości odpadów (np. elektrośmieci) przyjętych od nieprofesjonalnych zbieraczy,
13. Kary za opóźnienia w sprawozdaniach będą zależne od okoliczności - wysokość kar za nieterminowe raportowanie będzie zróżnicowana – zależna od powagi naruszenia,
14. PSZOK-i przyjmą odpady inne niż komunalne - punkty selektywnego zbierania odpadów będą mogły odbierać także odpady spoza kategorii komunalnych,
15. Wprowadzenie minimalnej liczby PSZOK-ów - w każdej gminie będzie musiała działać określona liczba PSZOK-ów, zależna od liczby mieszkańców i odległości do punktu.

Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2025 r.

źródło: Serwis Rzeczypospolitej Polskiej