Trwają prace nad senackim projektem ustawy o zmianie ustawy o obronie Ojczyzny, którego celem jest rozszerzenie roli Senatu w procesie opiniowania programu rozwoju Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt zakłada włącznie Senatu w procedurę konsultacyjną dotyczącą jednego z kluczowych dokumentów dla bezpieczeństwa państwa.
Nowelizacja ma na celu zapewnienie Senatowi formalnego udziału w opiniowaniu programu rozwoju Sił Zbrojnych RP. Ustawodawca wychodzi z założenia, że skoro Senat, obok Sejmu, sprawuje władzę ustawodawczą, powinien mieć możliwość wyrażenia stanowiska w sprawach o tak strategicznym znaczeniu, jak rozwój Sił Zbrojnych.
Program rozwoju Sił Zbrojnych określa między innymi: zadania dotyczące modernizacji sprzętu i uzbrojenia, plany w zakresie systemów obronnych, realizację zobowiązań międzynarodowych, szkolenie i dyslokację jednostek, rozwój infrastruktury wojskowej, politykę kadrową i kształcenie kadr, liczebność i skład bojowy poszczególnych jednostek wojskowych.
Zgodnie z projektem, Senat będzie realizować to zadanie za pośrednictwem Komisji Obrony Narodowej, której kompetencje obejmują obronność, bezpieczeństwo oraz funkcjonowanie Sił Zbrojnych RP.
Aby umożliwić ten udział, projekt zakłada zmianę art. 37
ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Minister Obrony
Narodowej będzie miał obowiązek uzyskania opinii senackiej komisji obrony
przed wprowadzeniem programu do realizacji – czyli przed wydaniem stosownego
zarządzenia.
Co istotne, projekt przewiduje także przepisy przejściowe. Dzięki nim, komisja senacka będzie mogła zaopiniować program rozwoju Sił Zbrojnych nawet wtedy, gdy po wejściu ustawy w życie dokument ten został już oceniony przez komisję sejmową, ale jeszcze nie wprowadzony w życie przez ministra.
Obecnie art. 37 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny nakłada na Ministra Obrony Narodowej obowiązek konsultacji jedynie z komisją sejmową właściwą w sprawach obrony państwa. Po zmianie przepisów, analogiczne uprawnienie zyska również senacka komisja obrony.
Warto podkreślić, że opinia Senatu nie będzie miała
charakteru wiążącego – minister nie będzie zobligowany do uwzględnienia jej
treści. Jednak dzięki nowelizacji Senat zyska możliwość wniesienia
merytorycznych uwag i rekomendacji, które mogą przyczynić się do ulepszenia
ostatecznego kształtu programu rozwoju Sił Zbrojnych.
Uwagi zgłaszane w ramach konsultacji społecznych zostały opublikowane na stronie internetowej Senatu. Wyniki konsultacji oraz prognozowane skutki społeczne, gospodarcze i finansowe przedstawiono w Ocenie Skutków Regulacji (OSR).
Projekt nie wymaga notyfikacji w prawie Unii Europejskiej,
ponieważ jego zakres nie jest objęty przepisami unijnymi.
Zgodnie z projektem, ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, co jest zgodne z zasadami określonymi w ustawie o ogłaszaniu aktów normatywnych z 20 lipca 2000 r.
Planowana nowelizacja stanowi krok w kierunku zwiększenia
transparentności i pluralizmu w procesie kształtowania polityki obronnej
państwa. Włączenie Senatu w opiniowanie programu rozwoju Sił Zbrojnych pozwoli
na szerszą debatę parlamentarną nad priorytetami modernizacyjnymi armii i
zapewni lepszy nadzór nad strategicznymi decyzjami w zakresie bezpieczeństwa
narodowego. Choć opinia Senatu nie będzie wiążąca, jej waga merytoryczna może
znacząco wpłynąć na jakość podejmowanych decyzji.