Projekt nowelizacji Kodeksu postępowania karnego zakłada wprowadzenie mechanizmu sądowej kontroli decyzji prokuratora, który odmawia dopuszczenia pełnomocnika osoby niebędącej stroną postępowania. Zgodnie z obecnymi przepisami, osoba taka może ustanowić pełnomocnika, jeśli wymaga tego ochrona jej interesów, natomiast decyzja prokuratora, która ją ogranicza, jest obecnie zaskarżana tylko do jego bezpośredniego przełożonego. Eksperci wskazują, że takie rozwiązanie może naruszać konstytucyjne prawo do sądu i realnie ograniczać możliwość ochrony prawnej osoby trzeciej w toku postępowania przygotowawczego.
Dane z Prokuratury Krajowej pokazują, że odmowy dopuszczenia pełnomocnika zdarzają się bardzo rzadko. W ciągu ostatnich lat miało miejsce od kilku do kilkunastu przypadków na miliony wpływających spraw karnych. Projektodawca uznaje, że zamiast całkowitej likwidacji przepisu, wystarczające będzie wprowadzenie kontroli sądowej, co pozwoli na zachowanie równowagi między ochroną konstytucyjnych praw a efektywnością śledztwa. Warto podkreślić, że pełnomocnik może niekiedy mieć dostęp do materiałów o klauzuli „tajne” lub „ściśle tajne”, co uzasadnia potrzebę ograniczenia jego udziału w wyjątkowych sytuacjach.
Nowa regulacja przewiduje, że sąd będzie rozpoznawał zażalenia w terminie 7 dni, a postanowienia prokuratora staną się wykonalne po uprawomocnieniu, z wyjątkami dotyczącymi czynności niecierpiących zwłoki lub ważnego interesu śledztwa. Takie rozwiązanie pozwala zapewnić zarówno rzetelność ochrony prawnej osoby niebędącej stroną, jak i sprawny przebieg postępowania przygotowawczego, odpowiadając jednocześnie wymogom konstytucyjnym wynikającym z art. 45 i art. 77 Konstytucji RP.
źródło: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Wniesione projekty ustaw, którym jeszcze nie został nadany nr druku, Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz ustawy - Kodeks karny skarbowy, wnioskodawca: Rada Ministrów, data wpływu: 18.03.2026 r. stan na 19.03.2026 r. - skierowany do opinii BL, dostęp: 19.03.2026 r.