Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym ma na celu usunięcie nierówności prawnych, które są pomiędzy mieszkańcami obszarów gmin wiejskich i gmin miejskich. Różnice te są szczególnie widoczne w kontekście sposobu funkcjonowania jednostek pomocniczych.

Obecnie obowiązujące regulacje ustawy o samorządzie gminnym zakładają dwa modele jednostek pomocniczych w postaci sołectwa oraz dzielnicy i osiedla, które różnią się konstrukcją organów oraz dysponowanymi przez nich uprawnieniami. Mieszkaniec gminy wiejskiej uprawniony jest do brania udziału w zebraniach wiejskich, czy wyboru sołtysa, a jego sołectwo ma zagwarantowaną określoną pulę środków częściowo refundowanych z budżetu państwa. Mieszkaniec gminy miejskiej pozbawiony jest takich możliwości.

Nierówności wymagają opracowania rozwiązania systemowego, który pozwoli na utworzenie jednostek pomocniczych obejmujących obszar całej gminy, w szczególności gmin miejsko-wiejskich oraz tych, w których obszar miejski i wiejski jest wyraźnie wyodrębniony. Projekt ustawy nowelizującej zakłada możliwość utworzenia jednostek pomocniczych, które zakresem działań będą obejmować cały teren miasta, pod warunkiem, że liczba jego mieszkańców nie będzie przekraczać 20 tys. osób.

źródło: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Wniesione projekty ustaw, którym jeszcze nie został nadany nr druku, Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, wnioskodawca: grupa posłów Polska2050, data wpływu: 08.09.2026 r, stan na 08.09.2026 r. - skierowany do opinii BEOS, dostęp: 09.09.2026 r.