Uzasadnienie zmian odwołuje się do rosnącego znaczenia lotnictwa w globalnym bilansie emisji. Obecnie sektor odpowiada za ok. 2,6% światowych emisji CO₂ z paliw kopalnych, jednak przy prognozowanym rocznym wzroście ruchu lotniczego na poziomie 4,5–4,8% jego udział może istotnie wzrosnąć do połowy stulecia. Bez działań regulacyjnych emisje z lotnictwa mogłyby w perspektywie 2050 r. stanowić wielokrotnie większą część globalnego bilansu. SAF – paliwa wytwarzane z surowców odnawialnych lub w procesach syntetycznych o niskiej emisji – są obecnie jednym z kluczowych narzędzi redukcji śladu węglowego w lotnictwie, przy zachowaniu istniejącej infrastruktury i floty. Problemem pozostają jednak wysokie koszty produkcji, ograniczona dostępność i potrzeba dużych inwestycji przemysłowych.
Najważniejszym elementem ReFuelEU Aviation jest wprowadzenie obowiązkowego minimalnego udziału SAF w paliwie dostarczanym do tzw. unijnych portów lotniczych. Dostawcy paliw będą zobowiązani od 1 stycznia 2025 r. do zapewnienia: 2% SAF w latach 2025–2029 r.,6% w latach 2030–2034, w tym 2% paliw syntetycznych, stopniowego wzrostu udziału w kolejnych latach, aż do 70% w 2050 r.Obowiązki te dotyczą paliwa dostarczanego w portach uznanych za „unijne”, tj. obsługujących ponad 800 tys. pasażerów rocznie (z uwzględnieniem szczegółowych kryteriów określonych w rozporządzeniu).
Polska ustawa wdrożeniowa precyzuje podział kompetencji między krajowe organy:
- Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) – nadzór nad operatorami statków powietrznych oraz zarządzającymi portami lotniczymi,
- Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (URE) – nadzór nad dostawcami paliw lotniczych.
Weryfikacja danych odbywać się będzie m.in. w oparciu o unijną bazę danych (UDB), służącą raportowaniu i monitorowaniu pochodzenia paliw odnawialnych. Ustawa przewiduje również procedury administracyjne, w tym możliwość udzielania określonych zwolnień w sytuacjach wyjątkowych oraz 21-dniowe terminy na udzielenie odpowiedzi w toku postępowań. Doprecyzowano także definicję „dostawcy paliw lotniczych” – obowiązki obejmą podmioty posiadające koncesję na obrót lub wytwarzanie paliw, które faktycznie sprzedają paliwo operatorom w unijnych portach lotniczych w Polsce. Nie będą nimi objęte firmy świadczące wyłącznie usługę tankowania bez sprzedaży paliwa.
Ustawa wprowadza system administracyjnych kar pieniężnych za niewypełnienie obowiązków – m.in. za brak wymaganego udziału SAF, naruszenie obowiązków sprawozdawczych czy wykorzystywanie paliw niespełniających kryteriów równoważności. Kary mają być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające – mogą sięgać do 1% rocznego obrotu przedsiębiorcy w przypadku najpoważniejszych naruszeń. Środki z kar będą kierowane do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z przeznaczeniem na badania, rozwój i inwestycje w sektorze SAF. Mechanizm ten ma wspierać rozwój krajowych mocy produkcyjnych. W planach znajdują się m.in. instalacje produkcji paliw typu HVO o potencjalnej zdolności rzędu 300 tys. ton rocznie od 2026 r., co może istotnie zwiększyć dostępność paliw alternatywnych na rynku krajowym.
Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia. Sankcje administracyjne będą stosowane od 1 stycznia 2027 r., przy zachowaniu zasady nieretroaktywności. Oznacza to, że przedsiębiorcy muszą zapewnić zgodność z regulacją unijną już od 2025 r., natomiast krajowy system sankcyjny zacznie funkcjonować dwa lata później.
ReFuelEU Aviation w polskim porządku prawnym oznacza istotną zmianę dla całego łańcucha wartości w lotnictwie. Dostawcy paliw muszą przygotować się na rosnące obowiązki ilościowe i raportowe, operatorzy lotniczy – na kontrolę zgodności tankowania z wymogami minimalnymi, a porty lotnicze – na współpracę w zakresie monitoringu i sprawozdawczości.
Nowa ustawa tworzy ramy prawne dla funkcjonowania rynku SAF w Polscei stanowi element szerszej transformacji energetycznej transportu. Dla przemysłu oznacza to zarówno ryzyko regulacyjne i kosztowe, jak i potencjalną szansę inwestycyjną w rozwijającym się segmencie paliw niskoemisyjnych, który w perspektywie najbliższych dekad stanie się jednym z filarów dekarbonizacji lotnictwa w Europie.
źródło: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Wniesione projekty ustawy, RPW/4708/2026, data wpływu: 09.02.2026 r.