Rządowy projekt nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw ma na celu wzmocnienie kompetencji kontrolnych PIP oraz skuteczniejsze egzekwowanie przepisów prawa pracy. Kluczowym założeniem jest poprawa sytuacji osób wykonujących pracę zarobkową, zwłaszcza w kontekście zjawiska zastępowania umów o pracę kontraktami cywilnoprawnymi lub powierzania pracy bez jakiejkolwiek umowy.
Projekt przewiduje instrumenty, które mają umożliwić szybsze i bardziej efektywne przywracanie stanu zgodnego z prawem w przypadku wykrycia naruszeń. Jednym z najważniejszych rozwiązań jest przyznanie PIP prawa do wydawania decyzji administracyjnych przekształcających nieprawidłowo zawarte umowy cywilnoprawne w umowy o pracę. To odpowiedź na wieloletni postulat inspekcji dotyczący realnych narzędzi przeciwdziałania obchodzeniu przepisów o zatrudnieniu pracowniczym.
Nowelizacja realizuje założenia Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, w szczególności reformę „Ograniczenie segmentacji rynku pracy”. W ramach tzw. kamieni milowych przewidziano m.in. umożliwienie wymiany danych między PIP, ZUS i KAS, wprowadzenie kontroli zdalnych, obowiązek planowania działań kontrolnych w oparciu o analizę ryzyka oraz co najmniej dwukrotne podniesienie maksymalnej wysokości grzywien nakładanych w postępowaniu mandatowym.
Projekt zakłada również działania organizacyjne i finansowe mające zwiększyć potencjał instytucji. Obejmują one przyjęcie wieloletniej strategii rozwoju, ograniczenie wakatów, wdrożenie nowoczesnych narzędzi informatycznych, systemowe szkolenia pracowników oraz utworzenie międzyinstytucjonalnego zespołu ds. oceny ryzyka z udziałem PIP, ZUS i KAS. Dodatkowo przewidziano zwiększenie budżetu PIP w 2026 r. o co najmniej 10% względem roku poprzedniego oraz przeprowadzenie audytu bezpieczeństwa systemów IT.
Reforma ma zostać w pełni wdrożona do 30 czerwca 2026 r., przy czym kluczowe rozwiązania legislacyjne powinny wejść w życie do końca 2025 r. Projekt wpisuje się w zgłaszane od lat postulaty wzmocnienia pozycji Państwowej Inspekcji Pracy i ma służyć podniesieniu poziomu ochrony pracowników oraz ograniczeniu nadużyć na rynku pracy.
źródło: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Wniesione projekty ustaw, którym jeszcze nie został nadany numer druku, Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw, data wpływu: 19.02.2026 r., wnioskodawca: Rada Ministrów (stan na 20 lutego 2026 r. – skierowany do opinii BL)