Projekt zmian w przepisach dotyczących spraw obywatelskich – co planuje rząd?

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowało projekt ustawy, która ma wprowadzić zmiany w czterech ważnych aktach prawnych związanych z obywatelstwem, dowodami osobistymi, aktami stanu cywilnego oraz dokumentami paszportowymi. Celem tych zmian jest przede wszystkim usprawnienie procesów administracyjnych, zwiększenie wygody dla obywateli oraz dostosowanie przepisów do obecnych realiów technologicznych i społecznych.

Zmiany obejmą następujące ustawy:

a) o obywatelstwie polskim,

b) o dowodach osobistych,

c) Prawo o aktach stanu cywilnego,

d) o dokumentach paszportowych.

Przyjrzyjmy się najważniejszym założeniom projektu.

Dostęp do danych przy postępowaniach o obywatelstwo

Projekt przewiduje rozszerzenie uprawnień Ministra Spraw Wewnętrznych w zakresie dostępu do danych z Rejestru Dowodów Osobistych i Rejestru Dokumentów Paszportowych. Chodzi o sytuacje, w których minister prowadzi sprawy dotyczące nadania lub potwierdzenia obywatelstwa polskiego. Dzięki temu postępowania mają być szybsze i bardziej rzetelne.

Ułatwienia i modernizacja w systemie wydawania dowodów osobistych

Proponowane zmiany mają uprościć procedury i zwiększyć elastyczność w obsłudze dokumentów tożsamości. Najważniejsze rozwiązania to:

a)możliwość odebrania dowodu osobistego w dowolnej gminie, a nie tylko tam, gdzie składano wniosek,

b) wydłużenie okresu ważności dowodów dla osób powyżej 70. roku życia,

c) prostsze procedury zgłaszania utraty lub uszkodzenia dowodu, także w formie elektronicznej,

d) możliwość zgłaszania utraty dokumentu również Straży Granicznej,

e) ułatwienia dla rodziców w zakresie obsługi dowodów osobistych dzieci,

f) możliwość przywrócenia ważności dowodu unieważnionego przez oczywisty błąd urzędnika,

g) szerszy dostęp członków najbliższej rodziny do dokumentacji, bez konieczności wykazywania interesu prawnego.

Zmiany mają nie tylko odciążyć urzędy, lecz także oszczędzić czas obywateli i zwiększyć bezpieczeństwo danych.

Rezygnacja z obowiązkowych „danych krytych” w aktach urodzenia

Aktualnie w niektórych aktach urodzenia wpisywane są tzw. „dane kryte”, czyli fikcyjne dane ojca, stosowane np. w sytuacji, gdy ojciec nie jest znany. Rozwiązanie to coraz częściej uznawane jest za nieaktualne, a czasem przysparza problemów – szczególnie za granicą, gdzie budzi wątpliwości i wymaga dodatkowych tłumaczeń.

Projekt przewiduje, że stosowanie takich danych nie będzie już obowiązkowe, lecz zależne od wniosku zainteresowanych. Ponadto możliwe będzie sprostowanie już sporządzonych aktów urodzenia.

Zmiany w procedurach paszportowych

Nowelizacja ustawy o dokumentach paszportowych ma usprawnić proces wydawania i obsługi paszportów. Wśród planowanych rozwiązań znajdują się:

a) doprecyzowanie procedur odmowy wydania lub unieważnienia paszportu,

b)brak możliwości zwrotu opłaty po złożeniu wniosku,

c) możliwość składania wniosków elektronicznych dla dzieci do 12 lat tylko wtedy, gdy posiadają numer PESEL,

d)poszerzenie zakresu danych, które mogą być wymagane do potwierdzenia tożsamości,

e) możliwość wyrażenia zgody rodziców na wydanie paszportu online,

f) zgłaszanie utraty paszportu również do Ministra Spraw Wewnętrznych,

g) przywrócenie ważności paszportu unieważnionego w wyniku oczywistego błędu urzędnika.

Planowane zmiany koncentrują się na podniesieniu komfortu obywateli, zmniejszeniu biurokracji oraz dostosowaniu przepisów do współczesnych standardów cyfrowych. Projekt jest obecnie w fazie przygotowań i według założeń ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w IV kwartale 2025 roku.

Oznacza to, że w najbliższych latach możemy spodziewać się bardziej przyjaznych, elastycznych i nowoczesnych procedur w urzędach – zwłaszcza w zakresie dowodów osobistych, paszportów oraz aktów stanu cywilnego.

źródło: Serwis Rzeczypospolitej Polskiej