19 lutego 2026 r. Prezydent RP Karol Nawrocki zawetował rządową nowelizację ustawy o KRS i tego samego dnia opublikował własny projekt ustawy o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i skierował go do Sejmu. Zapowiedział również, że jeżeli projekt zostanie odrzucony to rozważa wystąpienie do obywateli o przeprowadzenie referendum w tej sprawie.

Uzasadnienie projektu ustawy wliczy ponad 40 stron. Prezydent podnosił, że ciągle rośnie kryzys w wymiarze sprawiedliwości. Wskazał, że jego projekt opiera się na trzech filarach: po pierwsze – bezstronności sądu, po drogie – nienaruszalności zapadłych orzeczeń, oraz po trzecie –potwierdzeniu statusu prawidłowo powołanych sędziów. Deklarował również, że celem projektowanych regulacji jest stabilizacja systemu, co ma przyczynić się do przyspieszenia postępowań.

W uzasadnieniu projektu można przeczytać, że w ostatnich latach dochodziło do destabilizacji wymiaru sprawiedliwości, która przejawia się między innymi działaniami podejmowanymi przez niektóre składy sędziowskie pod hasłem „przywracania praworządności”. Zdaniem Prezydenta RP prowadziły one do naruszeń obowiązujących przepisów prawnych.

Główne cele reformy wymiaru sprawiedliwości:

1. dostęp do sądu: zapewnienie każdemu obywatelowi prawa do sprawnego rozpatrzenia sprawy przez niezależny i bezstronny skład sędziowski.
2. ład konstytucyjny: przywrócenie ustawowej równowagi między władzami, zgodnie z zapisami Konstytucji RP,
3. status orzeczeń: określenie mocy prawnej wyroków, które zapadły z naruszeniem obowiązujących przepisów lub ustawy zasadniczej,
4. zaufanie społeczne: budowa autorytetu sądów i zwiększenie społecznej akceptacji dla wydawanych wyroków,
5. ciągłość orzecznicza: przeciwdziałanie paraliżowi sądów w sytuacjach, gdy sędziowie uchylają się od swoich konstytucyjnych obowiązków,
6. odpowiedzialność sędziów: wprowadzenie mechanizmów rozliczania sędziów z ich pracy, w tym możliwości dochodzenia odszkodowań,
7. obowiązek orzekania: wyeliminowanie przypadków odmowy wydawania wyroków opartych na kwestionowaniu statusu innych funkcjonariuszy wymiaru sprawiedliwości,
8. dyscyplina zawodowa: rozszerzenie listy przewinień dyscyplinarnych sędziów w celu usprawnienia nadzoru,
9. ochrona ustroju: wprowadzenie sankcji karnych za działania zagrażające stabilności państwa lub utrudniające pracę organów konstytucyjnych,
10. respektowanie prawa: penalizacja celowego ignorowania norm konstytucyjnych oraz procedur dotyczących powoływania sędziów i asesorów,
11. rezygnacja z testu bezstronności: likwidacja dotychczasowej procedury weryfikującej niezależność sędziego w toku procesu,
12. nowe nominacje: usprawnienie procesu ogłaszania wakatów i powoływania nowych kandydatów na stanowiska sędziowskie.

Prezydencka inicjatywa stanowi wyraźną alternatywę wobec propozycji rządowych i zapowiada dalszy etap sporu o kształt sądownictwa. Ewentualne skierowanie sprawy pod referendum mogłoby dodatkowo nadać tej debacie wymiar bezpośredniego rozstrzygnięcia przez obywateli.

źródło:Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Wniesione projekty ustaw, którym jeszcze nie został nadany numer druku, Przedstawiony przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projekt ustawy o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, data wpływu: 19.02.2026 r., wnioskodawca: Prezydent (stan na 20 lutego 2026 r. – skierowany do opinii BL i skierowany do opinii BEOS)