Ministerstwo Cyfryzacji opracowało projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej oraz niektórych innych ustaw. Proponowane rozwiązania mają kluczowe znaczenie dla wdrożenia w Polsce przepisów wynikających z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1183, które zmienia rozporządzenie eIDAS i ustanawia europejskie ramy tożsamości cyfrowej. Projekt ma charakter priorytetowy, a jego przyjęcie przez Radę Ministrów planowane jest na II kwartał 2026 r.

Europejski portfel tożsamości cyfrowej – nowa era e-identyfikacji w UE

Zgodnie z nowymi przepisami unijnymi, każde państwo członkowskie ma obowiązek zapewnić obywatelom i przedsiębiorcom dostęp do europejskiego portfela tożsamości cyfrowej. Będzie to bezpieczne narzędzie umożliwiające potwierdzanie tożsamości oraz korzystanie z usług publicznych i prywatnych w całej Unii Europejskiej bez barier technologicznych i administracyjnych. Aby te rozwiązania mogły funkcjonować w Polsce, konieczna jest nowelizacja krajowych przepisów – zarówno ustawy o usługach zaufania, jak i powiązanych aktów prawnych.

Kluczowe założenia projektu

Projekt ustawy wprowadza szereg zmian legislacyjnych, których celem jest dostosowanie krajowego porządku prawnego do zaktualizowanego rozporządzenia eIDAS. Nowe przepisy mają umożliwić skuteczne wdrożenie europejskiego portfela tożsamości cyfrowej, a także zapewnić bezpieczeństwo i interoperacyjność usług zaufania w Polsce.

Rola ministra właściwego do spraw informatyzacji

Centralną postacią w systemie ma być minister ds. informatyzacji, który zostanie odpowiedzialny m.in. za:

a) zapewnienie funkcjonowania europejskiego portfela tożsamości cyfrowej w Polsce,
b) prowadzenie rejestru stron ufających portfelom,
c) nadzór nad zgodnością systemów i usług z wymogami eIDAS,
d) dopasowywanie tożsamości osób fizycznych w usługach transgranicznych z wykorzystaniem środków identyfikacji elektronicznej,
e) zgłaszanie Komisji Europejskiej struktur semantycznych elektronicznych poświadczeń atrybutów.

Nowe obowiązki administracji i dostawców usług zaufania

Projekt określa również szereg obowiązków dla organów publicznych i dostawców kwalifikowanych usług zaufania, takich jak:

a) informowanie użytkowników o incydentach bezpieczeństwa dotyczących portfeli tożsamości cyfrowej,
b) prowadzenie krajowych programów certyfikacji,
c) raportowanie Komisji Europejskiej danych o funkcjonowaniu portfeli i usług zaufania,
d) zapewnienie skutecznego nadzoru nad dostawcami usług zaufania.

Ograniczenia i nowe możliwości dla użytkowników

Osoby fizyczne, które będą korzystać z europejskiego portfela tożsamości cyfrowej, zyskają możliwość bezpłatnego korzystania z kwalifikowanego podpisu elektronicznego, przy czym jego użycie zostanie ograniczone wyłącznie do celów nieprofesjonalnych. Projekt precyzuje, co należy rozumieć przez czynności „inne niż profesjonalne” oraz jak będzie finansowane zapewnienie darmowych podpisów.

Integracja z aplikacją mObywatel i węzłem krajowym

W ramach zmian przewidziano również dostosowanie ustawy o aplikacji mObywatel. Aplikacja ma stać się narzędziem integrującym nowe rozwiązania europejskie, umożliwiając obywatelom korzystanie z e-portfela tożsamości cyfrowej w kontaktach z administracją i podmiotami prywatnymi.
Równocześnie zmodyfikowane zostaną przepisy dotyczące węzła krajowego identyfikacji elektronicznej, tak aby możliwe było wykorzystywanie portfela w usługach transgranicznych.

Zmiany w ustawie o informatyzacji

W nowelizacji znalazły się również rozwiązania dotyczące tzw. profilu zaufanego – przewiduje się jego rozszerzenie o nowe warianty, m.in. dla osób prawnych i przedstawicieli podmiotów publicznych. Dodatkowo w repozytorium interoperacyjności publikowane będą struktury semantyczne elektronicznych poświadczeń atrybutów.

Wdrożenie rozwiązań przewidzianych w projekcie UC122 ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia zgodności polskiego prawa z przepisami unijnymi oraz dla rozwoju usług cyfrowych w Polsce. Europejski portfel tożsamości cyfrowej umożliwi obywatelom i firmom łatwiejszy dostęp do e-usług w całej UE, zwiększy bezpieczeństwo transakcji elektronicznych oraz przyspieszy procesy administracyjne. Nowelizacja to również kolejny krok w kierunku cyfrowej transformacji administracji publicznej i budowy zaufania do usług online.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej to kompleksowa reforma mająca na celu dostosowanie polskiego systemu prawnego do nowych unijnych ram eIDAS 2.0. Jej efektem będzie wdrożenie europejskiego portfela tożsamości cyfrowej, który ma szansę stać się podstawowym narzędziem identyfikacji i uwierzytelniania w kontaktach obywateli z administracją w całej Unii Europejskiej.

źródło: Serwis Rzeczypospolitej Polskiej