Reforma planowania przestrzennego – kolejne zmiany w systemie

Z dniem 24 września 2023 r. weszła w życieustawa z 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która zapoczątkowała gruntowną reformę systemu planowania przestrzennego w Polsce.

Był to pierwszy etap reformy, w ramach którego wprowadzono m.in. nowy instrument – plan ogólny gminy, mający zastąpić dotychczasowe studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Plany ogólne, przygotowywane wyłącznie w formie cyfrowej, muszą zostać uchwalone do 30 czerwca 2026 r., kiedy to wygaśnie moc obowiązująca dotychczasowych studiów.

Już w trakcie pierwszych miesięcy stosowania nowych regulacji zidentyfikowano jednak szereg problemów praktycznych, które wymagają korekt. Resort rozwoju i technologii przygotował więc propozycję nowelizacji, której celem jest optymalizacja przepisów i ułatwienie wdrożenia reformy.

Kluczowe problemy ujawnione po wdrożeniu reformy

1.newsletter planistyczny – obsługa papierowych wniosków, brak ograniczeń czasowych i ograniczona funkcjonalność systemu.
2.rozbieżności w przepisach dotyczących opiniowania i uzgadniania planów przez Spółkę Celową CPK.
3. brak podstawy prawnej dla wyznaczania w planach miejscowych obszarów zabudowy śródmiejskiej.
4. zbyt sztywne zasady zgodności planu miejscowego z planem ogólnym (m.in. wskaźniki zabudowy i powierzchni biologicznie czynnej).
5. problemy ze zintegrowanymi planami inwestycyjnymi (ZPI) – nadmierna formalizacja i trudności inwestorów w przygotowaniu pełnej dokumentacji.
6.konieczność uwzględniania nieaktualnych strategii rozwoju gmin.
7. trudności samorządów z dotrzymaniem terminów wydania decyzji o warunkach zabudowy wobec gwałtownego wzrostu liczby wniosków.
8. zbyt krótki termin na rozszerzenie zakresu danych przestrzennych w planach miejscowych.
9. za krótki termin na wyrażenie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych.
10. obowiązek publikacji numerów ksiąg wieczystych w procedurze lokalizacji inwestycji mieszkaniowych – problem wskazany przez UODO.
11. nadmierne obciążenie Głównej Komisji Urbanistyczno-Architektonicznej obowiązkiem opiniowania inwestycji, które nie należą do jej kompetencji.

Planowane zmiany w prawie

1.newsletter planistyczny – wyłącznie elektroniczna obsługa, automatyzacja systemu i ograniczenie ważności wniosku do dwóch lat,
2.ujednolicenie procedur opiniowania i uzgadniania przez Spółkę Celową CPK,
3.dodanie podstawy prawnej dla wyznaczania obszarów zabudowy śródmiejskiej w planach miejscowych i decyzjach o WZ,
4.większa elastyczność w zakresie zgodności planu miejscowego z planem ogólnym (np. odstąpienie od wskaźnika maksymalnej powierzchni zabudowy),
5.zmiany w ZPI – szerszy katalog inwestycji uzupełniających, doprecyzowanie zasad i wydłużenie terminów dla gmin,
6.rezygnacja z obowiązku uwzględniania nieaktualnych strategii – tylko strategie uchwalane po reformie będą wiążące,
7.zawieszenie do końca 2026 r. kar finansowych dla gmin za nieterminowe wydawanie decyzji o warunkach zabudowy,
8.przesunięcie obowiązku rozszerzenia danych przestrzennych w planach miejscowych na 2029 r.,
9.wydłużenie terminu na decyzje dotyczące gruntów rolnych i leśnych z 60 do 90 dni,
10.rezygnacja z publikacji numerów ksiąg wieczystych przy inwestycjach mieszkaniowych,
11.usunięcie obowiązku opiniowania inwestycji przez GKUA.

Co to oznacza dla gmin i inwestorów?

Dla samorządów – zmiany oznaczają większą elastyczność w planowaniu przestrzennym, dodatkowy czas na wdrożenie nowych rozwiązań cyfrowych oraz mniejsze ryzyko kar finansowych.

Dla inwestorów – bardziej przejrzyste procedury ZPI, łatwiejszy dostęp do danych przestrzennych i szybsze procedury administracyjne.

Dla mieszkańców – lepsza informacja o pracach planistycznych (newsletter planistyczny) i skuteczniejsze narzędzia do udziału w procesie konsultacji.

Reforma planowania przestrzennego to proces długofalowy, który obejmuje kilka etapów i wymaga stałego dostosowywania przepisów do realnych potrzeb. Proponowane zmiany mają usprawnić działanie systemu, zwiększyć jego elastyczność i efektywność, a także ułatwić współpracę pomiędzy gminami, inwestorami i mieszkańcami.

Nowelizacja wpisuje się w szerszy cel reformy – zapewnienie zrównoważonego rozwoju przy zachowaniu ładu przestrzennego i interesu publicznego.

źródło: Serwis Rzeczypospolitej Polskiej