Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki podpisał 2 kwietnia 2026 r. nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy i skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego, co nie wstrzymuje jej wejścia w życie. Celem znowelizowanej ustawy jest wzmocnienie pozycji PIP oraz przyznanie jej instrumentów prawnych, które będą wykorzystywane do egzekwowania regulacji prawa pracy, w szczególności w zakresie nadużyć polegających na zastępowaniu umów o pracę umowami cywilnoprawnymi, w głównej mierze umowami zlecenia.

Znowelizowana ustawa wprowadza szereg zmian, które obejmują:

1. przyznanie organom Państwowej Inspekcji Pracy możliwości stwierdzania w drodze decyzji wydawanej przez okręgowego inspektora pracy istnienia stosunku pracy w przypadkach, gdy została zawarta umowa cywilnoprawna, a osoba świadczy pracę zgodnie z przesłankami zawartymi w przepisie art. 22 § 1 Kodeksu pracy,

2. przyznanie Głównemu Inspektorowi Pracy uprawnienia do wydawania indywidualnych interpretacji pozwalających ocenić, czy dany stosunek prawny spełnia kryteria umowy o pracę w rozumieniu Kodeksu pracy,

3. rozszerzenie zakresu kontroli PIP o możliwość obejmowania nią także podmiotów, które w ciągu roku przed kontrolą przestały zatrudniać pracowników lub współpracowników na innych podstawach niż stosunek pracy,

4. wprowadzenie rozwiązań usprawniających współpracę na linii ZUS – PIP poprzez zapewnienie inspektora dostępu do danych o ubezpieczonych oraz płatnikach składek,

5. wprowadzenie obowiązku przygotowywania planów działania PIP w oparciu o analizę ryzyka,

6. wprowadzenie możliwości prowadzenia kontroli przez PIP zdalnie oraz sporządzania i przechowywania dokumentacji pokontrolnej w formie elektronicznej,

7. przyznanie organom PIP prawa do korzystania z instytucji, tzw. „pomocy prawnej”,

8. uszczegółowienie przepisów, które określają elementy obligatoryjne pisemnej decyzji,

9. ograniczenie możliwości wydawania decyzji w formie ustnej i poleceń wyłącznie do sytuacji, w której usuwane są nieprawidłowości w trakcie kontroli.

Ustawa wprowadza także zmiany w szeregu innych ustaw takich jak: Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks pracy, Ordynacja podatkowa, ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ustawa o warunkach dopuszczalności powierzenia pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wprowadzenie nowych uprawnień dla PIP wiąże się ze zmianami w procedurze cywilnej, które mają dostosować procedury sądowe do możliwości odwoływania się od decyzji dotyczących interpretacji prawa pracy oraz ustalenia istnienia stosunku prawnego.

Ustawa wejdzie w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem części przepisów, nie związanych z głównym przedmiotem nowelizacji, które wejdą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

źródło: Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydent.pl, Ustawy podpisane w kwietniu 2026 r., Ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (nr druku sejmowego 2250) – podpisana 2 kwietnia 2026 r., dostęp: 07.04.2026 r.