Rząd pracuje nad kolejną nowelizacją przepisów regulujących funkcjonowanie ruchu towarowego na polskich przejściach granicznych. Projekt ustawy zmieniającej Prawo celne oraz ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej przewiduje wprowadzenie obowiązkowej rezerwacji terminu odprawy dla ciężarówek o masie powyżej 7,5 tony na wybranych drogowych przejściach granicznych. Nowa usługa – e-awizacja – ma być odpłatna i stać się narzędziem usprawniającym ruch oraz ograniczającym długotrwałe zatory przed granicą.

Dlaczego powstał projekt?

Od kilku lat wschodnia granica Polski – przede wszystkim odcinek z Ukrainą – boryka się z gigantycznym obciążeniem ruchem towarowym. Znaczna część zgłaszanych przez przewoźników problemów dotyczy wielogodzinnego, a nierzadko nawet wielodniowego oczekiwania na odprawę. Sytuacja ta uderza zarówno w branżę transportową, jak i lokalne samorządy, które od lat alarmują o uciążliwych kolejkach rozciągających się przez miejscowości przygraniczne. Obecnie przewoźnicy mogą korzystać z dobrowolnej awizacji poprzez platformę PUESC, jednak rozwiązanie okazało się niewystarczające. Większość kierowców przekraczających granicę to przewoźnicy zagraniczni, którzy nie korzystają z platformy elektronicznej, przez co system nie spełnia swojej roli. Tymczasem coraz większy wolumen towarów – w tym transport związany z pomocą humanitarną czy infrastrukturą krytyczną – wymaga sprawnego przekraczania granicy. Projektodawcy zwracają uwagę, że po zakończeniu wojny w Ukrainie ruch towarowy najprawdopodobniej jeszcze bardziej wzrośnie. Polska będzie jedną z bram dla materiałów, surowców i towarów potrzebnych do odbudowy kraju, co może dodatkowo obciążyć przejścia graniczne.

Na czym ma polegać e-awizacja?

Projekt zakłada wprowadzenie obowiązkowej rezerwacji terminu odprawy, która warunkować będzie wjazd ciężarówki na przejście graniczne. Kierowca lub przewoźnik będzie musiał wcześniej zarezerwować miejsce w kolejce – za pośrednictwem systemu informatycznego PUESC albo poprzez aplikację mobilną. Po dokonaniu rezerwacji pojazd będzie kierowany do wyznaczonej strefy oczekiwania, a następnie dopiero na samą odprawę graniczną. Wprowadzane rozwiązanie ma porządkować ruch i eliminować spontaniczne formowanie się wielokilometrowych kolejek. Z e-awizacji mają być zwalniane jedynie pojazdy realizujące szczególne zadania – np. te związane z bezpieczeństwem państwa czy ochroną zdrowia publicznego. W przypadku prób ominięcia systemu lub nieprawidłowego zgłoszenia, policja albo straż graniczna skierują pojazd do obowiązkowej rezerwacji.

Korzyści i skutki dla branży transportowej

Wdrożenie obowiązkowej e-awizacji ma przełożyć się na realne korzyści dla firm przewozowych. Czas przestoju na granicy generuje znaczne straty – szacuje się, że jeden dzień oczekiwania oznacza dla przewoźnika koszt rzędu 300 euro na pojazd. Uporządkowany system kolejkowy pozwoli nie tylko ograniczyć te koszty, ale również ułatwi planowanie łańcuchów dostaw i organizowanie międzynarodowych przewozów. Ważnym aspektem projektu jest bezpieczeństwo. Rozładowanie korków na dojazdach do przejść granicznych ma poprawić płynność ruchu i zmniejszyć ryzyko wypadków. Projekt zakłada też dalszą cyfryzację obsługi granic, co odciąży zarówno funkcjonariuszy, jak i służby celno-skarbowe.

Zmiany w ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej

Wprowadzenie e-awizacji wymaga również modyfikacji przepisów dotyczących Krajowej Administracji Skarbowej. Nowelizacja ma dopisać pobór opłat za usługę do katalogu zadań KAS oraz doprecyzować kwestie związane z przetwarzaniem danych osobowych użytkowników systemu. Rozwiązania zaproponowane w polskim projekcie nie są całkowitą nowością – podobne mechanizmy działają już z powodzeniem m.in. w Estonii oraz na Litwie, gdzie umożliwiły sprawną organizację ruchu i eliminację kolejek.

źródło: Serwis Rzeczypospolitej Polskiej