Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło projekt zmian w Kodeksie karnym, którego głównym celem jest dostosowanie polskiego prawa do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Rabczewska przeciwko Polsce z 15 września 2022 r. ETPC uznał wówczas, że Polska naruszyła art. 10 Konwencji, ingerując w wolność wypowiedzi w sposób nieproporcjonalny.

Trybunał wskazał, że sankcje przewidziane za naruszenie art. 196 k.k. – nawet w formie wysokiej grzywny – mogą naruszać zasadę proporcjonalności. Skoro już grzywna została uznana za zbyt surową, to tym bardziej kontrowersyjna pozostaje możliwość wymierzenia kary pozbawienia wolności do 2 lat. Statystyki potwierdzają problem: w latach 2020–2024 na podstawie art. 196 k.k. pozbawiono wolności 17 osób, a wobec 5 osób stosowano tymczasowe aresztowanie.

Projekt usuwa z art. 196 k.k. karę pozbawienia wolności, pozostawiając jedynie sankcje o charakterze nieizolacyjnym – grzywnę oraz ograniczenie wolności. Przepis nadal będzie penalizował obrazę uczuć religijnych, jednak sądy nie będą mogły orzekać sankcji o charakterze izolacyjnym, co ma zapobiec nadużyciom, w tym instrumentalnemu wykorzystywaniu tego przepisu do zatrzymywania czy aresztowania podejrzanych.

Likwidacja kary pozbawienia wolności oznacza, że w tych sprawach nie będzie już możliwe stosowanie tymczasowego aresztowania, a same kary finansowe powinny być wymierzane w sposób bardziej wyważony. Jednocześnie projekt zawiera jasną wskazówkę ustawową, by ocena takich czynów uwzględniała standardy ochrony wolności słowa wynikające z Konwencji.

Projekt nie znosi przepisu art. 196 k.k., lecz łagodzi katalog sankcji, by zapewnić zgodność polskiego prawa z Konstytucją i zobowiązaniami międzynarodowymi. Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów planowane jest na IV kwartał 2025 roku.

źródłó: Serwis Rzeczypospoltej Polskiej