Do Sejmu trafił poselski projekt nowelizacji ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, będący odpowiedzią na zniszczenia po powodzi z 2024 r., która dotknęła m.in. województwa dolnośląskie, opolskie, śląskie i lubuskie. Celem regulacji jest przywrócenie gruntów rolnych do produkcji albo zapewnienie rolnikom realnej rekompensaty w postaci gruntów zamiennych lub odszkodowania.
Po ustąpieniu wód ujawniono poważne szkody w strukturze gleb – naniesione piaski i żwiry, wymycie warstw próchniczych oraz trwałą degradację części areałów. W wielu przypadkach prowadzenie produkcji rolnej stało się niemożliwe albo ekonomicznie nieuzasadnione.
Projekt zakłada dodanie nowego rozdziału do ustawy z 16 września 2011 r., przewidującego możliwość przeprowadzenia scalenia gruntów zniszczonych przez powódź z wykorzystaniem nieruchomości Skarbu Państwa. Postępowanie miałoby być prowadzone z urzędu przez starostę, na wzór regulacji z ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.
Jeżeli rekultywacja okaże się zbyt kosztowna albo grunty będą trwale zagrożone ponownym zalaniem, możliwa będzie zmiana lokalizacji gospodarstwa na grunty z zasobu Skarbu Państwa. W proces mogą zostać włączone także grunty dzierżawione, przy jednoczesnym uproszczeniu zasad rozwiązywania umów dzierżawy – bez odszkodowania, lecz z zachowaniem czasu na zebranie plonów (maksymalnie 12 miesięcy).
Finansowanie scaleń i zagospodarowania poscaleniowego ma pochodzić z budżetu państwa, a prace techniczne wykonywałyby samorządy województw, w tym wojewódzkie biura geodezji. Projekt przewiduje również wyłączenie postępowań scaleniowych spod obowiązku uzyskiwania decyzji środowiskowej, co ma przyspieszyć proces odbudowy potencjału produkcyjnego.
Zmiany obejmują również ustawę o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Najistotniejsze rozwiązania to: możliwość współfinansowania rekultywacji z rezerwy celowej budżetu państwa, uproszczenie dokumentacji poprzez wprowadzenie jednej opinii o utracie wartości użytkowej gruntu, określenie maksymalnego progu kosztów rekultywacji (do podwójnej wartości gruntów średnich klas), oraz odstąpienie od rekultywacji w przypadku wysokiego ryzyka ponownej powodzi (co najmniej 10% prawdopodobieństwa rocznie).
W sytuacji, gdy rekultywacja okaże się niecelowa, starosta będzie mógł wydać decyzję odmowną i uruchomić procedurę wydzielenia gruntów zamiennych albo wykupu nieruchomości przez Skarb Państwa za odszkodowaniem powiększonym o 20% wartości oszacowanej przez rzeczoznawcę. Środki na ten cel mają pochodzić z rezerwy przeznaczonej na usuwanie skutków klęsk żywiołowych.
Projekt przewiduje także zmiany w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, umożliwiające aktywny udział Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w procesach scaleniowych. W praktyce oznacza to większą elastyczność w gospodarowaniu państwowym zasobem gruntów na potrzeby rolników dotkniętych klęską.
Projektowana nowelizacja ma charakter interwencyjny i systemowy. Jej zasadniczym celem jest zapewnienie ciągłości produkcji rolnej, stabilności ekonomicznej gospodarstw oraz bezpieczeństwa żywnościowego, przy jednoczesnym racjonalnym wydatkowaniu środków publicznych. Regulacja nie wymaga notyfikacji Komisji Europejskiej i – według projektodawców – pozostaje poza zakresem prawa Unii Europejskiej.
źródło: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Wniesione projekty ustaw, którym jeszcze nie został nadany numer druku, Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw, data wpływu: 12.02.2026 r., wnioskodawca: grupa posłów KO (stan na 13 lutego 2026 r. – skierowany do opinii w sprawie OSR BEOS)