Trwają prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy – Prawo własności przemysłowej oraz niektórych innych ustaw, którego głównym celem jest dostosowanie polskiego porządku prawnego dorozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2411 z 18 października 2023 r.Nowe unijne regulacje wprowadzają jednolity system ochrony oznaczeń geograficznych dla produktów rzemieślniczych i przemysłowych na poziomie całej Unii Europejskiej.Projekt ma charakter implementacyjny, jednak jego znaczenie dla producentów, organizacji branżowych oraz organów administracji będzie istotne. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to I kwartał 2026 r.
Do tej pory w Polsce ochrona oznaczeń geograficznych produktów nierolnych – takich jak ceramika bolesławiecka czy bursztyn bałtycki – opierała się na przepisach ustawy z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej. System ten funkcjonował wyłącznie na poziomie krajowym. Rozporządzenie 2023/2411 wprowadza natomiast jednolity, unijny system ochrony oznaczeń geograficznych dla produktów rzemieślniczych i przemysłowych, analogiczny do modelu znanego już w odniesieniu do produktów rolnych i spożywczych. Oznacza to, że ochrona uzyskana w ramach nowej procedury będzie skuteczna na obszarze całej UE. W związku z bezpośrednim stosowaniem rozporządzenia konieczne jest jednak przyjęcie krajowych regulacji, które określą m.in. właściwe organy, procedury krajowe oraz mechanizmy kontroli i egzekwowania prawa.
Projekt ustawy zakłada powierzenie kluczowych kompetencji Urzędowi Patentowemu Rzeczypospolitej Polskiej. To właśnie ten organ ma odpowiadać za przyjmowanie i ocenę wniosków o rejestrację oznaczeń geograficznych produktów rzemieślniczych i przemysłowych. Do zadań Urzędu Patentowego RP należeć będzie również rozpatrywanie wniosków o zmianę specyfikacji produktu, prowadzenie postępowań w sprawie unieważnienia rejestracji oznaczenia geograficznego, a także rozpoznawanie sprzeciwów wobec wniosków o rejestrację. Projekt przewiduje zatem kompleksowe umocowanie tego organu jako krajowego punktu kontaktowego w procedurze poprzedzającej rejestrację na poziomie unijnym. W procesie oceny wniosków Urząd Patentowy RP będzie wspierany przez wyspecjalizowane ciało opiniodawczo-doradcze – Radę do Spraw Rejestracji Oznaczeń Geograficznych na Produkty Rzemieślnicze i Przemysłowe. Ma to zapewnić odpowiedni poziom merytoryczny i ekspercki rozstrzygnięć. Co istotne, projekt przewiduje możliwość przyznania tymczasowej ochrony krajowej oznaczeniom, dla których złożono wniosek do EUIPO. Rozwiązanie to ma zabezpieczyć interesy producentów na etapie oczekiwania na ostateczną decyzję unijną.
Nowe przepisy określą także sposób współpracy krajowych organów z Urzędem Unii Europejskiej do spraw Własności Intelektualnej (EUIPO), który będzie prowadził rejestr oznaczeń geograficznych na poziomie UE. Projektowana regulacja przewiduje również wdrożenie krajowej procedury sprzeciwu wobec wniosku o rejestrację oznaczenia geograficznego, co ma zagwarantować możliwość ochrony interesów podmiotów, których prawa mogłyby zostać naruszone przez rejestrację danego oznaczenia.
Ochrona oznaczeń geograficznych nie ogranicza się wyłącznie do procedury rejestracyjnej. Równie istotne jest zapewnienie skutecznej kontroli rynku. Projekt przewiduje, że zadania związane z weryfikacją zgodności produktów ze specyfikacją oraz monitorowaniem prawidłowego stosowania oznaczeń geograficznych zostaną powierzone Inspekcji Handlowej. Działania te będą wykonywane pod nadzorem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W praktyce oznacza to wzmocnienie systemu egzekwowania prawa i przeciwdziałania nieuprawnionemu posługiwaniu się chronionymi oznaczeniami.
Wdrożenie nowych rozwiązań będzie wymagało nowelizacji nie tylko ustawy – Prawo własności przemysłowej, ale także ustawy o Inspekcji Handlowej. Celem jest stworzenie spójnych podstaw prawnych umożliwiających skuteczne funkcjonowanie systemu ochrony oznaczeń geograficznych w nowym, unijnym modelu. Projekt został przygotowany przez Ministerstwo Finansów i Gospodarki, a osobą odpowiedzialną za jego opracowanie jest Michał Jaros, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii. Resort ten odpowiada również za przedłożenie projektu Radzie Ministrów.
Dla producentów wyrobów rzemieślniczych i przemysłowych nowe przepisy otwierają możliwość uzyskania ochrony oznaczenia geograficznego o charakterze unijnym, co może istotnie zwiększyć rozpoznawalność i wartość rynkową produktów powiązanych z określonym regionem. Jednocześnie system stanie się bardziej sformalizowany i wieloetapowy, a procedura rejestracyjna będzie wymagała spełnienia szczegółowych wymogów dotyczących specyfikacji produktu oraz wykazania związku z danym obszarem geograficznym. Projektowana nowelizacja stanowi zatem ważny krok w kierunku wzmocnienia ochrony dziedzictwa rzemieślniczego i przemysłowego oraz dostosowania polskiego prawa do nowych standardów obowiązujących w Unii Europejskiej.
źródło: Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów, numer projektu: UC143, data wpływu: 10.02.2026 r.