Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło projekt nowelizacji Ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, który zakłada istotne zmiany w zasadach przystępowania do egzaminów sędziowskich i prokuratorskich. Proponowane zmiany w przepisach mają wprowadzić możliwość trzykrotnego podejścia do egzaminu zawodowego, co stanowi odpowiedź na wieloletnie postulaty środowiska aplikantów KSSiP.

Egzamin sędziowski i prokuratorski to ostatni etap w procesie kształcenia przyszłych sędziów i prokuratorów, bowiem od jego wyniku zależy możliwość ubiegania się o stanowisko asesora, a tym samym – rozpoczęcie kariery zawodowej w wymiarze sprawiedliwości. Obecnie aplikant, który dwukrotnie nie zda egzaminu, bezpowrotnie traci szansę na ukończenie aplikacji i objęcie stanowiska asesora. Taki model, choć ma na celu utrzymanie wysokich standardów zawodowych, nie zawsze uwzględnia realne problemy, z jakimi mogą się mierzyć aplikanci – zdrowotne, rodzinne, czy inne życiowe okoliczności wpływające na przygotowanie się do egzaminu. W efekcie, osoby, które dobrze rokujące zawodowo mogą zostać stale wykluczone z systemu.

Projekt nowelizacji przewiduje wprowadzenie trzeciej szansy na zdanie egzaminu zawodowego. Nowe przepisy różnicują jednak sytuacje poszczególnych grup aplikantów:

1. trzy podejścia do egzaminu będą mieli ci, którzy dwukrotnie przystąpili do egzaminu, ale go nie zdali,
2. dwa podejścia będą przysługiwać osobom, które nie zdały za pierwszym razem i nie przystąpiły do drugiego terminu bez ważnego usprawiedliwienia,
3. jedno podejście zachowają ci, którzy nie pojawili się na pierwszym egzaminie bez uzyskania odpowiedniego zezwolenia lub gdy egzamin ten przerwały bez usprawiedliwienia.

Zgodnie z założeniami projektu, aplikant, który nie zda egzaminu po raz pierwszy, będzie mógł ponownie przystąpić do niego w kolejnym terminie – razem z aplikantami następnego rocznika. Natomiast osoby, które dwukrotnie nie zdały egzaminu, zyskają możliwość podejścia do niego po raz trzeci w ciągu 60 miesięcy od ukończenia aplikacji.

Przepisy przejściowe – szansa także dla wcześniejszych roczników

Projektodawca przewidział również regulację obejmującą byłych aplikantów KSSiP. Osoby, które w latach 2013–2025 dwukrotnie przystąpiły do egzaminu sędziowskiego lub prokuratorskiego i nie uzyskały wyniku pozytywnego, będą mogły raz jeszcze podejść do egzaminu w jednym z terminów wyznaczonych w ciągu 60 miesięcy od wejścia w życie nowelizacji. Z uprawnienia tego nie będą jednak mogły skorzystać osoby, które wcześniej zdawały egzamin jako referendarze, asystenci sędziów lub prokuratorów.

Za przygotowanie projektu odpowiada Ministerstwo Sprawiedliwości, a osobą kierującą pracami jest Sekretarz Stanu Arkadiusz Myrcha. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to IV kwartał 2025 roku.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury ma charakter interwencyjny, ale też systemowy. Wprowadzenie trzeciego podejścia do egzaminu zawodowego ma na celu zapewnienie większej sprawiedliwości i równości szans dla aplikantów, bez obniżania wymagań merytorycznych. To odpowiedź na głos środowiska, które od lat wskazywało na potrzebę bardziej elastycznego, a zarazem racjonalnego podejścia do procesu egzaminacyjnego.

źródło: Serwis Rzeczypospolitej Polskiej