Do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów trafił projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. Celem ustawy jest wdrożenie unijnej dyrektywy 2024/1203 dotyczącej ochrony środowiska przez prawo karne. Projekt nowych regulacji stanowi odpowiedź na kryzys klimatyczny i spadek bioróżnorodności, a także rosnącą liczbę przestępstw środowiskowych, w tym przestępstw transgranicznych.

Przestępstwa środowiskowe są jednymi z najpoważniejszych zagrożeń globalnych. Degradacja środowiska zagraża zdrowiu i życiu ludzi oraz sprzyja nadużyciom, m. in. w zakresie nieodpowiedniego gospodarowania odpadami. Obecnie obowiązujące przepisy nie przewidują kar adekwatnych do skali problemu. Unia Europejska chce ujednolić definicję przestępstwa, stosować podobne rodzaje kar, a także wzmocnić współpracę między państwami członkowskimi w zakresie przestępstw w sektorze gospodarki odpadami.

Projekt nowelizacji Kodeksu karnego zaostrza przepisy dotyczące ochrony środowiska, wprowadzając penalizację nowych czynów, np. wprowadzanie niebezpiecznych produktów. Rozszerza także odpowiedzialność za niszczenie gatunków chronionych, rozprzestrzenianie zanieczyszczeń i nielegalnego gospodarowania odpadami. Odpowiedzialność obejmie także czyny nieumyślne, a w przypadku poważnych skutków przewidziano surowsze kary. Wyraźniej rozróżniono sytuację samego zagrożenia od faktycznego wyrządzenia szkody. Projektowane przepisy przewidują około 20 kategorii czynów, które będą traktowane jako przestępstwa, z których część z nich obecnie stanowią wykroczenia.

Projekt nowelizacji Kodeksu karnego przewiduje również nowe przestępstwa w obszarach:

1. ochrony morza – karalne będą nielegalne zrzuty ze statków (w tym także ścieki i odpady) oraz nielegalny recykling statków,

2. przemysłu i inwestycji – karalne będą niebezpieczne prowadzenie instalacji oraz duże samowole inwestycyjne, które zagrażają środowisku,

3. przyrody i bioróżnorodności – wprowadzone zostaną surowsze przepisy dotyczące handlu i posiadania chronionych gatunków, niszczenia siedlisk, płoszenia zwierząt oraz handel produktami z nielegalnego wylesiania,

4. chemikaliów i odpadów – karalny będzie wywóz niebezpiecznych substancji, a także nielegalny obrót rtęcią, przewiduje się surowsze kary za poważne szkody środowiskowe,

5. górnictwa i geologii – karalne będzie prowadzenie działalności bez koncesji lub niezgodnie z nią,

6. środków ochrony roślin – wprowadzone zostaną zakazy i kary za nielegalne pestycydy oraz podróbki środków ochrony roślin,

7. klimatu i gazów cieplarnianych – wprowadzone zostaną nowe przepisy karne dotyczące fluorowanych gazów cieplarnianych,

8. gospodarki wody – karalny będzie nielegalny pobór wody zagrażający środowisku,

9. gatunków obcych – zostaną wprowadzone surowsze kary za działania powodujące zniszczenie ekosystemów i śmierć człowieka.

Projekt ustawy nowelizującej został przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a osobą odpowiedzialną za jego przygotowanie jest Arkadiusz Myrcha. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to II kwartał 2026 r.

źródło: Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów, Projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, numer projektu: UC148, data publikacji: 07.04.2026 r., dostęp: 08.04.2026 r.