Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw zakłada umożliwienie innym zawodom medycznym orzekania w określonych sprawach. Nowelizacja przewiduje także wprowadzenie nowego modelu orzekania. Wprowadzone zostaną zmiany organizacyjne w Zakładach Ubezpieczeń Społecznych, a kompetencje w zakresie nadzoru nad jakością orzeczeń Prezesa ZUS-u zostaną zwiększone.

17 października 2025 r. projekt wpłynął do Sejmu i został mu nadany numer druku. 28 października 2025 r. skierowano projekt do I czytania na posiedzeniu Sejmu.

Celem zmian jest usprawnienie procesu wydawania orzeczeń, skrócenie czasu oczekiwania na decyzję oraz dostosowanie systemu do realiów współczesnego rynku pracy lekarzy.

Największym problemem obecnego systemu jest mała liczba lekarzy orzeczników, a ich średni wiek przekracza 60 lat, natomiast niemal 40% etatów pozostaje nieobsadzonych, co przekłada się na długie oczekiwanie na wydanie orzeczenia, a w konsekwencji – opóźnieniem w przyznawaniu świadczeń. Projekt zakłada więc uelastycznienie form współpracy z lekarzami. Będą mogli oni wybrać między umową o pracę a umową o świadczenie usług. Wynagrodzenie ma być porównywalne do przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, podobnie jak w placówkach ochrony zdrowia.

Nowością jest możliwość wydawania niektórych orzeczeń przez osoby wykonujące samodzielne zawody medyczne – fizjoterapeutów w zakresie rehabilitacji leczniczej oraz pielęgniarki i pielęgniarzy w sprawach dotyczących niezdolności do samodzielnej egzystencji. Wprowadzenie asystenta medycznego ma odciążyć lekarzy od obowiązków administracyjnych.

Projekt przewiduje również jednoosobowe orzekanie w drugiej instancji – zamiast dotychczasowych komisji trzyosobowych. ZUS uzyska także pełną kontrolę nad nadzorem orzeczniczym, co ma przełożyć się na jakość wydawanych decyzji.

Drugi filar reformy stanowi doprecyzowanie zasad korzystania ze zwolnień lekarskich. Ustawa ma zdefiniować pojęcia „pracy zarobkowej” i „aktywności niezgodnej z celem zwolnienia”, aby uniknąć niejasności sporów o utratę prawa do zasiłku. Dopuszczalne stanie się wykonywanie pracy u jednego pracodawcy podczas zwolnienia lekarskiego u innego pracodawcy, o ile nie koliduje to z leczeniem.

Zmiany mają charakter porządkujący i modernizacyjny, a ich celem jest skrócenie procedur, wzmocnienie kadrowe ZUS i większa przejrzystość prawa. Zmiany stanowią krok w stronę bardziej dostępnego i sprawniejszego systemu orzecznictwa społecznego.

źródło: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej