Do Sejmu trafił poselski projekt zmiany Konstytucji RP, którego celem jest wprowadzenie zasady dwukadencyjności organów wykonawczych gmin – wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Proponowana regulacja przewiduje, że funkcja ta będzie pełniona maksymalnie przez dwie kadencje pięcioletnie, po czym ponowne kandydowanie na to samo stanowisko będzie niemożliwe. Rozwiązanie ma wzorować się na ograniczeniu kadencji Prezydenta RP, uregulowanym w art. 127 ust. 2 Konstytucji.

Celem zmiany jest wzmocnienie demokracji lokalnej, zapewnienie rotacji władzy, przeciwdziałanie monopolizacji stanowiski potencjalnym nadużyciom. Obecnie ograniczenie kadencji funkcjonuje na poziomie ustawowym, wprowadzonym w 2018 r., ale budzi wątpliwości konstytucyjne, zwłaszcza w kontekście czynnego i biernego prawa wyborczego. Ukonstytucyjnienie tej zasady zapewni stabilność prawną regulacji i jej jednoznaczną wykładnię.

Projekt wskazuje, że w niektórych gminach wielokadencyjność sprzyja tworzeniu nieformalnych układów zależności i osłabieniu roli rad gmin jako organów kontrolnych. Wprowadzenie dwukadencyjności ma więc zapewnić równowagę między stabilnością a świeżym napływem nowych osób do zarządzania lokalnego. Wzorując się na doświadczeniach międzynarodowych, projekt odwołuje się m.in. do Włoch i Portugalii, gdzie podobne ograniczenia kadencyjne funkcjonują od lat i są uznawane za mechanizm wzmacniający demokrację lokalną.

Proponowana zmiana polega na dodaniu do art. 169 Konstytucji RP ust. 1a w brzmieniu:

„Organ wykonawczy gminy jest wybierany na pięcioletnią kadencję i może być ponownie wybrany tylko raz.”

W przepisie przejściowym przewidziano, że ograniczenie obejmie także osoby pełniące funkcje wykonawcze przed wejściem ustawy w życie, aby zapewnić równe stosowanie zasady wobec wszystkich włodarzy.

Projekt nie narusza konstytucyjnych praw wyborczych ani zasad demokratycznego państwa prawa. Jest zgodny z międzynarodowymi standardami, w tym z Kartą Europejską Samorządu Lokalnego, a jego celem jest wzmocnienie udziału obywateli w procesie wyboru władz lokalnych.

Skutki społeczne obejmują zwiększenie partycypacji obywatelskiej, umożliwienie nowym kandydatom dostępu do stanowisk oraz wprowadzenie świeżych pomysłów w zarządzaniu gminami. Skutki gospodarcze i finansowe są neutralne – projekt nie obciąża budżetu państwa ani jednostek samorządowych i nie wpływa na działalność przedsiębiorców.

Wprowadzenie dwukadencyjności na poziomie konstytucyjnym to systemowe wzmocnienie transparentności i otwartości samorządu terytorialnego, eliminujące wątpliwości prawne wynikające z dotychczasowych przepisów ustawowych.

źródło: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej