Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi opublikowało projekt ustawy o zmianie ustawy o środkach ochrony roślin. Propozycja ma charakter deregulacyjny i dotyczy przede wszystkim odroczenia obowiązku prowadzenia ewidencji zabiegów ochrony roślin w formacie elektronicznym. Nowelizacja jest odpowiedzią na realne trudności organizacyjne, technologiczne i cyfrowe, z jakimi borykają się rolnicy oraz inni użytkownicy środków ochrony roślin w kontekście wdrażania nowych unijnych przepisów.

Podstawą projektowanych zmian są wymogi wynikające z rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/564 z dnia 10 marca 2023 r., które określa treść i format dokumentacji dotyczącej stosowania środków ochrony roślin. Zgodnie z tym aktem prawnym, od 1 stycznia 2026 r. użytkownicy profesjonalni będą zobowiązani do prowadzenia ewidencji zabiegów „elektronicznie w formacie nadającym się do odczytu maszynowego”.

W praktyce oznacza to konieczność korzystania z dedykowanego systemu teleinformatycznego, umożliwiającego raportowanie każdego zastosowania środka ochrony roślin. Polska – podobnie jak wiele innych państw członkowskich – wskazała jednak, że okres przygotowawczy do wejścia w życie tych przepisów jest zbyt krótki.

Przyczyny nowelizacji – zbyt szybkie tempo cyfryzacji

Projekt ma rozwiązać problem nadmiernych obciążeń administracyjnych związanych z wdrożeniem obowiązku prowadzenia elektronicznej ewidencji zabiegów ochrony roślin.

Na dziś nie istnieje jeszcze w pełni funkcjonalny, państwowy system umożliwiający prowadzenie takiej dokumentacji. W efekcie, od 2026 r. rolnicy musieliby samodzielnie opracowywać i przechowywać dane w formacie spełniającym unijne wymagania – co dla wielu z nich, zwłaszcza mniejszych gospodarstw, byłoby zadaniem przekraczającym możliwości techniczne i finansowe.

Z tego względu Polska wystąpiła do Komisji Europejskiej z wnioskiem o przesunięcie terminu wejścia w życie obowiązku. W październiku 2025 r. Stały Komitet ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz przyjął propozycję umożliwiającą państwom członkowskim odroczenie wdrożenia przepisów o jeden rok – pod warunkiem przyjęcia odpowiednich przepisów krajowych.

Zakres proponowanych zmian

Projekt ustawy przewiduje dwa główne rozwiązania:

1. Odroczenie o rok obowiązku prowadzenia elektronicznej ewidencji zabiegów środkami ochrony roślin – czyli faktyczne przesunięcie daty wejścia w życie unijnego wymogu na 1 stycznia 2027 r. (w oparciu o art. 3 rozporządzenia 2023/564 w brzmieniu po nowelizacji).
2. Wprowadzenie czasowego odstępstwa od obowiązku rejestrowania zabiegów w terminie 30 dni od ich wykonania – do końca 2029 r. Państwa członkowskie mogą bowiem ustalić dłuższy termin na przeniesienie dokumentacji do formatu elektronicznego, pod warunkiem że wszystkie dane zostaną wprowadzone do 31 stycznia roku następującego po roku, w którym wykonano zabiegi ochrony roślin.

Rozwiązania te mają charakter czasowy i techniczny, a ich głównym celem jest umożliwienie administracji publicznej stworzenia spójnego systemu teleinformatycznego oraz zapewnienie rolnikom odpowiedniego okresu adaptacyjnego.

Skutki i znaczenie projektu

Projekt jest odpowiedzią na zawetowaną przez Prezydenta RP w sierpniu 2025 r. ustawę o zmianie ustawy o środkach ochrony roślin, która przewidywała stopniowe wdrażanie obowiązków ewidencyjnych. Obecna propozycja koncentruje się na minimalnym zakresie zmian, nie ingerując w merytoryczne przepisy dotyczące obrotu czy stosowania środków ochrony roślin.

Dla praktyki prawa rolnego i ochrony środowiska projekt ma jednak duże znaczenie – zapobiega nadmiernym obciążeniom administracyjnym, które mogłyby zdezorganizować funkcjonowanie wielu gospodarstw rolnych. Jednocześnie daje czas na przygotowanie infrastruktury cyfrowej oraz opracowanie jednolitego systemu raportowania, który w przyszłości będzie spełniał unijne standardy interoperacyjności i czytelności danych.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?

Zgodnie z uzasadnieniem projektu, ustawa powinna zostać uchwalona i wejść w życie przed 1 stycznia 2026 r., tak aby Polska mogła formalnie skorzystać z możliwości odroczenia przewidzianej w rozporządzeniu nr 2023/564.

Nowelizacja ma więc charakter interwencyjny, ale kluczowy dla zapewnienia stabilności prawnej i organizacyjnej w sektorze rolniczym. W perspektywie kilkuletniej ma również stanowić etap przejściowy w kierunku pełnej cyfryzacji ewidencji środków ochrony roślin – z zachowaniem zasad proporcjonalności i wykonalności dla użytkowników.

źródło: Serwis Rzeczypospolitej Polskiej