Rząd przedstawił projekt ustawy o uregulowaniu praw do gruntów zabudowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe, o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomości oraz niektórych innych ustaw. Projekt stanowi odpowiedź na wieloletnie problemy spółdzielni, których budynki stoją na gruntach publicznych bez trwałego tytułu prawnego, co blokuje inwestycje, utrudnia sprzedaż mieszkań i uniemożliwia zakładanie ksiąg wieczystych.
Jakie są cele projektu?
1. Regulacja stanów prawnych gruntów zabudowanych przez spółdzielnie mieszkaniowe - od lat spółdzielnie mieszkaniowe apelują o przepisy, które pozwolą uregulować stan prawny gruntów zabudowanych ich budynkami, ponieważ brak trwałego tytułu własności lub użytkowania wieczystego blokuje ustanawiania praw do lokali, zakładanie KW i obrót nieruchomościami. Problemy te wynikają głównie z historycznej praktyki budowania na gruntach państwowych bez przeniesienia prawa do gruntu, a dziś dodatkowo pogłębiają je nierozpatrzone wnioski, wysokie opłaty, roszczenia oraz brak skutecznych narzędzi prawnych umożliwiających spółdzielniom trwałe uregulowanie swojej sytuacji,
2. Przywrócenie możliwości ustanawiania użytkowania wieczystego na cele mieszkaniowe - proponowane zmiany przywracają możliwość ustanawiania użytkowania wieczystego na cele mieszkaniowe, aby zapewnić inwestorom stabilny tytuł prawny do gruntów publicznych i umożliwić państwu oraz samorządom kontrolę nad realizacją projektów mieszkaniowych. Ma to zwiększyć dostępność gruntów pod budownictwo społeczne i komunalne oraz wprowadzić preferencyjny, przewidywalny model opłat dla inwestycji o szczególnym znaczeniu społecznym,
3. Doprecyzowanie przepisów związanych z gospodarowaniem nieruchomościami publicznymi - proponowane zmiany mają usunąć narastające w ostatnich latach problemy związane z gospodarowaniem nieruchomościami publicznymi, które ujawniły się po przejęciu zadań byłego Ministerstwa Skarbu Państwa przez resort odpowiedzialny za budownictwo i mieszkalnictwo. Doprecyzowanie przepisów ma poprawić przejrzystość i skuteczność zarządzania tym majątkiem oraz odpowiedzieć na postulaty dotyczące m.in. zasad odwoływania darowizn czy stosowania doposażenia jednostek samorządowych,
4.Pozostałe projektowane zmiany obejmują: instytucję tzw. opóźnionego przekształcenia użytkowania wieczystego, obowiązek realizacji inwestycji drogowej spowodowanej inwestycją niedrogową przez inwestora inwestycji niedrogowej.
Jakie są planowane rozwiązania?
1. Przyznanie spółdzielniom mieszkaniowym roszczenia o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów oraz o nieodpłatne przeniesienie własności znajdujących się na nich budynków,
2. Odejście od umownego trybu ustanawiania użytkowania wieczystego na rzecz trybu administracyjnego,
3. Termin na złożenie wniosku i właściwość organów,
4. Uprawnienie do wyboru administracyjnoprawnej ścieżki realizacji roszczenia,
5. Zasady odpłatności za ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów,
6. Możliwość udzielenia bonifikaty od pierwszego opłaty za ustanowienie użytkowania wieczystego,
7. Zmiany w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami,
8. Zniesienie generalnego zakazu ustanawiania użytkowania wieczystego na cele mieszkaniowe,
9. Wprowadzenie preferencyjnych opłat z tytułu użytkowania wieczystego ustanowionego na cele społecznego budownictwa mieszkaniowego oraz na realizację przedsięwzięć służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych studentów i doktorantów,
10. Włączenie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu do zasobu nieruchomości,
11. Wprowadzenie możliwości odwołania wyposażenia lub doposażenia w przypadku wykorzystywania nieruchomości niezgodnie z przeznaczeniem,
12. Uzupełnienie katalogu podmiotów doposażanych o samorządowe osoby prawne,
13. Zgody na udostępnianie nieruchomości na czas nieoznaczony,
14. Zastosowanie instytucji tzw. opóźnionego przekształcenia do gruntów oddawanych w użytkowanie wieczyste.
Organem odpowiedzialnym za opracowanie projektu jest Ministerstwo Finansów. Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów to I kwartał 2026 r.
źródło: Serwis Rzeczypospolitej Polskiej