Poselski projekt ustawy o ostatecznym uporządkowaniu stanu prawnego gruntów spółdzielni mieszkaniowych ma na celu uregulowanie stanu prawnego gruntów, na których spółdzielnie mieszkaniowe budowały osiedla w okresie gospodarki planowej. Impulsem do jej opracowania stała się uchwała Sądu Najwyższego z 2013 r., która uniemożliwiła zakładanie ksiąg wieczystych dla części lokali, a tym samym ograniczyła możliwość uzyskania kredytów hipotecznych przez ich posiadaczy. Projektowana ustawa ma wykonać również wyrok Trybunału Konstytucyjnego, wprowadzając procedurę administracyjną służącą ustaleniu stanu prawnego nieruchomości i ujawnieniu właściciela.
Projektowany stan prawny różni się od obecnego przede
wszystkim wprowadzeniem szczególnej, terminowej procedury regulacji stanu
prawnego gruntów, która zastępuje dotychczasowe, często wieloletnie
postępowania prowadzone na podstawie ogólnych przepisów art. 204 u.g.n. Ustawa
przyznaje spółdzielniom ustawowe roszczenie do nabycia własności lub
użytkowania wieczystego gruntu, zapewnia im pierwszeństwo w razie zbiegu z
roszczeniami reprywatyzacyjnymi oraz wprowadza mechanizmy przeciwdziałające
przewlekłości postępowań, w tym przejęcie kompetencji przez właściwego ministra
po 12 miesiącach bezczynności organu. Dodatkowo, jeśli w ciągu 24 miesięcy od
wejścia w życie ustawy stan prawny gruntu nie zostanie uregulowany,
spółdzielnia nabędzie prawo do gruntu z mocy prawa, co ma definitywnie
wyeliminować stan niepewności prawnej.
Wejście w życie ustawy doprowadzi do uregulowania stanu
prawnego gruntów spółdzielni mieszkaniowych, co umożliwi zakładanie ksiąg
wieczystych dla lokali i w konsekwencji korzystanie z kredytów hipotecznych,
swobodny obrót nieruchomościami oraz pełniejsze wykonywanie praw
właścicielskich przez mieszkańców. Z perspektywy gospodarczej rozwiązanie to
zwiększy pewność obrotu na rynku nieruchomości oraz ograniczy koszty i czas
trwania sporów administracyjnych i sądowych. Jednocześnie projekt nie powinien
obciążyć budżetu państwa, ponieważ koszty postępowań ponoszą spółdzielnie, a
ewentualne odszkodowania dla byłych właścicieli są finansowane w ramach opłat
za użytkowanie wieczyste.
źródło: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Poselski projekt
ustawy o ostatecznym uporządkowaniu stanu prawnego gruntów spółdzielni
mieszkaniowych, wnioskodawca: grupa posłów PSL-TD, data wpływu: 16.04.2026 r,
stan na 17.04.2026 r. – skierowany do opinii w sprawie OSR BEOS, dostęp:
21.04.2026 r.