Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz niektórych innych ustaw ma na celu wzmocnienie ochrony prawa własności lokali mieszkalnych, ograniczenie nadużyć ze strony nieuczciwych lokatorów oraz usprawnienie procedur związanych z wypowiadaniem umów i eksmisją. W ocenie projektodawców obecne przepisy nadmiernie uprzywilejowują najemców, utrudniając właścicielom skuteczne dochodzenie swoich praw i zniechęcając do wynajmowania mieszkań. Proponowane zmiany w Ustawa o ochronie praw lokatorów, Kodeks postępowania cywilnego oraz Kodeks karny mają przywrócić równowagę stron stosunku najmu, zwiększyć bezpieczeństwo prawne właścicieli i w konsekwencji doprowadzić do wzrostu podaży mieszkań na wynajem oraz stabilizacji cen.

Zmiany w ustawie o ochronie praw lokatorów koncentrują się na kilku kluczowych obszarach. Po pierwsze, doprecyzowana i rozszerzona zostaje fikcja doręczenia korespondencji (art. 6g), również na etap po wygaśnięciu umowy oraz na pisma sądowe i komornicze, co ma przeciwdziałać celowemu unikaniu odbioru korespondencji. Po drugie, art. 8a ma zostać ograniczony wyłącznie do właścicieli będących jednostkami samorządu terytorialnego, pozostawiając prywatnym właścicielom zasady podwyżek czynszu wynikające z Kodeksu cywilnego i umowy. Istotna zmiana dotyczy także art. 11 – skrócenie okresu zaległości czynszowych uzasadniających wypowiedzenie z trzech do jednego pełnego okresu płatności oraz uproszczenie zasad wypowiedzenia w przypadku zamiaru zamieszkania właściciela lub jego bliskich w lokalu, bez obowiązku zapewnienia lokalu zamiennego i bez trzyletniego okresu wypowiedzenia. Uchylenie ust. 5 i 6 oraz modyfikacje ust. 12 porządkują system i wzmacniają uprawnienia właścicieli, przy zachowaniu szczególnej ochrony osób powyżej 75. roku życia. Projekt wprowadza także zasadę, że osobom pozostającym w zawinionej zwłoce czynszowej nie będzie przysługiwać prawo do lokalu socjalnego (art. 14), a zakres stosowania przepisów o lokalu socjalnym zostanie ograniczony również w przypadkach zajmowania lokalu po wygaśnięciu umowy. Zmiany w art. 17 i 25d dostosowują przepisy dotyczące braku prawa do lokalu socjalnego i tymczasowego pomieszczenia do nowej konstrukcji.

W zakresie Kodeksu postępowania cywilnego projekt przewiduje modyfikację art. 1046, regulującego egzekucję obowiązku opróżnienia lokalu. Komornik będzie mógł kierować osobę eksmitowaną do placówki wskazanej w wykazie prowadzonym przez gminę, a w razie braku miejsc – do placówki w innej gminie na terenie tego samego województwa, bez konieczności każdorazowego występowania o wskazanie miejsca. Ma to usprawnić postępowania egzekucyjne i skrócić czas oczekiwania na wykonanie eksmisji, przy jednoczesnym zachowaniu ochrony przed bezdomnością. Wyraźnie wyłączona zostaje konieczność wstrzymywania czynności komorniczych w sytuacjach, gdy dłużnikowi nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego ani tymczasowego pomieszczenia. Dodatkowo wprowadzony zostaje przepis odsyłający do zasad doręczeń z ustawy o ochronie praw lokatorów, co ma ograniczyć nadużycia polegające na nieodbieraniu korespondencji.

Zmiany w Kodeksie karnym obejmują dodanie przepisów wyłączających odpowiedzialność karną właścicieli w określonych sytuacjach. Po pierwsze, nie będzie stanowiło przestępstwa powstrzymywanie się przez właściciela od opłacania mediów w lokalu zajmowanym przez osobę bez tytułu prawnego, która sama tych opłat nie ponosi (modyfikacja art. 191). Po drugie, wyłączona zostanie odpowiedzialność za naruszenie miru domowego w przypadku wejścia do lokalu przez właściciela lub osobę przez niego upoważnioną, gdy lokal jest zajmowany bez tytułu prawnego (modyfikacja art. 193). Celem tych zmian jest ochrona właścicieli przed odpowiedzialnością karną w sytuacjach związanych z odzyskiwaniem faktycznej kontroli nad własną nieruchomością, przy jednoczesnym zachowaniu ochrony lokatorów posiadających ważny tytuł prawny.

źródło: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Wniesione projekty ustaw, którym jeszcze nie został nadany numer druku, Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz niektórych innych ustaw, wnioskodawca: grupa posłów Konfederacja, data wpływu: 27.02.2026 r. [stan na 26.02.2026 r. - skierowany do opinii (analiza skutków ekonomicznych)]