Projektowana nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt odpowiada na realny i od lat sygnalizowany problem, jakim jest utrzymywanie psów na uwięzi, najczęściej na łańcuchach przypiętych do budy. Celem proponowanych zmian jest wprowadzenie jednoznacznego i całkowitego zakazu takiej praktyki, która – mimo obowiązujących przepisów – wciąż pozostaje powszechna i trudna do skutecznego zwalczania.

Obecny stan prawny, oparty przede wszystkim na art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt, formalnie zakazuje stałego trzymania zwierząt domowych na uwięzi dłużej niż 12 godzin na dobę oraz w sposób powodujący cierpienie lub brak możliwości niezbędnego ruchu. W praktyce jednak regulacja ta okazuje się niemal niewykonalna dowodowo. Ustalenie, przez ile godzin w ciągu doby pies rzeczywiście przebywa na łańcuchu, jest wyjątkowo trudne, co sprawia, że przepis ten często pozostaje martwy, a odpowiedzialność właścicieli – iluzoryczna.

Również ogólne zasady humanitarnego traktowania zwierząt, wyrażone w art. 5 i 6 ustawy, nie zapewniają wystarczającej ochrony. Przepisy te nie przesądzają wprost, że długotrwałe trzymanie psa na łańcuchu stanowi formę znęcania się, co prowadzi do rozbieżności interpretacyjnych. W efekcie praktyka ta bywa uznawana za dopuszczalną, mimo że jej skutki są jednoznacznie negatywne.

Z punktu widzenia behawioralnego psy trzymane na uwięzi często wykazują agresję, nadmierną lękliwość lub apatię, co wynika z długotrwałej izolacji, braku bodźców i niemożności realizowania naturalnych potrzeb ruchowych. Równie poważne są konsekwencje fizyczne, takie jak rany, obtarcia, deformacje ciała w miejscach stałego nacisku łańcucha, a także urazy wynikające z używania zbyt ciężkich uwięzi w stosunku do masy zwierzęcia. Przepisy nie odnoszą się również wprost do zagrożeń środowiskowych, w tym do ryzyka przymarzania metalowych elementów do ciała psa w okresie zimowym.

Wnioskodawcy projektu wskazują, że jedyną dopuszczalną i humanitarną formą ograniczenia swobody psa na prywatnej posesji powinien być odpowiednio przygotowany kojec. Taka przestrzeń powinna spełniać konkretne standardy: zapewniać minimalne wymiary umożliwiające swobodny ruch, zawierać schronienie chroniące przed zimnem, upałem i opadami atmosferycznymi, gwarantować dostęp do światła dziennego, a także umożliwiać psu swobodną zmianę pozycji ciała. Niezbędnym elementem jest również zapewnienie właściwego pożywienia oraz stałego dostępu do wody.

Projekt ustawy zakłada 12-miesięczne vacatio legis, co ma umożliwić właścicielom zwierząt dostosowanie się do nowych wymogów i przygotowanie odpowiednich warunków bytowych dla psów. Jednocześnie projekt nie przewiduje wydania aktów wykonawczych ani przeprowadzenia konsultacji sejmowych w trybie art. 34 ust. 3 Regulaminu Sejmu RP. Wnioskodawcy podkreślają także, że projektowana regulacja pozostaje w pełnej zgodności z prawem Unii Europejskiej, gdyż nie narusza ani nie modyfikuje obszarów objętych prawem unijnym.

Planowany zakaz trzymania psów na uwięzi należy ocenić jako krok w stronę realnej i skutecznej ochrony dobrostanu zwierząt. Jednoznaczne sformułowanie norm prawnych może w praktyce wyeliminować wieloletnie problemy interpretacyjne i znacząco ułatwić egzekwowanie odpowiedzialności wobec właścicieli, którzy naruszają podstawowe standardy humanitarnego traktowania zwierząt.

źródło: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Baza wniesionych projektów ustaw, RPW/2108/2026, data wpływu: 20.01.2026 r.